Ngô Thì Nhậm (1746-1803) là danh nhân gắn với những biến động lớn của lịch sử dân tộc cuối thế kỷ XVIII. Sinh trưởng trong gia đình có truyền thống học vấn, ông nổi bật trên các lĩnh vực khoa cử, trước tác và chính trị. Dưới triều Tây Sơn, ông có mối liên hệ với Quốc Tử Giám, thể hiện qua tác phẩm "Thái học môn lâu phú" cùng những tư tưởng về giáo dục và trọng dụng nhân tài.
Chương trình hội thảo gồm 3 phần: lễ dâng hương, trình bày tham luận và bế mạc hội thảo. Ban tổ chức cho biết đã nhận được 27 tham luận của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại diện cơ quan nghiên cứu, cơ sở giáo dục, đơn vị quản lý di tích và hậu duệ dòng họ Ngô Thì.
Các tham luận tập trung vào 3 nhóm nội dung: truyền thống khoa bảng của dòng họ tại làng Tả Thanh Oai; thân thế, sự nghiệp và đóng góp của Ngô Thì Nhậm cùng các danh nhân trong dòng họ; công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, giáo dục từ di tích, trước tác đến giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Phát biểu khai mạc và đề dẫn hội thảo, TS. Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám nhấn mạnh, việc nghiên cứu Ngô Thì Nhậm cần được tiếp cận khách quan, thận trọng và khoa học, không chỉ dừng ở sự ngưỡng mộ tài năng. Những vấn đề về mối quan hệ giữa tri thức và trách nhiệm, giữa tài năng cá nhân và lợi ích chung trong cuộc đời ông vẫn có ý nghĩa đối với công tác giáo dục, xây dựng con người và sử dụng nhân tài hiện nay.
TS. Lê Xuân Kiêu mong muốn hội thảo không chỉ góp phần bổ sung tư liệu, làm sáng tỏ thân thế, sự nghiệp của Ngô Thì Nhậm và các danh nhân dòng họ Ngô Thì, mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, giáo dục của dân tộc trong đời sống đương đại.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận 3 nội dung trọng tâm: làm rõ hơn thân thế, sự nghiệp và tầm vóc lịch sử của Ngô Thì Nhậm trong bối cảnh cuối thế kỷ XVIII; nhận diện những giá trị tiêu biểu của truyền thống hiếu học, khoa bảng dòng họ Ngô Thì và mối liên hệ với Văn Miếu - Quốc Tử Giám; đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với nghiên cứu, kiểm kê, số hóa tư liệu, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý di tích, cơ sở nghiên cứu, nhà trường, cộng đồng địa phương và hậu duệ dòng họ, đưa các giá trị lịch sử, văn hóa đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.
Dòng họ Ngô Thì ở làng Tả Thanh Oai là một trong những dòng họ khoa bảng tiêu biểu của Thăng Long - Hà Nội, với nhiều thế hệ có đóng góp trong học thuật, trước tác và phụng sự đất nước.
Hiện Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn lưu giữ 7 bia tiến sĩ ghi danh 5 vị khoa bảng thuộc dòng họ này. Trong đó, Tiến sĩ Ngô Thì Sĩ (1726-1780) và con trai là Tiến sĩ Ngô Thì Nhậm là những gương mặt tiêu biểu.
Hội thảo góp phần bổ sung tư liệu về danh nhân Ngô Thì Nhậm và truyền thống khoa bảng dòng họ Ngô Thì, đồng thời lan tỏa tinh thần hiếu học, trọng dụng nhân tài, phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.
