Ngày 4/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.
Cho ý kiến về các dự thảo luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Quân ủy Trung ương nhấn mạnh việc điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung là hết sức cần thiết nhằm thích ứng với tình hình thế giới luôn diễn biến thay đổi nhanh chóng, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh của đất nước.
Để không lỡ mất thời cơ và tụt hậu, hệ thống thể chế, pháp luật phải được rà soát tổng thể, luật pháp phải gần gũi với thực tiễn, thậm chí cần “đi trước” để kiến tạo phát triển chứ không phải chờ sự việc xảy ra rồi mới quy định để "bịt" lại lỗ hổng.
Thảo luận ở tổ về các dự án Luật nói trên, Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Tổng Tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp), nhấn mạnh việc bố trí Ban Chỉ huy quân sự cấp xã bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, trong đó có bố trí về lực lượng, phương tiện, thiết bị, trụ sở làm việc, thao trường, bãi tập…
Về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, liên quan vấn đề có nên định lượng cụ thể vũ khí có mức độ sát thương như thế nào thì được xác định là vũ khí hủy diệt hàng loạt, Đại tướng Nguyễn Tân Cương nhấn mạnh trong giải thích từ ngữ của dự thảo Luật đã quy định rõ về những loại vũ khí hủy diệt hàng loạt. Đó là vũ khí hạt nhân, vũ khí phóng xạ, vũ khí hóa học, vũ khí sinh học và vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự.
Đây là khái niệm bảo đảm đầy đủ, nếu quy định theo hướng mức độ sát thương bao nhiêu thì còn phụ thuộc vào lượng nổ, có thể vũ khí lượng nổ vừa phải, mức độ sát thương ít nhưng hậu quả xảy ra rất lớn.
Đóng góp ý kiến đối với dự thảo Luật phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đại biểu Lưu Nam Tiến (Hà Nội) bày tỏ sự nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật. Việc xây dựng Luật là yêu cầu cấp thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để thực hiện đầy đủ các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời khắc phục những hạn chế của cơ chế điều chỉnh hiện nay vốn chủ yếu được quy định ở cấp nghị định.
Qua nghiên cứu hồ sơ dự án Luật, đại biểu Lưu Nam Tiến cơ bản nhất trí với việc bổ sung cơ chế kiểm soát ngoài Danh mục tại Điều 15. Theo đại biểu, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và các sản phẩm lưỡng dụng phát triển rất nhanh, việc chỉ kiểm soát các đối tượng đã được cập nhật trong Danh mục sẽ luôn có độ trễ so với thực tiễn. Khi nguy cơ đã xuất hiện nhưng chưa hoàn thành việc cập nhật Danh mục thì khoảng trống pháp lý cũng đồng nghĩa với khoảng trống trong phòng ngừa. Vì vậy, việc thiết lập cơ chế kiểm soát ngoài Danh mục là cần thiết và phù hợp với yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia từ sớm, từ xa.
Tuy nhiên, theo đại biểu Lưu Nam Tiến, Điều 15 không chỉ là điều luật trao thêm thẩm quyền cho cơ quan quản lý, mà còn phải là điều luật kiểm soát việc thực hiện thẩm quyền đó. Do vậy, đây là điểm cần tiếp tục được hoàn thiện.
Đại biểu cho rằng Điều 15 hiện còn 3 nội dung cần tiếp tục nghiên cứu: Luật mới quy định căn cứ áp dụng nhưng chưa làm rõ nguyên tắc lựa chọn biện pháp; cần luật hóa cơ chế đảm bảo quyền của tổ chức, cá nhân bị áp dụng biện pháp kiểm soát; cần xác định ngay trong Luật nguyên tắc về thẩm quyền.
Cùng quan tâm tới dự thảo Luật này, đại biểu Trần Thị Vân (Bắc Ninh) cho rằng Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đã thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng trong bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, đặc biệt là chủ động phòng ngừa nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh.
Luật đã tạo được cơ sở pháp lý cao hơn, đồng bộ hơn để khắc phục những hạn chế của Nghị định số 81/2019/NĐ-CP của Chính phủ về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và tình trạng các quy định liên quan còn phân tán trong nhiều luật chuyên ngành, đồng thời đảm bảo được thực hiện đầy đủ các điều ước quốc tế, các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và các khuyến nghị có liên quan.
Về nội dung quy định về chương trình tuân thủ nội bộ của tổ chức doanh nghiệp trong dự thảo Luật, đại biểu nêu rõ: Tại khoản 2, Điều 18 có quy định là tổ chức, doanh nghiệp thực hiện hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát có trách nhiệm xây dựng, áp dụng chương trình tuân thủ nội bộ phù hợp với quy mô, lĩnh vực hoạt động, loại hình hàng hóa, công nghệ, dịch vụ và rủi ro.
Đại biểu cho rằng quy định như vậy sẽ được hiểu là mọi tổ chức, doanh nghiệp thực hiện hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát đều phải xây dựng, áp dụng chương trình tuân thủ nội bộ, không phụ thuộc vào tần suất hoạt động và mức độ rủi ro như thế nào. Việc áp dụng một yêu cầu tương đối đồng nhất với tất cả các doanh nghiệp có thể làm phát sinh chi phí trong việc xây dựng quy trình bố trí nhân lực, đào tạo, lưu giữ hồ sơ và tổ chức kiểm soát không tương xứng đối với doanh nghiệp có quy mô nhỏ, tần suất giao dịch thấp, có mức độ rủi ro thấp; đồng thời sẽ dẫn đến việc xây dựng chương trình mang tính hình thức.
Do đó, đại biểu Trần Thị Vân đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu quy định phân tầng nghĩa vụ theo hướng: mọi tổ chức, doanh nghiệp đều phải thực hiện biện pháp tuân thủ tương xứng với rủi ro và chỉ bắt buộc xây dựng chương trình tuân thủ nội bộ đầy đủ đối với nhóm hoạt động thường xuyên hoặc có mức độ rủi ro cao, đồng thời cho phép kết hợp các biện pháp này vào hệ thống quản trị, kiểm soát nội bộ hiện có.
