Triển lãm 'Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh - Cuộc đời và sự nghiệp': Từ trang tư liệu đến di sản 'Đổi Mới'

Người khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới

Từ những tư liệu gốc, hiện vật quý giá đến những câu chuyện đời thường, di sản của ông hiện lên như một bản hùng ca về lòng yêu nước, ý chí kiên trung và tầm nhìn vượt thời đại, đặt nền móng cho công cuộc Đổi Mới đất nước.

Nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh (1/7/1915 - 1/7/2025), Văn phòng Trung ương Đảng tổ chức triển lãm “Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh - Cuộc đời và sự nghiệp” từ ngày 29/6, nhằm tri ân và tôn vinh những đóng góp lớn lao của đồng chí với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.

Hơn 200 tài liệu, hình ảnh và hiện vật quý tại triển lãm tái hiện sinh động từng giai đoạn lịch sử gắn với tên tuổi của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, từ tuổi thơ ở Hưng Yên, những năm tháng hoạt động cách mạng sôi nổi, thời kỳ sát cánh cùng đồng bào miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, đến khi đảm nhận trọng trách Tổng Bí thư, khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới.

Theo đại diện Cục Lưu trữ, Văn phòng Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, tên thật là Nguyễn Văn Cúc, sinh ngày 1/7/1915 tại Hà Nội, quê gốc Hưng Yên. Cha mẹ là cụ Nguyễn Đức Lan và cụ Nguyễn Thị Khiêm mất sớm, ông về sống cùng người chú là Nguyễn Đức Thụ tại Hải Phòng và theo học tại trường Bonnal (nay là trường THPT Ngô Quyền). Chính tại đây, các phong trào yêu nước như để tang cụ Phan Chu Trinh và bãi khóa phản đối thực dân Pháp bắt, kết án cụ Phan Bội Châu đã sớm gieo vào lòng người thiếu niên Nguyễn Văn Cúc tinh thần cách mạng.

Năm 14-15 tuổi, ông đã tham gia Học sinh đoàn. Trong ngày Quốc tế Lao động 1/5/1930, ông cùng các đồng chí tham gia rải truyền đơn chống Pháp và bị bắt, bị đày ra nhà tù Côn Đảo. Một trong những hiện vật đặc biệt tại triển lãm là hồ sơ của mật thám Pháp theo dõi ông với tên Nguyễn Đức Cúc, hiện được bảo quản tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

Trải qua hai lần bị tù đày với tổng cộng hơn 10 năm trong ngục tù đế quốc, ông cùng các đồng chí đã biến nhà tù thành trường học cách mạng, không ngừng học tập, dịch tài liệu và hun đúc ý chí chiến đấu. Sau khi được ân xá lần đầu, ông trở về Hải Phòng, tiếp tục hoạt động cách mạng tại căn cứ là nhà của bà Đặng Thị Sáu trong giai đoạn 1936-1938.

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, đồng chí Nguyễn Văn Linh vào Nam hoạt động, sát cánh cùng đồng bào trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ. Từ năm 1947, ông tham gia Xứ ủy Nam Bộ, sau đó đảm nhiệm quyền Bí thư Xứ ủy. Tại Đại hội Đảng lần thứ III (1960), ông được chỉ định làm Bí thư Trung ương Cục miền Nam.

Kiến trúc sư của công cuộc Đổi Mới

Sau ngày thống nhất đất nước, đồng chí Nguyễn Văn Linh hai lần được chỉ định làm Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (năm 1976 và 1981). Đây là thời kỳ ông trăn trở tìm tòi hướng đi mới cho thành phố và cả nước. Tư liệu lưu trữ đã ghi lại một cách rõ nét tư tưởng của ông: "Chúng ta cần phải khắc phục tình trạng ỷ lại, trông chờ, thụ động. Cần phải thoát khỏi cách làm ăn tự cấp, tự túc trong phạm vi nhỏ hẹp". Hình ảnh ông trao đổi với các giám đốc tại hội thảo Câu lạc bộ Giám đốc năm 1984 là minh chứng cho tinh thần dám nghĩ, dám làm này.

Tại Đại hội Đảng lần thứ VI (tháng 12/1986), đồng chí Nguyễn Văn Linh được bầu làm Tổng Bí thư. Ông đã tạo nên một luồng sinh khí mới trong xã hội với loạt bài viết "Những việc cần làm ngay" trên Báo Nhân Dân, ký bút danh N.V.L (Nói và làm). Loạt bài viết đã thẳng thắn chỉ ra các tồn tại, tiêu cực, đồng thời thúc đẩy một làn sóng đổi mới tư duy mạnh mẽ trên cả nước.

Bên cạnh sự nghiệp cách mạng, triển lãm cũng dành một không gian đặc biệt cho những câu chuyện đời thường. Dù xa quê hương gần như cả cuộc đời, ông đã có 6 lần về thăm Hưng Yên. Trong một lần về thăm, ông đã gợi ý phát triển đặc sản tương Bần và nhắn nhủ người dân làm cho quê hương "từ bần đến phú". Ông cũng dự lễ khởi công xây dựng trường tiểu học mang tên mình và căn dặn thầy trò thi đua dạy tốt, học tốt.

Một kỷ vật gây xúc động là chiếc xe Honda mà năm 1986, ông đã tặng cho Ni trưởng Thích nữ Diệu Thông (tên thật là Phạm Thị Bạch Liên) - nguyên mẫu của nhân vật Ni cô Huyền Trang trong phim "Biệt động Sài Gòn" - để làm phương tiện đi lại.

Hình ảnh gia đình ấm cúng của ông bên phu nhân Ngô Thị Huệ và các con cũng được giới thiệu trang trọng. Con gái ông, cô Hòa là nhà báo, cô Bình là kỹ sư xây dựng. Một chi tiết đặc biệt là tên "Linh" trong bí danh Nguyễn Văn Linh của ông cũng chính là tên người con trai đã mất của mình - Nguyễn Hùng Linh.

Triển lãm trưng bày nhiều kỷ vật gắn bó với đồng chí Nguyễn Văn Linh, từ vật dụng sinh hoạt đơn sơ, chiếc xe đạp hiệu Pháp ông dùng trước năm 1970 đến máy đo điện tim cá nhân, gợi nhớ cuộc sống giản dị mà đầy nhiệt huyết của người lãnh đạo cách mạng. Triển lãm cũng tạo điều kiện để các cơ quan, đơn vị và tổ chức cơ sở Đảng tại Hà Nội cùng khu vực lân cận tổ chức sinh hoạt chuyên đề, học tập chính trị - tư tưởng trực quan, qua đó thiết thực lan tỏa việc “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” từ tấm gương đồng chí Nguyễn Văn Linh.

Mở cửa từ nay đến hết ngày 31/12/2025, triển lãm về cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, cơ quan sắp xếp thời gian phù hợp để đưa cán bộ, đảng viên, quần chúng tham quan, học tập. Qua đó, mỗi người sẽ có thêm động lực và niềm tin để tiếp tục nỗ lực công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

Để ghi nhận công lao to lớn của ông, Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông nhiều huân chương cao quý, trong đó có Huân chương Sao Vàng. Những di sản ông để lại, từ tư tưởng Đổi Mới đến những công trình mang tên ông, sẽ mãi là nguồn cảm hứng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.