Triển lãm ‘Vượt qua’ với những góc nhìn mới lạ của điêu khắc đương đại

Thế Vũ

01/08/2026 07:25

(CLO) Tối 31/7, tại Hội Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, triển lãm điêu khắc - sắp đặt "Vượt qua" của nghệ sĩ điêu khắc nổi tiếng Bùi Hải Sơn và Hoàng Tường Minh chính thức khai mạc, mang tới nhiều hứng thú cho công chúng.

Hai nhà điêu khắc Bùi Hải Sơn và Hoàng Tường Minh đều có chỗ đứng riêng của mỗi người. Bùi Hải Sơn (sinh năm 1957) quê quán An Giang còn Hoàng Tường Minh (sinh năm 1962) quê quán Tuyên Quang, nhưng họ có điểm chung là đều tốt nghiệp Trường Đại học Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, đều chọn con đường vừa sáng tác vừa giảng dạy, và đều thành danh tại đô thị phương Nam.

Thân thiết với nhau mấy chục năm, nhưng đây là lần đầu tiên hai nhà điêu khắc phối hợp tạo ra một triển lãm, chứng tỏ sự đắn đo và nghiêm túc trong nghề. Dù họ có hai phong cách sáng tạo không thể trộn lẫn, nhưng lại tương hỗ nhất quán trong sự chuyển hóa ý niệm "vượt qua" bằng ngôn ngữ tạo hình điêu khắc (sculpture) và sắp đặt không gian (installation art).

Đại biểu, khách mời và các tác giả thực hiện nghi thức cắt băng khai mạc triển lãm. Ảnh: Hương Trần

Triển lãm chung của hai nhà điêu khắc diễn ra dưới sự giám tuyển của nhà nghiên cứu mỹ thuật Vũ Huy Thông. Thay vì chỉ trưng bày các tác phẩm độc lập, triển lãm được xây dựng như một không gian sáng tạo, nơi tác phẩm, kiến trúc trưng bày và người xem cùng tạo nên một trải nghiệm nghệ thuật thống nhất.

Tại không gian triển lãm, 5 tác phẩm của Bùi Hải Sơn và 5 tác phẩm của Hoàng Tường Minh được sắp đặt theo đặc điểm kiến trúc (site-specific installation), trên một mặt bằng khoảng 450m2, chia làm 2 khu vực. Các tác phẩm có trọng lượng trên 2.200 kg lấp đầy khối tích không gian 750m3 bằng sự kết hợp đặc biệt của kim loại, gỗ, thủy tinh, phế liệu, ánh sáng và các tấm lưới plastic.

Trong đó, 5 tác phẩm của Bùi Hải Sơn vẫn sử dụng dạng thể “hạt mầm” - biểu tượng nghệ thuật xuyên suốt sự nghiệp sáng tác; thủ pháp tách lớp, điêu khắc “giải phẫu” phối hợp tạo hình đa chất liệu của ông đã đề xuất cách nhìn theo hướng khái niệm hóa, từ hiện thực vật chất “trầm tích” dẫn đến phạm trù thời gian, bản chất và biến dịch, hủy diệt và tái sinh.

5 tác phẩm của Hoàng Tường Minh là hình ảnh biểu tượng hiện thực về ý chí sức mạnh. Các biến điệu của sức căng, sự tương phản của trọng lực vừa là hình thức, vừa mang tính nội dung đã được Hoàng Tường Minh thể hiện trong nhiều tác phẩm, nhưng lần này là sự tập trung vào tâm điểm của lực kéo, nơi xuất hiện điểm giới hạn bền của quá khứ và tương lai.

Tác phẩm "Trầm tích 5" của Bùi Hải Sơn. Ảnh: BTC

Tựa đề triển lãm nghệ thuật “Vượt qua” mang tinh thần triết học và tôn giáo sâu sắc về sự sống mới và hành trình chuyển dịch từ bóng tối ra ánh sáng. Quan niệm chung được họ giãi bày: “Triển lãm “Vượt qua” hình thành từ hai trục suy tưởng “Trầm tích” và “Không giới hạn”.

Nếu “Trầm tích” gợi lên những lớp ký ức lắng đọng của lịch sử và đời sống, nơi các dấu vết của chiến tranh, chia cắt và trải nghiệm cá nhân tích tụ như những tầng địa chất của thời gian, thì “Không giới hạn” mở ra một chuyển động khác: khả năng vượt qua các ranh giới vật chất và tinh thần để tái cấu trúc không gian.

Nhà nghiên cứu mỹ thuật, giám tuyển Vũ Huy Thông cho rằng, TP Hồ Chí Minh luôn mang đến nguồn cảm hứng sáng tạo từ sự song hành giữa cũ và mới, truyền thống và hiện đại. Mỗi công trình, mỗi không gian của thành phố đều chứa đựng những lớp ký ức và chất liệu nghệ thuật. "Vượt qua" không đơn thuần là một triển lãm điêu khắc mà là một không gian sáng tạo điêu khắc, nơi cách tổ chức không gian giúp chuyển tải đầy đủ nhất ý tưởng của các nghệ sĩ.

Tác phẩm "Không giới hạn 4" của Hoàng Tường Minh. Ảnh: BTC

Thông qua hai mạch sáng tác "Trầm tích" và "Không giới hạn", triển lãm gợi mở những suy ngẫm về ký ức, sự chuyển hóa, sức mạnh nội tâm và hành trình vượt qua những giới hạn. Việc kết hợp nhiều chất liệu như kim loại, gỗ, thủy tinh, vật liệu tái chế, ánh sáng và lưới nhựa góp phần mở rộng khả năng biểu đạt của nghệ thuật điêu khắc, mang đến cho công chúng những góc nhìn đa chiều về đời sống và con người.

Triển lãm diễn ra đến hết ngày 10/8 tại Hội Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh (218A Pasteur, phường Xuân Hòa, TP Hồ Chí Minh).