Leo núi (trekking) đang trở thành xu hướng du lịch được nhiều người trẻ lựa chọn, nhất là trong mùa hè. Không chỉ mang lại trải nghiệm khám phá, chinh phục thiên nhiên, loại hình này còn giúp rèn luyện sức khỏe và tinh thần.
Tuy nhiên, trekking cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Địa hình rừng núi phức tạp, thời tiết thay đổi nhanh, đang nắng có thể chuyển mưa lớn, nhiệt độ giảm mạnh khi đêm xuống. Chính vì vậy, người tham gia có thể đối mặt với các rủi ro như lạc đường, trượt ngã, kiệt sức, gặp côn trùng, động vật hoang dã hoặc sự cố sức khỏe bất ngờ.
Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp gặp sự cố khi trekking. Gần đây, một nam sinh 19 tuổi mất liên lạc hơn 36 giờ khi leo núi Tam Đảo đã được lực lượng chức năng tìm thấy bên bờ suối ở độ cao hơn 500m trong tình trạng tỉnh táo nhưng suy kiệt.
Trước đó, sáng 19/4, nam sinh cùng nhóm khoảng 10 người xuất phát từ dốc Rít (thôn Vĩnh Ninh) để chinh phục đỉnh Tam Đảo Bắc cao khoảng 1.592 m. Đến khoảng 18h cùng ngày, trong quá trình xuống núi qua khu vực rừng rậm, nam sinh bị lạc gần một con suối cạn và mất liên lạc.
Được biết, cung đường trekking Tam Đảo có độ dài một chiều khoảng 7,2 km; tổng hành trình lên tới 15,5 km, phần lớn đi xuyên rừng với địa hình dốc, nhiều đoạn trơn trượt và tầm nhìn bị hạn chế. Chỉ cần xuất phát muộn, xuống núi khi trời tối hoặc tách khỏi đoàn, nguy cơ lạc đường rất cao. Nhiều khu vực như điểm sạt lở, suối cạn hay các lối rẽ mờ rất khó nhận biết, đặc biệt trong điều kiện sương mù hoặc thiếu ánh sáng.
Theo các chuyên gia, các vụ tai nạn, mất tích khi đi leo núi có xu hướng gia tăng, chủ yếu xuất phát từ ba nhóm nguyên nhân. Trước hết là từ phía du khách. Nhiều người tham gia nhưng chưa đánh giá đúng thể lực, chưa kiểm tra tình trạng sức khỏe, đặc biệt là các vấn đề tim mạch hoặc bệnh nền. Kỹ năng sinh tồn còn hạn chế, trong khi tâm lý chủ quan, coi nhẹ mức độ nguy hiểm vẫn phổ biến.
Thứ hai là từ phía đơn vị tổ chức tour. Không ít tour bán “trọn gói” nhưng chưa có quy trình huấn luyện, kiểm tra đầu vào hoặc không chuẩn bị đầy đủ thiết bị cứu hộ, định vị. Thậm chí, có trường hợp cho du khách tự do khám phá mà thiếu giám sát.
Thứ ba là từ công tác quản lý điểm đến. Nhiều khu rừng, núi, hang động dù có tiềm năng phát triển du lịch nhưng chưa được số hóa bản đồ, thiếu biển cảnh báo và phương án ứng cứu. Khi xảy ra sự cố, việc phát hiện, tiếp cận và xử lý còn chậm, làm gia tăng rủi ro cho người tham gia.
Là người thường xuyên tham gia trekking, chị Nguyễn Thị Bích Lộc (Hà Nội) cho biết, mỗi tháng đều đăng ký các chuyến leo núi và đã chứng kiến không ít trường hợp chưa trang bị đầy đủ cho hành trình. “Nhiều người mang thiếu nước, thiếu đồ ăn dự phòng, không có đèn pin, không lưu sẵn bản đồ hành trình nên rất dễ rơi vào thế bị động khi gặp sự cố”, chị chia sẻ.
Theo chị Lộc, nguyên tắc quan trọng khi trekking là không tự ý tách đoàn nếu chưa có đủ kinh nghiệm, không chủ quan với các cung rừng dài và luôn bám sát người dẫn đường để hạn chế rủi ro.
Các chuyên gia khuyến cáo, trong trường hợp bị lạc, người tham gia không nên tiếp tục di chuyển để tránh kiệt sức hoặc lạc sâu hơn. Thay vào đó, cần tìm cách tạo dấu hiệu nhận biết như buộc khăn màu lên cành cây, xếp đá thành hình hoặc vẽ ký hiệu trên nền đất trống để lực lượng tìm kiếm dễ quan sát từ xa, đặc biệt khi có sự hỗ trợ từ flycam hoặc thiết bị bay.
Bên cạnh đó, người bị lạc cần tránh hoảng loạn, chủ động trấn an tinh thần và suy nghĩ các phương án xử lý phù hợp. Khi trời tối, nên tìm nơi trú tạm an toàn, tránh khu vực gần suối hoặc có nguy cơ sạt lở, đồng thời có thể đốt lửa để giữ ấm và xua đuổi côn trùng, động vật.
Ngoài ra, việc chuẩn bị trước chuyến đi đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn. Những vật dụng như đèn pin, sạc dự phòng, còi, bật lửa, nước uống dự trữ, đồ ăn nhanh và thiết bị định vị có thể trở thành yếu tố quyết định trong tình huống khẩn cấp. Với người mới tham gia trekking, cần tìm hiểu kỹ địa hình, thời gian di chuyển, các điểm nguy hiểm, đồng thời chuẩn bị sẵn bản đồ hành trình (tracklog hoặc GPX) để phòng ngừa rủi ro.
