Giữa cao nguyên đất đỏ của Burundi, nơi những con đường đất kéo dài như những vệt chỉ mảnh băng qua thung lũng, từng có những vùng mà điện thoại chỉ là vật trang trí, còn sóng di động là một điều xa xỉ. Khi mặt trời buông xuống, bóng tối bao trùm khắp nơi – không chỉ vì thiếu ánh sáng, mà còn bởi thiếu hạ tầng kết nối.
Giờ đây, những nơi từng bị xem là “vùng trắng” đã sáng lên trên bản đồ viễn thông Đông Phi, nhờ hành trình bền bỉ của Lumitel – thương hiệu viễn thông thuộc Viettel.
Lời khẳng định
World Communication Awards (WCA) được xem như “Oscar ngành viễn thông”, do Total Telecom (Anh) tổ chức hơn 25 năm qua. Hạng mục “Best Operator in a Growth Market” – Nhà mạng tốt nhất tại thị trường tăng trưởng – là một trong những giải thưởng cạnh tranh gay gắt nhất, với tiêu chí đánh giá khắt khe: năng lực mở rộng hạ tầng tại thị trường khó, tác động xã hội, tính tiên phong công nghệ và sự bền vững của mô hình kinh doanh.
Chiến thắng của Viettel tại hạng mục này không phải một sự tình cờ. Đó là kết quả của 12 năm doanh nghiệp Việt Nam dấn thân tại một trong những thị trường nghèo nhất châu Phi, nơi điện lưới mới chỉ tiếp cận khoảng 10–35% người dân vào thời điểm Viettel đặt chân đến.
CEO Viettel Burundi, Phan Trường Sơn, nhận định rằng hạng mục giải thưởng mà doanh nghiệp được vinh danh “phản ánh chính xác hành trình mà Lumitel – thương hiệu của Viettel tại Burundi – đã kiên trì theo đuổi suốt 12 năm qua: đưa công nghệ đến những vùng từng bị coi là ngoài tầm với của hạ tầng viễn thông”.
Ông cho biết, khi Viettel bắt đầu triển khai mạng lưới, điện lưới quốc gia mới chỉ phủ tới 10–35% dân số, còn nhiều khu vực biên giới hoàn toàn “mù sóng”. “Bằng cam kết phát triển dài hạn và triết lý ‘kết nối để phụng sự’, chúng tôi đã góp phần đưa hàng triệu người dân Burundi bước vào kỷ nguyên số, đồng thời trở thành nhà mạng đầu tiên khai trương 5G tại đất nước này. Giải thưởng WCA là sự ghi nhận xứng đáng cho nỗ lực khai mở ấy – nỗ lực để không ai bị bỏ lại phía sau”, ông nhấn mạnh.
WCA – với sự khắt khe của một sân chơi toàn cầu – không chỉ gọi tên Lumitel như một nhà mạng dẫn đầu tại thị trường tăng trưởng. Giải thưởng ấy còn nói lên rằng Việt Nam đã hiện diện trên bản đồ công nghệ thế giới bằng sự bền bỉ, trách nhiệm và tinh thần tiên phong.
Hành trình của Lumitel
Khi Viettel bắt đầu đặt chân đến Burundi hơn một thập kỷ trước, đó là một thị trường gần như “trắng” về hạ tầng. Nhiều vùng hoàn toàn không có sóng, không có điện, thậm chí không có bản đồ để xác định vị trí dựng trạm. Các đội kỹ thuật của Viettel đã phải đi bộ hàng chục cây số, có nơi phải thuê người dân cõng thiết bị qua núi, qua rừng vì xe bán tải không thể đi nổi.
Những trạm BTS đầu tiên được dựng lên trong điều kiện thô sơ, có khi cả nhóm phải bật đèn pin suốt đêm để hoàn thiện lắp đặt trước khi cơn mưa lớn ập xuống. Bối cảnh ấy đặt ra một câu hỏi mà nhiều người từng hoài nghi: liệu một nhà mạng Việt Nam có thể trụ lại được ở nơi khó khăn đến vậy?
Nhưng chính những thử thách đầu tiên đó đã trở thành điểm tựa cho hành trình vươn lên của Lumitel. Chỉ sau sáu tháng kinh doanh, doanh nghiệp đã vươn lên vị trí số 1 thị trường – một tốc độ chưa từng có trong lịch sử đầu tư quốc tế của Viettel. Trong những năm sau đó, vị thế dẫn đầu liên tục được củng cố. Hạ tầng của Lumitel mở rộng nhanh đến mức chỉ trong hai năm gần đây, vùng phủ 4G đã tăng gấp ba lần, mở ra cơ hội kết nối cho hàng triệu người dân sống ở vùng sâu vùng xa.
Những nơi trước đây chưa từng biết đến kết nối mạng nay đã có thể gọi video, học trực tuyến hay thanh toán số nhờ vào mạng lưới của Lumitel. Ở thời điểm hiện tại, thương hiệu của Viettel đã phủ lên 95% dân số Burundi. Việc đưa mạng 5G vào vận hành đã đưa Burundi vào nhóm hiếm những quốc gia châu Phi sở hữu hạ tầng thế hệ mới, mở ra cơ hội rút ngắn khoảng cách phát triển với các nền kinh tế mạnh hơn trong khu vực.
Sự phát triển của Lumitel không chỉ đến từ đầu tư hạ tầng, mà còn từ mối quan hệ hợp tác ngày càng sâu rộng với Chính phủ và các tổ chức quốc tế. Viettel đã đồng hành cùng Ngân hàng Thế giới trong dự án PAFEN nhằm mở rộng sóng tại những khu vực biên giới và các tuyến giao thông quan trọng, giúp người dân di chuyển an toàn hơn, giao thương thuận tiện hơn. Hàng trăm trường học, trung tâm y tế và điểm cầu trực tuyến của Chính phủ được Lumitel tài trợ kết nối mạng miễn phí, tạo điều kiện để dịch vụ công và giáo dục tiếp cận được cả vùng xa nhất của Burundi.
Cùng với đó, Lumitel phối hợp với Cao ủy Liên Hợp Quốc tế về người tị nạn (UNHCR) hỗ trợ SIM và ví điện tử miễn phí cho người tị nạn, đồng thời triển khai nhiều hoạt động nhân đạo như cung cấp nước sạch, hỗ trợ hộ nghèo, cải tạo sân chơi cộng đồng. Ở Burundi, Lumitel xuất hiện không chỉ như một doanh nghiệp, mà như một đối tác cùng góp phần tái thiết đất nước.
Sự ghi nhận cao nhất cho những đóng góp ấy đến vào tháng 4/2025, khi Tổng thống Burundi Évariste Ndayishimiye đến thăm Tập đoàn Viettel tại Hà Nội. Trong phát biểu của mình, ông nói một câu khiến nhiều lãnh đạo Viettel xúc động: “Tôi cảm ơn Viettel đã chọn Burundi để đầu tư ngay khi chúng tôi bắt đầu hành trình tái thiết đất nước”. Ông khẳng định rằng ở Burundi, nhắc đến viễn thông là nhắc đến Lumitel. Tổng thống bày tỏ kỳ vọng Viettel sẽ tiếp tục mở rộng vùng phủ để người dân ở bất cứ đâu cũng có thể kết nối, đồng thời mong muốn doanh nghiệp Việt Nam đồng hành cùng Chính phủ trong kế hoạch số hóa toàn bộ các cơ quan nhà nước.
Nhìn lại hành trình hơn 11 năm, Lumitel không chỉ trở thành động lực của sự phát triển viễn thông Burundi, mà còn đóng góp hơn 286 triệu USD vào ngân sách quốc gia – con số thể hiện vai trò trụ cột của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường này. Từ những ngày đầu dựng trạm giữa núi rừng, đến thời điểm được Tổng thống Burundi gửi lời cảm ơn, Lumitel đã đi từ một nhà mạng mới đến một biểu tượng của sự thay đổi.
Và hành trình ấy, đến hôm nay, vẫn đang tiếp tục.
