Cơ quan Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) vừa công bố mở cuộc điều tra quy mô lớn liên quan đến các cáo buộc tham nhũng nghiêm trọng trong lĩnh vực năng lượng.
Trong thông cáo phát đi vào đầu tuần, NABU cho biết đã phát hiện hoạt động của một tổ chức tội phạm cấp cao, hiện đang phối hợp với Văn phòng Công tố viên Chống tham nhũng Đặc biệt (SAPO) để làm rõ vụ việc.
Theo NABU, nhóm đối tượng bị điều tra đã thiết lập một hệ thống tham nhũng có tổ chức nhằm kiểm soát các doanh nghiệp nhà nước trọng yếu, trong đó có Energoatom - đơn vị phụ trách năng lượng nguyên tử quốc doanh của Ukraine.
Cơ quan này cho biết các thành viên trong nhóm đã nhận hối lộ từ các nhà thầu của Energoatom, với mức phí dao động từ 10 đến 15% giá trị mỗi hợp đồng.
Thực tế, quyền điều hành một doanh nghiệp chiến lược có doanh thu hàng năm vượt ngưỡng 4 tỷ euro không nằm trong tay các quan chức chính thức, mà bị chi phối bởi những cá nhân bên ngoài không có thẩm quyền pháp lý.
Sau 15 tháng điều tra và hơn 1.000 giờ nghe lén, NABU đã tiến hành tổng cộng 70 cuộc khám xét. Các đoạn ghi âm được công bố cho thấy giọng nói của ông Ihor Myroniuk, người từng là cố vấn cho Bộ trưởng Năng lượng Herman Halushchenko, cùng với ông Dmytro Basov, cựu công tố viên và cựu trưởng bộ phận an ninh vật lý của Energoatom.
Trước đó, ông Myroniuk từng giữ vai trò trợ lý cho cựu nghị sĩ Ukraine Andrii Deerkach, người hiện đang là thượng nghị sĩ của Nga kể từ năm 2024.
NABU khẳng định rằng ông Myroniuk và ông Basov đã nắm quyền kiểm soát toàn bộ hoạt động mua sắm của Energoatom. Một trong những cá nhân bị cáo buộc có liên quan đến vụ việc là ông Timur Mindich, người từng là đối tác kinh doanh của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy.
Ông Mindich là đồng sở hữu của Kvartal 95, công ty sản xuất phim do ông Zelenskyy sáng lập và từng nắm giữ cổ phần. Sau khi đắc cử tổng thống vào năm 2019, ông Zelenskyy đã chuyển nhượng cổ phần của mình cho các đối tác khác.
Theo các nhà báo điều tra tại Ukraine, vào năm 2021, Tổng thống Zelenskyy từng tổ chức sinh nhật tại căn hộ của ông Mindich. Là một nhà sản xuất phim có hoạt động kinh doanh đa lĩnh vực, ông Mindich được cho là đã mở rộng ảnh hưởng cả về kinh tế lẫn chính trị trong những năm gần đây.
Các đoạn ghi âm do NABU công bố được cho là có giọng nói của ông Mindich, người bị nghi ngờ là thủ lĩnh nhóm, cùng với Bộ trưởng Tư pháp Herman Halushchenko.
Ông Halushchenko từng giữ chức Bộ trưởng Năng lượng từ năm 2021 đến tháng Bảy năm nay. Theo truyền thông Ukraine, NABU đã tiến hành khám xét tại nhiều địa điểm ở Kyiv có liên quan đến ông Mindich và ông Halushchenko.
Phản hồi trước thông tin điều tra, Tổng thống Zelenskyy trong bài phát biểu tối cùng ngày đã bày tỏ sự ủng hộ đối với nỗ lực của NABU trong công cuộc chống tham nhũng.
Ông nhấn mạnh rằng mọi hành động hiệu quả nhằm ngăn chặn tham nhũng đều cần được thực hiện nghiêm túc, đồng thời khẳng định tính tất yếu của việc xử lý các hành vi vi phạm.
Tổng thống Zelenskyy cũng lưu ý rằng Energoatom hiện đang đảm nhận phần lớn sản lượng năng lượng của Ukraine, do đó việc đảm bảo tính minh bạch và liêm chính trong hoạt động của công ty là ưu tiên hàng đầu.
Ông khẳng định rằng bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào từng tham gia vào các hệ thống tham nhũng trong lĩnh vực năng lượng đều phải chịu trách nhiệm pháp lý rõ ràng, và cần có các bản án thích đáng được tuyên bố.
Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko cũng lên tiếng khẳng định rằng nội các của bà sẵn sàng hỗ trợ NABU và SAPO trong quá trình điều tra.
Bà cho biết chính phủ đang chờ đợi kết quả từ các thủ tục liên quan đến tình hình tại Energoatom, đồng thời mong muốn được cập nhật thông tin kịp thời. Bà nhấn mạnh rằng chống tham nhũng là một trong những ưu tiên hàng đầu của chính phủ, và mọi hành vi vi phạm cần được xử lý nghiêm minh.
