Trả lời câu hỏi này, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Chuyên khoa Nội, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cho biết, cà phê là thức uống quen thuộc và có lợi nếu sử dụng ở mức hợp lý. Tuy nhiên, khi vượt ngưỡng an toàn, lợi ích nhanh chóng bị thay thế bởi những rủi ro đáng kể đối với tim mạch.
Theo bác sĩ Hoàng, caffeine – hoạt chất chính trong cà phê có tác dụng kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp tạm thời và kéo theo nhu cầu oxy của cơ tim tăng cao. Ở những người có bệnh lý nền như xơ vữa động mạch vành, sự gia tăng đột ngột này có thể trở thành “mồi lửa” kích hoạt cơn đau thắt ngực hoặc thậm chí nhồi máu cơ tim.
“Cà phê không còn là chất giúp tỉnh táo đơn thuần khi dùng quá mức, mà có thể trở thành yếu tố gây hại nếu lạm dụng kéo dài”, bác sĩ Hoàng nhấn mạnh.
Không chỉ dừng lại ở caffeine, cà phê pha theo kiểu truyền thống (không qua lọc giấy) còn chứa các hợp chất dầu như cafestol và kahweol. Đây là những chất có khả năng làm tăng cholesterol xấu (LDL) và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa mỡ của gan, từ đó thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa trong lòng mạch.
Các nghiên cứu cho thấy, chỉ cần uống khoảng 5 ly cà phê không lọc mỗi ngày, cholesterol toàn phần có thể tăng thêm 8–10 mg/dL. Nếu tiêu thụ ở mức cao hơn, trên 5–6 ly/ngày, chỉ số LDL có thể tăng 15–20 mg/dL hoặc hơn.
“Trong trường hợp uống tới 10 ly mỗi ngày, lượng cafestol nạp vào đủ để làm tăng cholesterol một cách trực tiếp và liên tục, góp phần hình thành các mảng xơ vữa không ổn định – yếu tố nguy cơ của nhồi máu cơ tim cấp”, bác sĩ Hoàng cảnh báo.
Một tác động âm thầm khác ít được chú ý là việc caffeine ức chế melatonin – hormone điều hòa giấc ngủ và có vai trò bảo vệ tim mạch. Khi giấc ngủ bị rối loạn, cơ thể duy trì nồng độ cortisol cao về đêm, làm gia tăng viêm hệ thống và tình trạng kháng insulin – những yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch và chuyển hóa.
Vì vậy, việc lạm dụng cà phê không chỉ gây mất ngủ mà còn kéo theo hệ lụy dài hạn đối với sức khỏe.
Để sử dụng cà phê an toàn, các chuyên gia khuyến nghị người trưởng thành khỏe mạnh nên giới hạn lượng caffeine dưới 400 mg mỗi ngày; với người có bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp, mức này nên dưới 200 mg.
Ngoài ra, cà phê nên được uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh sử dụng sau 16h. Việc kết hợp cà phê liều cao với thuốc lá, rượu bia hoặc thói quen thức khuya kéo dài càng làm gia tăng nguy cơ đối với tim mạch.
“Cà phê có thể là một phần của lối sống lành mạnh, nhưng không bao giờ nên thay thế nước lọc. Cơ thể vẫn cần nước để duy trì các chức năng sinh lý cơ bản”, bác sĩ Hoàng khuyến cáo.
Trong nhịp sống hiện đại, một ly cà phê có thể giúp khởi đầu ngày mới, nhưng khi biến thành thói quen lạm dụng, nó cũng có thể âm thầm bào mòn sức khỏe – theo cách mà không phải ai cũng nhận ra.
