Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh sự cần thiết phải sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm chỉ đạo của Đảng, các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cũng như định hướng sửa đổi, bổ sung Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Dự thảo Luật tập trung vào việc sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị, nhất là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh, xã).
Luật mới cũng nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời hoàn thiện các quy định về quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, khắc phục những bất cập trong thực tiễn thi hành.
Dự thảo Luật gồm hai điều: Điều 1 sửa đổi, bổ sung 13 điều và sửa kỹ thuật 6 điều; Điều 2 quy định hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025. Nội dung sửa đổi tập trung vào việc điều chỉnh thẩm quyền xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật từ cấp huyện xuống cấp xã, tăng cường vai trò tham gia của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đồng thời bổ sung các quy định phù hợp với yêu cầu đổi mới, sáng tạo và chuyển đổi số.
Đáng chú ý, dự thảo Luật bỏ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp huyện, đồng thời mở rộng thẩm quyền cho cấp xã. Cùng với đó, bổ sung các quy định xử lý văn bản khi tổ chức, bộ máy có sự sắp xếp lại, cũng như các quy định liên quan tới phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Hoàng Thanh Tùng khẳng định cơ quan thẩm tra tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật, đánh giá cao sự chủ động của Chính phủ và Cơ quan soạn thảo trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án Luật. Ông đề nghị Chính phủ làm rõ thêm một số lý do đề xuất sửa đổi để tạo cơ sở vững chắc cho việc xem xét, quyết định.
Kết luận thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với dự thảo. Tuy nhiên, đề nghị chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cần thiết nhằm phục vụ cho nhiệm vụ đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn hệ thống, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Cũng trong sáng 26/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thanh tra (sửa đổi). Theo Tờ trình của Chính phủ, Dự thảo Luật gồm 9 chương, 64 điều; lược bỏ 54/118 điều so với Luật Thanh tra năm 2022; sửa đổi và hoàn thiện 23 điều nhằm tinh giản tổ chức và cắt giảm trên 40% thủ tục hành chính trong hoạt động thanh tra.
Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh sự thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thanh tra để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và định hướng đổi mới.
Thảo luận tại phiên họp, đa số ý kiến đồng tình với việc sửa đổi toàn diện, tập trung góp ý về việc phân định rõ ràng hoạt động thanh tra, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thanh tra và nguyên tắc tổ chức hoạt động thanh tra.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ tiếp thu đầy đủ các ý kiến, hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9. Đối với vấn đề chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành việc giao Chính phủ quy định chi tiết, đồng thời đề nghị bổ sung các nguyên tắc xử lý chồng chéo giữa hoạt động thanh tra với kiểm toán nhà nước và các hoạt động giám sát khác, nhằm tạo thuận lợi cho thực thi.
