Quyết định sử dụng thống nhất một bộ SGK trên phạm vi toàn quốc từ năm học 2026-2027 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chính sách giáo dục phổ thông Việt Nam.
Đây không chỉ là lựa chọn về một bộ sách, mà là sự điều chỉnh chiến lược nhằm khắc phục những hệ lụy của giai đoạn “xã hội hóa SGK”, đồng thời tạo nền tảng cho mục tiêu lớn hơn: Chuẩn hóa học liệu, bảo đảm công bằng trong tiếp cận tri thức và tiến tới miễn phí SGK cho học sinh.
Chủ trương sử dụng một bộ SGK thống nhất được đặt ra trong Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, cùng Nghị quyết số 281/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện nghị quyết này. Theo đó, từ năm học 2026–2027, cả nước sẽ sử dụng một bộ SGK thống nhất; đến năm 2030, hoàn thành mục tiêu cung cấp SGK miễn phí cho toàn bộ học sinh.
Sau nhiều năm triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với nhiều bộ SGK song song, thực tiễn cho thấy không ít bất cập: Học liệu phân mảnh, chi phí xã hội lớn, giáo viên phải thích ứng với nhiều cấu trúc sách khác nhau, học sinh gặp khó khi chuyển trường, còn công tác quản lý nhà nước về học liệu thiếu tính tập trung.
Trong bối cảnh đó, việc thống nhất SGK được xem là bước đi cần thiết để “đưa chính sách vào thực tiễn”, giảm gánh nặng cho người học và tạo sự ổn định lâu dài cho hệ thống giáo dục phổ thông.
Theo Bộ GD&ĐT, bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống đáp ứng đầy đủ các tiêu chí lựa chọn theo yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đồng thời nổi trội về tính đồng bộ, ổn định và khả năng triển khai trên diện rộng.
Đây là bộ SGK duy nhất hiện nay được biên soạn đầy đủ, thống nhất cho tất cả các môn học và hoạt động giáo dục ở cả ba cấp học, từ lớp 1 đến lớp 12, bao gồm cả sách chuyên đề học tập bắt buộc và lựa chọn, sách ngoại ngữ ngoài tiếng Anh, sách tiếng dân tộc và tài liệu giáo dục địa phương.
Thực tiễn sử dụng tại toàn bộ 34 tỉnh, thành với quy mô học sinh lớn nhất trong các bộ SGK hiện hành cho thấy mức độ ổn định cao và sự quen thuộc của đội ngũ giáo viên.
Bộ GD&ĐT đánh giá, việc lựa chọn bộ sách đang được sử dụng phổ biến nhất sẽ hạn chế tối đa xáo trộn đối với giáo viên, học sinh và phụ huynh, đồng thời giảm chi phí chuyển đổi, tập huấn và tổ chức dạy học khi triển khai thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
Qua khảo sát thực tế, có thể thấy bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống với ưu thế về chất lượng nội dung, hình thức trình bày và cách tiếp cận khoa học, gần gũi đã sớm tạo được sự đồng thuận trong quá trình triển khai. Kể từ khi đưa vào sử dụng, bộ sách này liên tục dẫn đầu về tỷ lệ lựa chọn hằng năm so với các bộ SGK khác trên thị trường.
| Năm học | Lớp | Tỷ lệ lựa chọn | KNTT+CTST = 100% | |||||
| Bộ KNTT | Bộ CTST | Bộ Cùng học | Bộ VSBĐ | Cộng | %KNTT | %CTST | ||
| 2020-2021 | 1 | 28% | 18% | 13,6% | 8,7% | 68% | 60% | 40% |
| 2021-2022 | 1 | 33% | 24% | 10,0% | 7,3% | 74% | 58% | 42% |
| 2 | 47% | 32% | 79% | 59% | 41% | |||
| 6 | 46% | 35% | 81% | 56% | 44% | |||
| 2022-2023 | 3 | 46% | 32% | 78% | 59% | 41% | ||
| 7 | 45% | 38% | 83% | 54% | 46% | |||
| 10 | 55% | 22% | 77% | 71% | 29% | |||
| 2023-2024 | 4 | 48% | 32% | 80% | 60% | 40% | ||
| 8 | 51% | 33% | 84% | 61% | 39% | |||
| 11 | 59% | 20% | 79% | 75% | 25% | |||
| 2024-2025 | 5 | 54% | 30% | 84% | 64% | 36% | ||
| 9 | 53% | 30% | 83% | 64% | 36% | |||
| 12 | 57% | 25% | 82% | 69% | 31% | |||
Với giáo viên, việc sử dụng một bộ SGK thống nhất giúp giảm đáng kể áp lực lựa chọn và thích ứng với nhiều học liệu khác nhau. Nội dung, thuật ngữ, cấu trúc bài học và chuẩn kiến thức – kỹ năng được thiết kế đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giảng dạy, kiểm tra đánh giá và bồi dưỡng chuyên môn. Công tác tập huấn giáo viên cũng được tổ chức tập trung, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả.
Với học sinh, SGK thống nhất góp phần bảo đảm sự công bằng trong tiếp cận tri thức giữa các vùng miền. Mạch kiến thức xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12 giúp hạn chế tình trạng “đứt gãy” khi chuyển trường, đặc biệt với học sinh vùng khó khăn hoặc con em lao động di cư.
Lộ trình miễn phí SGK đến năm 2030 sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho hàng triệu gia đình, giảm chi phí học tập thường xuyên.
Khi SGK được số hóa, học sinh còn có cơ hội tiếp cận kho học liệu mở với bài giảng điện tử, video, mô phỏng, bài tập tương tác, qua đó nâng cao năng lực tự học và học tập suốt đời.
Ở góc độ xã hội, việc thống nhất SGK giúp ổn định chính sách học liệu quốc gia, tạo sự đồng thuận và niềm tin trong dư luận. Chi phí xã hội cho việc mua, thay mới SGK hằng năm được tiết giảm; các địa phương thuận lợi hơn trong phân bổ ngân sách, tổ chức cung ứng sách và triển khai chuyển đổi số trong giáo dục.
Đáng chú ý, bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống hiện có mức giá thấp hơn so với các bộ sách khác, nhờ lợi thế về quy mô phát hành lớn. Việc Bộ GD&ĐT áp dụng khung giá tối đa và yêu cầu tiết giảm chi phí đã góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giảm gánh nặng tài chính cho phụ huynh, học sinh khi triển khai đại trà.
Không chỉ là bộ sách in, Kết nối tri thức với cuộc sống còn được xây dựng như một hệ sinh thái học liệu hoàn chỉnh, với SGK điện tử, sách giáo viên, sách bài tập, học liệu số và các công cụ hỗ trợ dạy – học.
Một số môn học, đặc biệt là tiếng Anh, đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm cá nhân hóa việc học, hỗ trợ luyện nói, luyện viết cho học sinh.
Với đội ngũ hơn 400 tác giả, trong đó có nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ và chuyên gia giáo dục được đào tạo bài bản trong và ngoài nước, bộ SGK này được kỳ vọng bảo đảm chất lượng khoa học – sư phạm, tính kế thừa và khả năng cập nhật, chỉnh lý lâu dài.
Bộ GD&ĐT khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, nhà trường, đội ngũ giáo viên và xã hội để triển khai hiệu quả bộ SGK thống nhất; đồng thời lắng nghe ý kiến phản biện, góp ý để không ngừng hoàn thiện học liệu.
Việc thống nhất SGK, nếu được triển khai bài bản và thận trọng, được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những trụ cột quan trọng hiện thực hóa mục tiêu đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới.
