Sự kiện do Liên minh Niềm tin số tổ chức phối hợp chuyên môn cùng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Công ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến (MoMo).
Thanh khoản bứt phá, thị trường Việt tiến gần chuẩn quốc tế
Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính trình bày tham luận. Ảnh: Khánh Ly
Theo ông Bùi Hoàng Hải, quá trình chuyển đổi số đang tạo ra thay đổi mạnh mẽ cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Các dịch vụ như mở tài khoản trực tuyến, xác thực điện tử hay ứng dụng AI trong chăm sóc khách hàng đã góp phần thúc đẩy thanh khoản thị trường tăng cao. Nếu bình quân năm 2025 đạt hơn 29.000 tỷ đồng mỗi ngày, thì những tháng đầu năm 2026 đã vượt mốc 31.000 tỷ đồng/ngày.
Đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, thanh khoản hiện đưa thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm dẫn đầu Đông Nam Á, đồng thời trở thành nền tảng quan trọng để FTSE nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi từ tháng 9/2025. Dự kiến từ tháng 9/2026, cổ phiếu Việt Nam sẽ bắt đầu được đưa vào các rổ chỉ số của tổ chức này.
Một trong những “xương sống” cho quá trình chuyển đổi là hệ thống công nghệ KRX vận hành từ năm 2025. Đây được xem là nền tảng để thị trường triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào cuối năm 2026, hướng tới chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế.
Khi tội phạm mạng chuyển hướng tấn công người dùng
Tuy nhiên, thay vì chỉ nói về tốc độ giao dịch hay hạ tầng công nghệ, hội thảo đã đặt ra một câu hỏi lớn: Vì sao các hệ thống tài chính ngày càng được bảo mật chặt chẽ nhưng người dân vẫn liên tục mất tiền?
Thượng tá, TS. Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Khánh Ly
Thượng tá, TS. Triệu Mạnh Tùng cho rằng tội phạm mạng hiện không còn tập trung tấn công trực diện vào hệ thống của ngân hàng hay công ty chứng khoán như trước. Mục tiêu chính đã chuyển sang người dùng - mắt xích dễ tổn thương nhất trong toàn bộ chuỗi an ninh số.
Theo ông Tùng, các nhóm lừa đảo hiện được tổ chức theo hướng chuyên môn hóa, có nhóm chuyên xây dựng kịch bản giả mạo cơ quan thuế, điện lực hay cơ quan công quyền ngay sau khi chính sách mới được ban hành để khai thác tâm lý hoang mang của người dân.
Điểm đáng chú ý trong tham luận của đại diện Cục A05 là tư duy “dịch chuyển từ bảo vệ hệ thống sang bảo vệ người dùng”. Ông nhận định việc xác thực sinh trắc học cho các giao dịch trên 10 triệu đồng chỉ là lớp phòng vệ ban đầu. Trong bối cảnh AI và công nghệ Deepfake phát triển mạnh, các hệ thống tài chính cần tiến tới nhận diện hành vi bất thường, phân tích bối cảnh giao dịch và đưa ra cảnh báo thời gian thực trước khi dòng tiền rời khỏi tài khoản.
“Liên minh niềm tin số” và mô hình phòng thủ đa tầng
Không dừng lại ở cảnh báo rủi ro, hội thảo còn gợi mở một mô hình phòng thủ đa tầng cho thị trường tài chính số. Từ kinh nghiệm của Singapore trong ứng dụng AI phát hiện gian lận đến mô hình trung tâm chống lừa đảo liên ngành tại Trung Quốc, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần xây dựng một “Liên minh niềm tin số”.
Khái niệm này được hiểu là cơ chế liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính và cộng đồng người dùng nhằm chia sẻ dữ liệu rủi ro, cảnh báo tài khoản nghi vấn và phối hợp ngăn chặn lừa đảo theo thời gian thực. Trong mô hình đó, nhà đầu tư không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn trở thành một phần của hệ thống phòng thủ thông qua việc xác minh, báo cáo và chia sẻ thông tin cảnh báo.
Song song với hạ tầng công nghệ, khung pháp lý cho thị trường số cũng đang được thúc đẩy. Theo ông Bùi Hoàng Hải, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang rà soát sửa đổi Luật Chứng khoán theo hướng bổ sung các nguyên tắc quản lý ứng dụng công nghệ mới và cơ chế thử nghiệm sandbox cho thị trường.
Các quy định liên quan đến giao dịch điện tử, Open API và ứng dụng AI trong cung cấp dịch vụ tài chính cũng đang được hoàn thiện. Đồng thời, ngành chứng khoán triển khai xây dựng kho dữ liệu tập trung giai đoạn 2024 - 2026 nhằm hình thành hệ thống dữ liệu thống nhất phục vụ giám sát thị trường bằng Big Data và Blockchain.
Việc phối hợp giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Cục A05 trong khuôn khổ Đề án 06 cùng các chương trình an toàn thông tin được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch và an toàn hơn.
Thông điệp lớn nhất được đưa ra tại hội thảo là chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện nâng cấp phần mềm hay hiện đại hóa hạ tầng. Trong kỷ nguyên AI, điều thị trường cần xây dựng chính là “niềm tin số” - nơi công nghệ, dữ liệu và cộng đồng cùng trở thành một hệ thống phòng thủ chủ động.
Với nền tảng KRX, lộ trình hướng tới nâng hạng MSCI vào năm 2030 và định hướng hình thành “Liên minh niềm tin số”, thị trường chứng khoán Việt Nam đang cho thấy tham vọng xây dựng một thị trường không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn đủ minh bạch, an toàn và lấy nhà đầu tư làm trung tâm trong giai đoạn số hóa toàn diện.
