Ô tô Trung Quốc ngày càng gây sức ép lên các đối thủ toàn cầu nhờ mức giá thấp, đặc biệt ở mảng xe điện. Lợi thế này không chỉ đến từ chi phí lao động hay các tranh cãi về sao chép thiết kế, mà còn từ nền tảng công nghiệp, nguyên liệu và hạ tầng đã được xây dựng trong nhiều năm.
Một cách lý giải phổ biến cho giá xe Trung Quốc là chi phí nhân công thấp và khả năng học hỏi nhanh từ các thiết kế phương Tây. Tuy nhiên, những yếu tố này chỉ phản ánh một phần bức tranh. Ngay cả khi gạt bỏ các yếu tố chính trị khỏi phép tính, Trung Quốc vẫn có nhiều điều kiện để sản xuất ô tô mới với chi phí thấp hơn đáng kể so với nhiều thị trường khác.
Ngành công nghiệp Trung Quốc cũng đối mặt với tranh cãi về quyền lao động và cáo buộc liên quan đến lao động cưỡng bức trong một số lĩnh vực. Dù vậy, lợi thế giá của ô tô Trung Quốc không thể được giải thích chỉ bằng yếu tố lao động. Nền tảng quan trọng hơn nằm ở khả năng kiểm soát nguồn cung nguyên liệu, linh kiện và quy trình sản xuất trong nước.
Trung Quốc nắm lợi thế lớn về nhiều đầu vào thiết yếu của ngành ô tô, từ silicon, kim loại, sản phẩm dầu mỏ đến mạch điện và các vật liệu công nghiệp khác. Nước này chiếm khoảng 90% sản lượng magie toàn cầu, thành phần quan trọng trong sản xuất kim loại nhẹ chuyên dụng. Việc chủ động được nguồn cung giúp các hãng xe giảm đáng kể chi phí vận chuyển, nhập khẩu và thuế quan.
Không chỉ có nguyên liệu, Trung Quốc còn sở hữu mạng lưới sản xuất linh kiện phát triển sâu, cho phép các nhà sản xuất tối ưu chi phí ở nhiều công đoạn. Khi phần lớn chuỗi cung ứng nằm trong nước, việc điều phối sản xuất trở nên nhanh hơn và ít phụ thuộc hơn vào biến động logistics quốc tế. Đây là lợi thế mà nhiều nhà sản xuất ở phương Tây khó tái tạo trong ngắn hạn.
Lợi thế chi phí thể hiện rõ nhất ở thị trường xe điện, nơi Trung Quốc tận dụng mạnh kinh tế quy mô. Các hãng xe nước này sản xuất với sản lượng lớn, trong khi giá pin giảm nhờ tiến bộ kỹ thuật và năng lực sản xuất nội địa. Mỹ hiện vẫn nhập phần lớn pin lithium ion từ Trung Quốc, nhưng các thị trường phụ thuộc vào nhập khẩu thường không hưởng trọn lợi ích giá rẻ do rào cản cạnh tranh, chi phí vận chuyển và thuế quan.
Hạ tầng cũng là yếu tố tạo khác biệt lớn. Trung Quốc sản xuất khoảng một nửa số xe điện đang lưu hành trên thế giới và có hệ thống hỗ trợ tương ứng. Năm 2024, nước này có 4,22 triệu cổng sạc xe điện và 830.000 trạm sạc công cộng, cao hơn rất nhiều so với khoảng 61.000 trạm sạc tại Mỹ.
Nhờ hạ tầng sạc dày đặc hơn, người tiêu dùng Trung Quốc có nhiều điều kiện sử dụng xe điện trong đời sống hằng ngày. Điều này giúp xe điện không chỉ là sản phẩm công nghệ cao hay biểu tượng cao cấp, mà trở thành lựa chọn thực dụng cho nhiều nhóm khách hàng. Khi nhu cầu mở rộng, các hãng xe càng có động lực phát triển sản phẩm ở nhiều tầm giá.
Tại phương Tây, xe điện thường gắn với hình ảnh xe sang, hiệu năng cao và công nghệ đắt tiền từ các thương hiệu như Tesla, Rivian hay Porsche. Giá xe điện tại Mỹ vẫn ở mức cao, với Dodge Charger Daytona EV mới có giá khởi điểm khoảng 60.000 USD. Trong khi đó, BYD Seagull, mẫu xe điện rẻ nhất Trung Quốc được nêu trong bài, có giá từ 7.800 USD và phục vụ nhu cầu tương tự một mẫu xe đô thị cơ bản như Fiat 500e.
Sự cạnh tranh gay gắt trong thị trường nội địa càng kéo giá xe điện Trung Quốc xuống thấp. Xe điện đang vượt doanh số xe động cơ đốt trong tại nước này, trong khi ước tính thị trường cho thấy hơn một nửa xe mới bán ra tại Trung Quốc sẽ là xe điện.
Giá xe điện trung bình tại Mỹ là hơn 55.000 USD, còn tại Trung Quốc là 34.000 USD, phản ánh khoảng cách lớn đến từ chuỗi cung ứng, quy mô sản xuất, chi phí lao động thấp hơn cùng các chính sách hỗ trợ như trợ cấp, hợp đồng mua sắm và ưu đãi thuế.
