Giá xe điện đã qua sử dụng thời gian gần đây giảm mạnh với tốc độ vượt ngoài dự đoán của thị trường. Hiện tượng này thách thức quan niệm lâu nay cho rằng các mẫu xe đời mới sẽ giữ giá tương đối ổn định theo thời gian.
Sự lao dốc của giá trị xe điện phản ánh sự giao thoa giữa công nghệ phát triển quá nhanh, chính sách ưu đãi, tâm lý thận trọng của người tiêu dùng và cách thị trường còn non trẻ định giá dòng xe này.
Trong vài năm qua, tốc độ phát triển của công nghệ trên xe điện diễn ra quá nhanh so với chu kỳ sở hữu trung bình của người dùng. Những mẫu xe đời đầu như Nissan Leaf hoặc Chevrolet Bolt từng được đánh giá cao về tầm hoạt động hay công nghệ nay dễ dàng bị thế hệ mới vượt qua.
Xe đời sau có khả năng đi xa hơn, sạc nhanh hơn và trang bị nhiều tính năng hỗ trợ hiện đại hơn, trong khi giá bán không tăng nhiều.
Điều này khiến các mẫu xe ba hoặc bốn năm tuổi nhanh chóng trở nên lạc hậu, tương tự vòng đời của một thiết bị công nghệ hơn là một chiếc ô tô truyền thống.
Khi những cải tiến lớn có mặt ngay ở phiên bản nâng cấp giữa vòng đời, giá trị của xe cũ bắt buộc phải giảm mạnh để tạo sức hút cho người mua.
Pin là yếu tố then chốt trong quá trình định giá xe điện cũ. Mặc dù mức độ suy hao ở phần lớn xe thường ở mức vừa phải, lo ngại tiềm ẩn về chi phí thay pin luôn khiến người mua dè dặt.
Trạng thái sức khỏe của pin được xem như chỉ số quan trọng nhất trong thẩm định giá trị xe. Chỉ số này thấp vài phần trăm cũng đủ khiến mức thu mua giảm đáng kể.
Nhiều chủ xe phản ánh rằng dù chiếc xe vẫn vận hành ổn định, không báo lỗi và tầm hoạt động vẫn hợp lý nhưng chỉ vì pin đã hết bảo hành nên giá trị thu hồi bị giảm mạnh. Điều này cho thấy thị trường đang định giá dựa trên khả năng rủi ro, thay vì dựa trên thực tế sử dụng.
Bên cạnh suy hao tự nhiên, nỗi lo về chi phí thay pin càng khiến tâm lý thận trọng tăng cao. Dù các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ xe điện phải thay pin toàn bộ chỉ khoảng 2,5 phần trăm, chi phí có thể lên đến hàng trăm triệu đồng khiến người mua xem đây là rủi ro lớn.
Vì vậy, giá xe điện cũ chịu áp lực giảm mạnh để bù đắp cảm giác bất an của người mua, dù phần lớn xe điện trên thị trường không gặp lỗi pin nghiêm trọng.
Thị trường xe điện cũ còn bị ảnh hưởng bởi chính sách hỗ trợ của nhiều quốc gia và chiến lược giảm giá mạnh của các hãng xe. Ưu đãi thuế và khuyến mại khiến giá lăn bánh xe điện mới trở nên hấp dẫn hơn, tạo ra hiện tượng giá xe mới đôi khi không chênh quá nhiều so với xe đã qua sử dụng.
Khi giá xe mới giảm nhanh, xe cũ buộc phải giảm theo để giữ tính cạnh tranh. Ngoài ra, lượng xe điện cũ ngày càng tăng khi các lô xe của giai đoạn đầu được đưa trở lại thị trường, tạo nên sự dư thừa nguồn cung trong khi nhóm khách có nhu cầu vẫn còn hạn chế.
Tâm lý e dè của người tiêu dùng tiếp tục làm trầm trọng vấn đề. Những thông tin tiêu cực về trải nghiệm sạc kém thuận tiện hoặc vài trường hợp lỗi pin hiếm hoi được lan truyền mạnh trên mạng xã hội khiến người mua tin rằng xe điện cũ là lựa chọn rủi ro.
Điều này diễn ra ngay cả khi số liệu thực tế cho thấy tỷ lệ gặp sự cố rất thấp. Nhiều chủ xe chỉ sau ba hoặc bốn năm đã phát hiện chiếc xe của mình mất giá sâu hơn kỳ vọng, không phải vì chất lượng kém mà vì thị trường vẫn đang “học cách” đánh giá đúng giá trị của xe điện.
Khi mạng lưới trạm sạc trở nên phổ biến hơn và nhiều người dùng có trải nghiệm trọn vẹn với xe điện qua đủ một vòng đời sở hữu, khoảng cách giữa nhận thức và thực tế có thể được thu hẹp.
Trước mắt, sự khấu hao nhanh tạo ra cả thách thức lẫn cơ hội. Với người mua, đây là thời điểm dễ tiếp cận xe điện cũ với mức giá ngang một mẫu sedan cỡ nhỏ, miễn là họ nắm rõ tình trạng pin và chấp nhận những đặc thù về hạ tầng sạc.
Với nhà sản xuất và các bên hoạch định chính sách, nhiệm vụ quan trọng là xây dựng niềm tin để xe điện không chỉ hấp dẫn khi còn mới mà còn giữ được sức hút trên thị trường xe đã qua sử dụng.
