Trong văn hóa đi xe chung, việc giành chỗ ngồi cạnh tài xế, thường được gọi vui là “ngồi ghế phụ”, từ lâu đã mang một ý nghĩa đặc biệt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn ô tô, nếu đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu, vị trí này chưa chắc đã là lựa chọn tối ưu.
Theo ông Byron Bloch, chuyên gia và nhà vận động về an toàn ô tô, không tồn tại một vị trí ngồi an toàn tuyệt đối cho mọi loại xe và mọi tình huống tai nạn.
Mức độ an toàn còn phụ thuộc vào kiểu xe, cấu trúc thân vỏ và dạng va chạm, như đâm trực diện, va chạm bên hông hay lật xe. Dù vậy, các thống kê cho thấy một vị trí có lợi thế rõ ràng hơn so với phần còn lại.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng ghế giữa hàng ghế sau là nơi an toàn nhất trên ô tô. Lý do là vị trí này nằm xa nhất so với các vùng dễ bị xâm nhập khi xảy ra va chạm bên hông.
Một nghiên cứu phân tích các vụ tai nạn gây tử vong tại Mỹ trong giai đoạn 2000-2003 cho thấy khả năng sống sót của người ngồi ở ghế giữa hàng sau cao hơn trung bình khoảng 25% so với các vị trí khác trong xe.
Lợi thế này càng rõ rệt khi xét đến trẻ em. Các chuyên gia y tế khuyến cáo tuyệt đối không để trẻ nhỏ ngồi ghế trước.
Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ khuyên rằng trẻ chỉ nên ngồi ghế phụ khi từ 13 tuổi trở lên, bởi túi khí phía trước được thiết kế cho cơ thể người trưởng thành. Với trẻ em, túi khí bung ra ở tốc độ cao có thể gây chấn thương nghiêm trọng do xương còn mềm và cơ thể nhỏ hơn.
Không chỉ dừng lại ở việc cho trẻ ngồi hàng ghế sau, vị trí ghế giữa tiếp tục chứng minh sự an toàn vượt trội.
Một nghiên cứu dựa trên dữ liệu bồi thường bảo hiểm trong gần một thập kỷ cho thấy trẻ em dưới ba tuổi có nguy cơ chấn thương thấp hơn tới 43% khi ngồi ở ghế giữa hàng sau so với hai bên. Vì vậy, với các gia đình có trẻ nhỏ, đây được xem là vị trí ưu tiên hàng đầu.
Dù vị trí ngồi có ảnh hưởng đáng kể, ông Bloch nhấn mạnh rằng việc lựa chọn chiếc xe an toàn vẫn là yếu tố quan trọng hơn. Các tiêu chuẩn an toàn bắt buộc của liên bang tại Mỹ chỉ đặt ra mức tối thiểu, trong khi mức độ bảo vệ thực tế giữa các mẫu xe có thể chênh lệch lớn. Do đó, người mua xe cần chủ động tìm hiểu kỹ các trang bị an toàn trước khi quyết định.
Một trong những yếu tố cần quan tâm là hệ thống túi khí rèm bên. Khác với túi khí trước, túi khí rèm có nguy cơ gây chấn thương cho trẻ em thấp hơn nếu được thắt dây an toàn hoặc ngồi ghế trẻ em đúng cách.
Tuy nhiên, không phải mẫu xe nào cũng trang bị túi khí rèm cho tất cả các hàng ghế, đặc biệt là ở hàng ghế thứ ba trên SUV. Đây là điểm người dùng cần kiểm tra kỹ.
Ngoài ra, vật liệu kính cũng ảnh hưởng đến mức độ an toàn. Kính nhiều lớp, thường dùng cho kính chắn gió trước, có khả năng giữ nguyên mảng khi va chạm tốt hơn so với kính cường lực vốn dễ vỡ vụn. Nếu các cửa sổ bên và cửa sổ trời cũng sử dụng kính nhiều lớp, nguy cơ chấn thương do mảnh kính văng ra sẽ giảm đáng kể.
Độ cứng của mái xe là yếu tố quan trọng khác, đặc biệt trong các vụ tai nạn lật xe. Các chuyên gia khuyến nghị nên chọn những mẫu xe có tỷ lệ chịu lực của mái cao, tức mái xe có thể chịu được lực nén gấp nhiều lần trọng lượng xe trước khi biến dạng. Mái càng cứng, không gian sống sót cho hành khách càng được bảo toàn, miễn là tất cả đều thắt dây an toàn đúng cách.
Tóm lại, để tối đa hóa an toàn, người sử dụng nên ưu tiên lựa chọn những mẫu xe có kết cấu thân vỏ chắc chắn, trang bị đầy đủ các hệ thống bảo vệ, đồng thời bố trí chỗ ngồi hợp lý cho hành khách.
Trong đó, ghế giữa hàng sau được xem là vị trí an toàn nhất, đặc biệt với trẻ em và những hành khách dễ bị tổn thương hơn khi xảy ra tai nạn.
