Trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường quốc tế, các doanh nghiệp công nghiệp không còn chỉ tìm kiếm những hợp đồng thương mại đơn lẻ mà hướng tới xây dựng các mạng lưới hợp tác có chiều sâu. Chuyến công tác của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) do Chủ tịch Hội đồng thành viên Phùng Quang Hiệp dẫn đầu tại Cộng hòa Nam Phi từ ngày 22–26/6/2026 cho thấy cách tiếp cận đó thông qua một chương trình làm việc được chuẩn bị theo nhiều tầng mục tiêu, từ nguồn nguyên liệu, thị trường đến thiết lập nền tảng hợp tác ngành.
Lựa chọn Nam Phi - lựa chọn của chiến lược
Nam Phi là nền kinh tế công nghiệp phát triển nhất châu Phi, đồng thời là trung tâm khai khoáng, hóa chất và logistics của khu vực. Đây cũng là cửa ngõ kết nối với thị trường châu Phi đang có nhu cầu ngày càng lớn về phân bón, hóa chất công nghiệp và vật tư nông nghiệp.
Việc lựa chọn Nam Phi vì vậy không đơn thuần là mở thêm một thị trường xuất khẩu, mà phản ánh định hướng tiếp cận những trung tâm sản xuất và thương mại có khả năng kết nối sâu với chuỗi cung ứng khu vực.
Một chương trình được thiết kế theo chuỗi giá trị
Khác với nhiều chương trình xúc tiến thương mại chỉ tập trung vào hoạt động kết nối doanh nghiệp, lịch làm việc của Vinachem tại Nam Phi được xây dựng theo ba lớp mục tiêu xuyên suốt là: Bảo đảm nguồn lực sản xuất, thông qua các buổi làm việc với doanh nghiệp khai khoáng; Mở rộng thị trường và hệ thống phân phối, thông qua các diễn đàn kết nối doanh nghiệp; Thiết lập cơ chế hợp tác dài hạn, bằng việc kết nối với các tổ chức đại diện của ngành hóa chất Nam Phi.
Sự tham gia của lãnh đạo các doanh nghiệp thành viên như Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao, DAP - Vinachem, Phân bón Miền Nam, Apatit Việt Nam, LIX và Casumina cho thấy chương trình được triển khai theo mô hình hệ sinh thái, tạo điều kiện để từng đơn vị tiếp cận trực tiếp đối tác phù hợp với lĩnh vực sản xuất.
Từ nguồn nguyên liệu đến năng lực tự chủ
Trong chương trình, Vinachem lựa chọn làm việc với Kropz - một trong những doanh nghiệp khai thác phosphate có quy mô lớn tại khu vực, sở hữu mỏ Elandsfontein (Nam Phi) và dự án Hinda (Congo), thể hiện ưu tiên của Tập đoàn trong việc chủ động đa dạng hóa nguồn nguyên liệu đầu vào.
Các nội dung trao đổi tập trung vào chất lượng quặng, năng lực khai thác, logistics và khả năng cung ứng dài hạn cho các nhà máy sản xuất phân bón của Vinachem. Theo các nguồn tin từ chương trình làm việc, hai bên hướng tới mục tiêu xúc tiến các hợp đồng thương mại trong thời gian tới nếu các điều kiện kỹ thuật và kinh tế đáp ứng yêu cầu.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng nguyên liệu toàn cầu còn nhiều biến động, việc tiếp cận trực tiếp các nhà cung cấp lớn cho thấy Vinachem đang chuyển từ tư duy mua bán ngắn hạn sang chủ động xây dựng nguồn cung ổn định phục vụ sản xuất lâu dài.
Kết nối thị trường bằng sức mạnh của cả hệ sinh thái
Nếu Kropz đại diện cho bài toán đầu vào thì các hoạt động tại Cape Town và Johannesburg lại hướng tới đầu ra của chuỗi giá trị.
Tại Cape Town, Vinachem tham dự chương trình kết nối do Accelerate Cape Town tổ chức với sự tham gia của đại diện chính quyền thành phố và các doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực hóa chất công nghiệp, vật tư nông nghiệp, logistics, bao bì, chế biến và thương mại quốc tế. Thay vì chỉ giới thiệu từng sản phẩm, đoàn công tác giới thiệu toàn bộ hệ sinh thái sản xuất của Vinachem, từ phân bón, hóa chất cơ bản, hóa chất tiêu dùng đến pin - ắc quy và cao su kỹ thuật.
Tiếp đó, tại Johannesburg, Diễn đàn kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Nam Phi do Đại sứ quán Việt Nam tại Nam Phi và Vinachem đồng tổ chức quy tụ các doanh nghiệp, nhà đầu tư Nam Phi cùng sự tham gia của Phòng Thương mại và Công nghiệp Nam Phi (SACCI) và Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất và các ngành liên quan Nam Phi (CAIA). Sau diễn đàn, các doanh nghiệp hai bên đã bước vào các phiên làm việc B2B nhằm trao đổi trực tiếp về cơ hội hợp tác thương mại và đầu tư.
Thiết lập nền tảng hợp tác ngành
Một trong những kết quả nổi bật của chuyến công tác là lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Vinachem và CAIA.
Khác với các thỏa thuận thương mại thông thường, MOU này hướng tới việc thiết lập cơ chế hợp tác lâu dài trong các lĩnh vực hóa chất, phân bón, cao su, pin - ắc quy, logistics, tiêu chuẩn an toàn hóa chất, trao đổi công nghệ và phát triển bền vững. Việc kết nối trực tiếp với tổ chức đại diện của ngành hóa chất Nam Phi giúp mở rộng khả năng hợp tác không chỉ giữa hai tổ chức mà còn giữa các doanh nghiệp thành viên của hai bên.
Không chỉ là một chuyến xúc tiến thương mại
Nhìn tổng thể, chương trình làm việc tại Nam Phi cho thấy Vinachem không tiếp cận thị trường theo từng sự kiện riêng lẻ mà đang từng bước xây dựng hiện diện lâu dài tại khu vực. Việc nghiên cứu khả năng mở văn phòng đại diện tại Nam Phi để hỗ trợ logistics, kết nối đối tác và phát triển thị trường là một chỉ dấu cho thấy định hướng này không dừng lại ở chuyến công tác hiện nay.
Ở góc độ rộng hơn, chuỗi hoạt động tại Nam Phi phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy hội nhập của doanh nghiệp đầu ngành hóa chất Việt Nam: từ mở rộng xuất khẩu sang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, từ tìm kiếm cơ hội kinh doanh sang xây dựng mạng lưới hợp tác chiến lược. Đây cũng là một hướng đi phù hợp với mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ, đa dạng hóa thị trường và gia tăng vị thế của ngành hóa chất Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.
