+ Được biết, năm 2022, diện tích vải thiều của huyện đạt 15,7 nghìn ha, tăng 300 ha so với năm 2021 với mức sản lượng, chất lượng rất cao, ước đạt trên 95 nghìn tấn. Để có được những kết quả thành công trong sản xuất như vậy, huyện Lục Ngạn đã có những giải pháp gì, thưa ông?
- Năm nay, diện tích vải thiều của huyện Lục Ngạn là 15.750 ha, tăng 300 ha so với năm 2021, sản lượng ước đạt 95.465 tấn. Điểm nổi bật ở vụ này là vải thiều của huyện trồng theo quy trình VietGAP, GlobalGAP tiếp tục mở rộng, chất lượng nâng lên với hơn 80% sản lượng đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.
Để có kết quả tích cực như vậy, huyện Lục Ngạn đã chỉ đạo thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 401-NQ/TU ngày 03/4/2019 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bắc Giang về chiến lược phát triển nông nghiệp tỉnh Bắc Giang đến 2030, tầm nhìn đến năm 2035; Đề án hỗ trợ phát triển sản xuất cây ăn quả bền vững trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, giai đoạn 2021-2025 (trong đó có mục tiêu phát triển vùng sản xuất vải thiều); quy hoạch phát triển vùng sản xuất và định hướng phát triển sản xuất. Cùng với đó, cả hệ thống chính trị của huyện tích cực tuyên truyền, vận động người dân rà soát những diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng vải thiều, đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất để nâng chất lượng vải thiều, coi đây là yếu tố then chốt nâng cao giá trị thương hiệu vải thiều Lục Ngạn.
Năm nay, huyện sớm chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất và tiêu thụ vải thiều, trong đó, tập trung chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và PTNT, Trung tâm Dịch vụ - Kỹ thuật nông nghiệp huyện, hướng dẫn, tập huấn người dân thực hiện sản xuất theo quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và các quy định của thị trường xuất khẩu; rà soát và mở rộng các mã vùng sản xuất vải thiều xuất khẩu. Phát huy thành tích “ba nhất” trong vụ vải thiều năm trước (sản lượng lớn nhất, chất lượng cao nhất và xuất khẩu tới nhiều thị trường khó tính nhất), Lục Ngạn nêu cao vai trò của các đoàn viên, hội viên của các tổ chức chính trị - xã hội; đội ngũ cán bộ khuyến nông cơ sở, các HTX... trong chủ động, tích cực hướng dẫn, giám sát người dân tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình kỹ thuật chăm sóc để bảo đảm vải thiều có chất lượng tốt nhất, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu tới các thị trường cao cấp. Ngoài ra, huyện còn tập trung chỉ đạo sản xuất theo mô hình HTX, tổ liên kết để sản phẩm tập trung quy mô hàng hóa; hình thành và phát triển chuỗi liên kết chặt chẽ trong sản xuất - chế biến - tiêu thụ nhằm nâng cao hiệu quả, phát triển vùng vải thiều bền vững.
+ Việc định hướng, hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ vải thiều phục vụ cho thị trường xuất khẩu cao cấp tại Lục Ngạn có gì đặc biệt?
- Trước những yêu cầu ngày càng cao của thị trường, quan điểm nhất quán của huyện là “Xác định, phân cấp rõ, đánh giá đúng tín hiệu thị trường gắn với định vị giá trị sản phẩm vải thiều”; đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến là yếu tố then chốt nâng cao chất lượng sản phẩm vải thiều cũng như giá trị thương hiệu của “vải thiều Lục Ngạn”.
Vì vậy huyện Lục Ngạn đã sớm xây dựng chiến lược định vị giá trị sản phẩm vải thiều dựa trên hai thành tố chính là chất lượng cao và thương hiệu mạnh. Để đạt được mục tiêu đó, huyện đã ban hành các kế hoạch để hỗ trợ người dân sản xuất, chế biến và tiêu thụ vải thiều. Thông qua các kế hoạch và chỉ đạo bài bản, khoa học; đồng thời cơ quan chuyên môn bám sát tình hình thực tiễn sản xuất để kịp thời hỗ trợ, hướng dẫn người dân về kỹ thuật chăm sóc, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật bảo đảm sản xuất ra sản phẩm có chất lượng cao, đáp ứng được yêu cầu thị trường cao cấp. Đơn cử vụ này, huyện tổ chức được gần 140 lớp tập huấn cho hơn 4 nghìn nông dân; cấp phát 40 nghìn tờ rơi về tuyên truyền kỹ thuật chăm sóc, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn; phối hợp với Sở Nông nghiệp và PTNT thành lập tổ chỉ đạo sản xuất vải thiều xuất khẩu...
Quá trình thực hiện, các mã vùng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ được thường xuyên rà soát, đánh giá, quản lý chặt chẽ, tuân thủ đúng quy định của nước nhập khẩu và các quy định của pháp luật hiện hành. Chỉ đạo thực hiện nghiêm hoạt động giám sát việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn vệ sinh, nhật ký đồng ruộng theo tiêu chuẩn cơ sở TCCS 774:2020/BVTV và kiểm soát chặt chẽ cơ sở đóng gói, bao bì, tem nhãn cũng như các điều kiện theo tiêu chuẩn cơ sở TCCS 775:2020/BVTV. Vụ này, huyện Lục Ngạn và Sở Nông nghiệp và PTNT còn thực hiện số hóa 35 vùng vải thiều với quy mô 3 nghìn ha, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, dễ dàng truy xuất, minh bạch về chất lượng vải thiều Lục Ngạn.
Cùng với hỗ trợ người dân sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm, huyện còn kết nối giúp người dân ký kết với các doanh nghiệp để thu mua sản phẩm chất lượng cao, phục vụ thị trường cao cấp. Đến thời điểm này, các doanh nghiệp, HTX, thương nhân ở trong và ngoài tỉnh đã ký kết thỏa thuận tiêu thụ trên 45 nghìn tấn vải thiều Lục Ngạn, trong đó xuất khẩu hơn 25 nghìn tấn. Có thể nói, đặc sản vải thiều Lục Ngạn ngày càng khẳng định chất lượng, uy tín thương hiệu ở khắp thị trường trong và ngoài nước, được xuất khẩu đến nhiều thị trường cao cấp như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Úc,..., đáng quan tâm là người tiêu dùng tại các thị trường này đánh giá rất cao.
+ Ngay từ trước khi vụ vải chín sớm bắt đầu, huyện Lục Ngạn đã tổ chức làm việc với một số đơn vị, địa phương phía Nam nhằm kết nối tiêu thụ vải thiều tại chợ đầu mối, cửa khẩu. Điều gì đã khiến huyện quyết định việc tập trung khơi thông thị trường phía Nam là “đầu việc” trọng tâm trong mùa vải thiều năm nay, thưa ông?
- Hiện nay, thị trường tiêu thụ vải thiều Lục Ngạn đã được mở rộng ra hơn 30 quốc gia, trong đó, ngoài thị trường truyền thống là Trung Quốc, vải thiều Lục Ngạn được xuất khẩu sang thị trường mới tiêu chuẩn cao như Nhật Bản, Australia, Pháp, Đức, Hà Lan, Bỉ, Séc... và tiêu thụ thuận lợi tại thị trường Đông Nam Á. Tuy nhiên, lượng tiêu thụ ở các thị trường cao cấp còn hạn chế; vải thiều chủ yếu vẫn được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và tiêu thụ trong nước. Do vậy huyện Lục Ngạn xác định thị trường xuất khẩu và thị trường trong nước đều rất quan trọng, nhưng cần chú trọng xúc tiến tiêu thụ ở thị trường trong nước, đây là thị trường lớn (với dân số gần 100 triệu người), đặc biệt là thị trường các tỉnh phía Nam; việc khơi thông thị trường phía Nam nhằm kết nối tiêu thụ vải thiều tại chợ đầu mối, cửa khẩu là việc trọng tâm mùa vải năm nay.
Huyện đã chủ động tổ chức các đoàn khảo sát thị trường tại một số chợ đầu mối lớn và cửa khẩu quốc tế khu vực miền Nam như: Ban Quản lý chợ đầu mối Thủ Đức (TP. Hồ Chí Minh); UBND huyện Thống Nhất và Ban Quản lý chợ đầu mối nông sản, thực phẩm Giầu Dây (Đồng Nai), UBND huyện Bến Cầu và Ban Quản lý khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh),... Qua đó, huyện Lục Ngạn và các đơn vị, địa phương đã thống nhất, ký kết biên bản ghi nhớ việc phối hợp kết nối, tiêu thụ vải thiều và các loại nông sản khác. Bên cạnh đó, huyện đã kết nối hệ thống các tập đoàn bán lẻ hàng đầu tại Việt Nam như: SaiGon.Coop, Happro, Vinmart; các khu công nghiệp lớn ở Bắc Giang và miền Bắc; các tập đoàn sản xuất kinh doanh lớn trong nước để tiêu thụ vải thiều.
Tín hiệu lạc quan từ đầu vụ vải năm 2022 thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương, các ngành chức năng trong việc chỉ đạo kết nối tiêu thụ vải thiều với những thị trường tiềm năng như khơi thông thị trường phía Nam nhằm tiêu thụ vải thiều tại chợ đầu mối, cửa khẩu; từ đó nâng cao thu nhập, tạo điều kiện cho người dân Lục Ngạn tiếp tục ứng dụng khoa học và công nghệ, nâng cao chất lượng quả vải thiều cho những mùa vụ sau.
+ Chương trình “Hương sắc mùa hè Lục Ngạn” là một chương trình du lịch mới, sáng tạo và sẽ được thực hiện xuyên suốt mùa vải thiều năm 2022. Vì sao huyện quyết định triển khai chương trình du lịch đặc biệt này? Điểm nhấn và mục tiêu của chương trình là gì, thưa ông?
- Nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 112-NQ/TU ngày 15/6/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Bắc Giang về phát triển du lịch giai đoạn 2021- 2025, định hướng đến năm 2030 và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ 25, nhiệm kỳ 2020- 2025; huyện Lục Ngạn đã xác định tập trung phát triển du lịch sinh thái cộng đồng huyện Lục Ngạn thành sản phẩm du lịch hấp dẫn; khai thác có hiệu quả tiềm năng du lịch sinh thái, trải nghiệm và văn hóa của vùng đất, con người Lục Ngạn, góp phần quảng bá, giới thiệu, khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh về du lịch sinh thái, trải nghiệm vùng cây ăn quả với những nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc trên địa bàn huyện; phát triển du lịch gắn với tiêu thụ vải thiều và các sản phẩm đặc trưng của huyện.
Xuất phát từ tiềm năng, lợi thế của địa phương, huyện Lục Ngạn xây dựng Chương trình du lịch “Hương sắc mùa hè Lục Ngạn” năm 2022, thời gian từ tháng 5 đến tháng 7/2022, với mục đích góp phần quảng bá, giới thiệu, khai thác có hiệu quả tiềm năng, thế mạnh về du lịch sinh thái, trải nghiệm vùng cây ăn quả với những nét văn hóa đặc sắc của các dân tộc trên địa bàn; phát triển du lịch gắn với tiêu thụ vải thiều và các sản phẩm đặc trưng của huyện. Tiếp tục hình thành các sản phẩm du lịch mới, các tour, tuyến mới nhằm thu hút khách du lịch đến với Lục Ngạn vui chơi kết hợp mua trái cây, tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân.
Điểm nhấn của chương trình du lịch “Hương sắc mùa hè Lục Ngạn” năm 2022 đó là việc huyện sẽ khảo sát, lựa chọn địa điểm có các thắng cảnh đẹp, nhà vườn vải thiều tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, quy trình xuất Nhật có diện tích lớn, vườn quả sai, giao thông thuận lợi; chủ nhà thân thiện, nhiệt tình, có đủ điều kiện đón tiếp khách du lịch; tập trung vào các địa điểm có các HTX hoạt động kinh doanh du lịch tại các xã: Tân Mộc, Thanh Hải, Quý Sơn, Tân Sơn, Giáp Sơn, Hộ Đáp, Nam Dương… từ đó xây dựng điểm, tour, tuyến du lịch. Đặc biệt quan tâm lựa chọn các nhà vườn trên đảo, ven hồ Khuôn Thần, hồ Cấm Sơn, hồ Bầu Lầy, hồ Làng Thum để tạo tour du lịch hấp dẫn (du khách tham quan hồ, lên đảo trải nghiệm, hái vải…).
+ Trong năm 2021, mặc dù gặp rất nhiều khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch Covid 19 trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Ban Thường vụ Huyện ủy, vụ thu hoạch vải thiều năm 2021 vẫn gặt hái được nhiều kết quả đáng ghi nhận; ông có thể chia sẻ một số kinh nghiệm?
- Vụ vải thiều năm 2021 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khó khăn, thách thức khi đại dịch Covid-19 bùng phát trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Ban Thường vụ Huyện ủy, vụ thu hoạch vải thiều năm 2021 diễn ra rất thành công, với sản lượng gần 145 nghìn tấn, giá trị đạt 4.803 tỷ đồng. Có được kết quả nổi bật đó, huyện xin chia sẻ một số kinh nghiệm, như sau:
Đầu tiên phải nói đến sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, quyết liệt, đồng bộ của Trung ương, của tỉnh. Đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo của đồng chí Bí thư tỉnh ủy, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh.
Hai là, sự bình tĩnh, tự tin, chủ động điều hành tiêu thụ nông sản trong điều kiện phòng, chống dịch bệnh; quan điểm“hỗ trợ tiêu thụ chứ không giải cứu” bởi chất lượng vượt trội của sản phẩm vải thiều; thường xuyên liên hệ, kết nối với các cơ quan, đơn vị chức năng của tỉnh Lào Cai, Lạng Sơn, Quảng Ninh nhằm tạo điều kiện tốt nhất, đơn giản hóa thủ tục hành chính khi thông quan, xuất khẩu vải thiều sang thị trường Trung Quốc, tạo “luồng xanh” ưu tiên xe chở vải thiều được kiểm dịch, thông quan thuận lợi; huyện đã chủ động chỉ đạo, hỗ trợ kinh phí để người dân sửa chữa, xây mới các lò sấy vải thiều trường hợp vải tươi tiêu thụ khó khăn. Ba là, huyện nhận được sự đồng hành, phát huy sức mạnh của các cơ quan truyền thông từ Trung ương đến địa phương, giúp vải thiều Lục Ngạn được người dân trong và ngoài nước biết đến; đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu về vùng sản xuất và sản phẩm vải thiều an toàn (không dịch Covid-19) trên các phương tiện, kênh thông tin truyền thông của Trung ương và địa phương; kinh nghiệm xử lý thông tin linh hoạt, sáng tạo cũng góp phần tạo nên sự thành công của vụ vải thiều năm 2021. Tận dụng hiệu quả các nền tảng công nghệ để hỗ trợ tiêu thụ vải thiều (bán trực tuyến trên các sàn giao dịch thương mại điện tử lớn trong nước và quốc tế, trên các trang mạng xã hội phổ biến; đã tiêu thụ được gần 7 nghìn tấn).
Một kinh nghiệm quá báu nữa đó là sự đoàn kết thống nhất, linh hoạt trong chỉ đạo điều hành từ huyện đến xã, sự vào cuộc đồng thuận của nhân dân trong toàn huyện; chủ động chỉ đạo thành lập các “tổ đổi công” để các hộ dân hỗ trợ nhau thu hoạch vải thiều, chủ trương này đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của đông đảo người dân thể hiện tinh thần đoàn kết gắn bó của nhân dân trong những lúc khó khăn. Tùy vào mức độ dịch bệnh Covid, đánh giá đúng tình hình thị trường để linh hoạt trong chỉ đạo, hỗ trợ sản xuất và tiêu thụ.
Cuối cùng là kinh nghiệm về kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện nhiệm vụ chính trị; huyện nghiêm túc chấn chỉnh, phê bình, đình chỉ công tác với những cán bộ chủ quan, lơ là, không hoàn thành nhiệm vụ; xử phạt nghiêm 1.217 trường hợp vi phạm quy định về phòng, chống dịch với số tiên trên 2 tỷ đồng.
+ Có thể nói, vải thiều đã là nông sản có giá trị kinh tế cao mang lại sự thay đổi tích cực cho Lục Ngạn- huyện miền núi từng gặp rất nhiều khó khăn của Bắc Giang trước đây. Những sự thay đổi tích cực mà trái vải đã mang lại cho Lục Ngạn là gì, thưa ông?
- Những năm 1950, huyện Lục Ngạn còn là huyện miền núi, điều kiện kinh tế hết sức khó khăn. Người dân chủ yếu sinh sống bằng gieo cấy lúa, trồng khoai, sắn, đỗ tương… và trồng rừng, cuộc sống của người dân gặp rất nhiều khó khăn. Vậy nhưng với bản chất cần cù, hăng say lao động, sáng tạo, người dân Lục Ngạn đã tìm tòi, đổi mới giống cây trồng hiệu quả và đưa cây vải thiều trồng trên mảnh đất này.
Năm 1986, huyện có 92 ha cây ăn quả các loại, trong đó có 42 ha vải thiều, sản lượng đạt 100 tấn. Đến những năm 1990, khi quả vải thiều cho giá trị kinh tế cao và Lục Ngạn có chủ trương phủ xanh đất trống, đồi núi trọc thì phong trào trồng vải thiều nhân rộng. Các cấp ủy Đảng, chính quyền từ huyện xuống cơ sở đã tập trung tuyên truyền, vận động bà con mở rộng diện tích.
Nhờ có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, chỉ trong thời gian ngắn, huyện Lục Ngạn đã “biến” hàng chục nghìn ha đất trống, đồi núi trọc cằn khô sỏi đá thành miệt vườn ngọt lành, trở thành “vương quốc vải thiều”. Thương hiệu vải thiều Lục Ngạn ngày càng nổi tiếng và được khách hàng ở trong, ngoài nước tin dùng, ưa chuộng.
Năm 2005, vải thiều Lục Ngạn đã được Cục sở hữu trí tuệ Việt Nam cấp văn bằng bảo vệ độc quyền sở hữu công nghệ đối với nhãn hiệu hàng hoá tập thể “Vải thiều Lục Ngạn”. Vải thiều Lục Ngạn còn được tôn vinh ở các hội chợ trong nước và được người tiêu dùng bình chọn là sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của cả nước.
Hiện diện tích vải thiều của huyện là 15.750 ha, sản lượng từ 90- 120 nghìn tấn/năm, chất lượng ngày càng cao. Năm 2021, vải thiều Lục Ngạn xác lập ba kỷ lục mới (sản lượng và giá trị cao nhất với gần 145 nghìn tấn, giá trị 4.803 tỷ đồng; chất lượng, mẫu mã tốt nhất và xuất khẩu tới nhiều thị trường cao cấp, tiềm năng nhất).
Như vậy, từ vùng đất nghèo đói xưa kia, nhờ phát triển cây ăn quả, đặc biệt là vải thiều mà bộ mặt nông thôn mới ngày càng khởi sắc. Có thể thấy, sự phát triển vùng cây ăn quả Lục Ngạn làm thay đổi cơ cấu kinh tế nông - lâm nghiệp và các thành phần kinh tế nông thôn. Lục Ngạn đã trở thành vùng trồng cây ăn quả lớn nhất miền Bắc. Vải thiều nơi đây đang được xây dựng trở thành sản phẩm quốc gia. Đời sống vật chất tinh thần của người dân ngày càng nâng cao.
+ Sắp tới, Lục Ngạn sẽ có thêm những kế hoạch gì để tăng dư địa phát triển cho vùng sản xuất vải thiều của địa phương?
- Để cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Lục Ngạn lần thứ XXV, nhiệm kỳ 2020- 2025, ngày 16/8/2021, Ban Thường vụ Huyện ủy đã ban hành Đề án xây dựng huyện Lục Ngạn trở thành vùng cây ăn quả trọng điểm cấp quốc gia giai đoạn 2021- 2025; trong đó, có nhiều chính sách về hỗ trợ sản xuất, xây dựng, hỗ trợ và quản lý thương hiệu, bao bì, nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm; đẩy mạnh chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đặc biệt là xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất cây ăn quả.
Hằng năm, huyện xây dựng kế hoạch xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại cho sản phẩm nông sản; thu hút các dự án sản xuất, chế biến nông sản; hỗ trợ nông dân kết nối với các doanh nghiệp chế biến, từng bước hình thành mạng sản xuất và chuỗi cung ứng khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ; ưu tiên phát triển công nghiệp bảo quản, chế biến công nghệ cao đối với các sản phẩm nông nghiệp. Tích cực quảng bá thương hiệu vải thiều Lục Ngạn trên các phương tiện truyền thông đại chúng; tiếp tục tìm kiếm, mở rộng thị trường tiêu thụ.
+ Xin trân trọng cảm ơn ông!
