Trong những năm qua, số lượng lũy kế doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tiếp tục gia tăng.
Đồng thời, tình trạng người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế (bỏ địa chỉ kinh doanh), trốn tránh nghĩa vụ thuế vẫn diễn ra ở nhiều địa bàn, ngành nghề kinh doanh.
Theo thống kê của Cục Thuế, Bộ Tài chính, tại thời điểm tháng 6/2026, số lượng doanh nghiệp ở 2 tình trạng nêu trên là gần 600.000 doanh nghiệp.
Cục Thuế cho rằng, đây là một trong những điểm nghẽn lớn trong công tác quản lý thuế, làm gia tăng hồ sơ tồn đọng, kéo dài thời gian xử lý thủ tục hành chính, gây lãng phí nguồn lực xã hội, ảnh hưởng đến tính minh bạch của môi trường kinh doanh, tác động trực tiếp đến người nộp thuế chấp hành tốt pháp luật và tiềm ẩn rủi ro thất thu ngân sách nhà nước.
Đồng thời làm phát sinh nhiều rủi ro pháp lý đối với chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật, chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi không thực hiện hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định.
Trước thực trạng này, vào tháng 5/2026, Cục Thuế đã ban hành Quyết định 595 với Chiến dịch làm sạch mã số thuế, tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh.
Đến nay, Cục Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp và tăng cường phối hợp liên ngành. Bộ Tài chính đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo sở, ngành, chính quyền địa phương và công an cơ sở phối hợp với cơ quan thuế triển khai Chiến dịch.
Cục Thuế cũng đã ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, tài liệu hỗ trợ doanh nghiệp và chỉ tiêu triển khai trong toàn ngành.
Theo Cục Thuế, sau khi ban hành Quyết định 595, cơ quan thuế đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động đến người dân và doanh nghiệp biết chiến dịch, mục tiêu và ý nghĩa.
Cơ quan thuế đã gửi thông báo đến tất cả các doanh nghiệp cần rà soát, xử lý qua tất cả các kênh như tài khoản điện tử, email, số điện thoại liên hệ của doanh nghiệp và chủ doanh nghiệp trên hệ thống quản lý thuế, công khai thông tin về tình trạng mã số thuế của các doanh nghiệp này trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.
Trong đó, đã liên hệ trực tiếp và thông tin, vận động doanh nghiệp yêu cầu hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế.
Cục Thuế cũng kịp thời tháo gỡ những vướng mắc của người nộp thuế trong quá trình triển khai Chiến dịch thuộc thẩm quyền của cơ quan thuế.
Nhờ đó, trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 doanh nghiệp/tổ chức, bằng 209% cùng kỳ năm 2025, bao gồm 23.017 doanh nghiệp/tổ chức đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong năm 2026 do không còn nhu cầu hoạt động sản xuất kinh doanh và 71.974 doanh nghiệp/tổ chức có hồ sơ nộp từ năm 2025 về trước.
Đồng thời, cơ quan thuế các cấp cũng đã hỗ trợ rà soát và khôi phục mã số thuế để 3.554 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh.
So sánh tương quan, số lượng doanh nghiệp/chi nhánh được cơ quan thuế cấp mã số thuế khi thành lập trong 8 tháng đầu năm 2026 gấp 6,8 lần số đã hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cao hơn tỷ lệ của năm 2024 (6,0 lần) và năm 2025 (4,5 lần).
Kết quả này cho thấy, mặc dù số lượng doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tăng mạnh do cơ quan thuế tập trung xử lý các hồ sơ tồn đọng từ nhiều năm trước, số doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn duy trì ở mức cao so với số doanh nghiệp chấm dứt hoạt động.
Bên cạnh việc xử lý các hồ sơ tồn đọng, ngành Thuế đã kịp thời đề xuất, báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ, Quốc hội ban hành nhiều giải pháp về thuế; đồng thời chỉ đạo cơ quan thuế các cấp triển khai các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, tiền thuê đất cho doanh nghiệp và người dân.
Năm 2024, tổng số tiền thuế, tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn khoảng 178,2 nghìn tỷ đồng, trong đó khoảng 98,3 nghìn tỷ đồng được gia hạn và khoảng 79,9 nghìn tỷ đồng được miễn, giảm.
Năm 2025, quy mô các chính sách hỗ trợ tiếp tục tăng lên khoảng 229 nghìn tỷ đồng, gồm khoảng 122 nghìn tỷ đồng được gia hạn và khoảng 107 nghìn tỷ đồng được miễn, giảm.
Cùng với tình hình sản xuất kinh doanh và tác động của các chính sách hỗ trợ, kết quả thu ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý tiếp tục duy trì mức tăng trưởng khá. Thu ngân sách nhà nước 8 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán và tăng 16,7% so với cùng kỳ; năm 2025 đạt 130,1% dự toán và tăng 27,6% so với năm 2024.
Như vậy, việc triển khai Chiến dịch không chỉ nhằm xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng, làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế, mà còn hướng tới đồng thời hai mục tiêu: tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp có nhu cầu tuân thủ, khôi phục hoạt động hoặc hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động.
Đồng thời tăng cường sàng lọc, kiểm soát rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp “ảo”, doanh nghiệp “ma” để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.
Dữ liệu doanh nghiệp sau khi được rà soát, chuẩn hóa sẽ phản ánh sát thực chất hơn tình trạng hoạt động của doanh nghiệp và sức khỏe của nền kinh tế, góp phần giải phóng các nguồn lực đang bị tồn đọng, tạo điều kiện cho việc tái gia nhập thị trường và tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.
