85 năm Báo Việt Nam Độc lập: Từ dấu ấn lịch sử đến khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới

Kỷ niệm 85 năm Báo Việt Nam Độc lập ra đời, UBND tỉnh Cao Bằng phối hợp với Bảo tàng Báo chí Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam và Báo Nhân Dân tổ chức Trưng bày chuyên đề “Báo Việt Nam Độc lập và hành trình phát triển của Báo chí cách mạng Việt Nam” cùng Hội thảo khoa học “Báo Việt Nam Độc lập - Giá trị lịch sử và khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới”.

Báo gốc, hiện vật quý và trải nghiệm in đá làm sống dậy lịch sử

Ra đời giữa núi rừng Pác Bó, Cao Bằng năm 1941, Báo Việt Nam Độc lập - tờ báo do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và trực tiếp chỉ đạo - đã trở thành một dấu son của Báo chí cách mạng Việt Nam. Theo ông Thân Quang Minh, Trưởng phòng Nghiệp vụ, Bảo tàng Báo chí Việt Nam, trưng bày chuyên đề lần này tái hiện hành trình phát triển của Báo chí cách mạng từ dấu mốc đặc biệt ấy.

“Không gian trưng bày được xây dựng thành năm chủ đề với 26 vách, quy tụ gần 200 hình ảnh, tài liệu và hiện vật. Hành trình ấy bắt đầu từ Báo Thanh Niên, tiếp nối với Báo Việt Nam Độc lập, rồi phát triển qua các thời kỳ kháng chiến, xây dựng đất nước và báo chí hiện đại”, ông Minh chia sẻ.

Người xem sẽ được trở về không gian Pác Bó năm 1941 - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp sáng lập, biên tập, viết bài, in ấn và tổ chức phát hành Báo Việt Nam Độc lập. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, những số báo nhỏ đã trở thành phương tiện tuyên truyền sắc bén, góp phần giác ngộ quần chúng, xây dựng lực lượng cách mạng và chuẩn bị cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

“Chúng tôi mong muốn công chúng không chỉ biết đến một tờ báo, mà còn hiểu hoàn cảnh ra đời, ý nghĩa lịch sử và những giá trị mà Báo Việt Nam Độc lập để lại cho sự nghiệp cách mạng”, ông Minh nói.

Không chỉ tái hiện dòng chảy lịch sử, trưng bày còn tạo điểm nhấn bằng các hiện vật gốc và hoạt động trải nghiệm. Theo ông Minh, giá trị nổi bật nhất là những số Báo Việt Nam Độc lập bản gốc do Bảo tàng Báo chí Việt Nam phối hợp với Bảo tàng tỉnh Cao Bằng sưu tầm, bảo quản.

“Không chỉ mang giá trị lịch sử, mỗi số báo còn phản ánh sinh động tư tưởng, đường lối cách mạng cũng như sức mạnh tuyên truyền của báo chí trong giai đoạn đấu tranh giành độc lập dân tộc”, ông cho hay.

Bên cạnh đó là khu trải nghiệm in Báo Việt Nam Độc lập bằng kỹ thuật in đá (li-tô), giúp khách tham quan hình dung rõ hơn quy trình làm báo cách đây hơn 80 năm và những nỗ lực, sáng tạo của các thế hệ người làm báo cách mạng.

Trưng bày đồng thời tái hiện hệ thống hình ảnh, tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh với Cao Bằng, Chiến dịch Biên giới năm 1950 cùng quá trình hình thành, phát triển của báo chí Cao Bằng. Qua đó, khẳng định Cao Bằng không chỉ là địa danh gắn với những dấu mốc quan trọng của cách mạng Việt Nam, mà còn là nơi khai sinh một trong những tờ báo có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử báo chí nước nhà.

Công nghệ tương tác, 3D và không gian 360 độ mở rộng trải nghiệm trưng bày

Để câu chuyện lịch sử trở nên gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, Ban Tổ chức không chỉ dựa vào hiện vật truyền thống mà còn đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số.

Ông Thân Quang Minh nhấn mạnh, ngay từ khi xây dựng kịch bản trưng bày, Bảo tàng Báo chí Việt Nam đã xác định nguyên tắc xuyên suốt: lấy hiện vật gốc làm trung tâm, công nghệ là công cụ hỗ trợ.

“Khách tham quan có thể tra cứu tư liệu thông qua hệ thống màn hình cảm ứng tương tác. Nhiều số báo, hình ảnh và thông tin chuyên sâu vốn không thể trưng bày đầy đủ trong không gian thực đã được số hóa để công chúng dễ dàng tiếp cận”, ông Minh cho biết.

Không chỉ vậy, người xem còn có cơ hội trải nghiệm mô hình 3D Khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó - nơi Báo Việt Nam Độc lập ra đời; tham quan không gian trưng bày 360 độ của Bảo tàng Báo chí Việt Nam tại Hà Nội; đồng thời theo dõi các bộ phim tài liệu về Báo Việt Nam Độc lập, về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Pác Bó và quá trình hình thành nền Báo chí cách mạng Việt Nam.

Theo ông Minh, chuyển đổi số không nhằm thay thế hiện vật mà giúp hiện vật kể câu chuyện của mình sinh động hơn.

“Hiện vật gốc luôn là nhân chứng lịch sử có giá trị cao nhất. Công nghệ giúp người xem hiểu hiện vật sâu hơn, chứ không làm lu mờ hiện vật”, ông nói.

Tiếp nối tinh thần Báo Việt Nam Độc lập trong kỷ nguyên mới

Bên cạnh trưng bày chuyên đề, Hội thảo khoa học “Báo Việt Nam Độc lập - Giá trị lịch sử và khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới” là sự kiện được mong chờ, với sự tham gia của các nhà nghiên cứu, nhà báo lão thành, chuyên gia và đại diện nhiều cơ quan báo chí.

Theo ông Thân Quang Minh, hội thảo không chỉ nhìn lại chặng đường 85 năm của Báo Việt Nam Độc lập, mà còn gợi mở những giá trị cần tiếp tục gìn giữ trong bối cảnh báo chí đang chuyển mình mạnh mẽ bởi chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo.

Ông cho rằng, cách đây 85 năm, giữa điều kiện vô cùng gian khó ở Pác Bó, Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chiến sĩ cách mạng vẫn quyết tâm xuất bản Báo Việt Nam Độc lập. Điều đó khẳng định giá trị cốt lõi của Báo chí cách mạng không nằm ở điều kiện vật chất hay công nghệ, mà ở lý tưởng phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân và kiên định với sự thật.

Người làm báo hôm nay vì thế cần làm chủ công nghệ, thích ứng với môi trường truyền thông mới, đồng thời giữ vững bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội.

Ông Minh cho biết, việc lựa chọn Cao Bằng - nơi Báo Việt Nam Độc lập ra đời - để tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm cũng là dịp để những người làm báo trở về với dấu mốc lịch sử của nghề báo cách mạng, tiếp thêm động lực cho hành trình phía trước.

“Thông qua hội thảo, chúng tôi hy vọng mỗi đại biểu, mỗi nhà báo khi rời Pác Bó sẽ không chỉ mang theo những tư liệu lịch sử, mà còn mang theo tinh thần của những người làm Báo Việt Nam Độc lập năm xưa - dũng cảm, gần dân, phụng sự Nhân dân và luôn đổi mới để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong từng thời kỳ”, ông Thân Quang Minh chia sẻ.