Bên cạnh những tác phẩm cho thấy sự đầu tư công nghệ, tư duy thể hiện mới và khả năng bám sát dòng chảy thời sự, các tiểu ban chuyên môn cũng chỉ ra không ít hạn chế về chiều sâu nội dung, tư duy kể chuyện và khoảng cách chất lượng giữa báo chí trung ương với địa phương.
Nhiều bộ ảnh thiếu mạch kể xuyên suốt, ảnh đơn còn mờ nhạt
Ông Nguyễn Quang Hải, Trưởng ban Ảnh Thông tấn xã Việt Nam, Trưởng Tiểu ban Ảnh đơn, nhóm ảnh, phóng sự ảnh, cho biết phần lớn tác phẩm dự thi Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX – năm 2025 đã bám sát các sự kiện lớn, những vấn đề nổi bật được dư luận quan tâm trong năm 2025.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quang Hải, ở nhiều sự kiện trọng điểm như A50, A80, cách thể hiện của không ít tác phẩm vẫn còn mang tính “nghiệp dư”, chủ yếu tập trung vào những khuôn hình đẹp của lực lượng vũ trang mà chưa truyền tải được đầy đủ ý nghĩa, tầm vóc và chiều sâu của sự kiện.
Đối với các đề tài thiên tai, bão lũ – một trong những vấn đề lớn được xã hội đặc biệt quan tâm trong năm qua – Trưởng Tiểu ban cho rằng sự tham gia của các cơ quan báo chí địa phương tại chính những địa bàn chịu ảnh hưởng còn khá mờ nhạt. Theo ông, ở nhiều tỉnh phía Bắc và miền Trung, nơi trực tiếp xảy ra mưa lũ, sạt lở nghiêm trọng, lại hầu như không có nhiều tác phẩm ảnh dự thi từ các cơ quan báo chí địa phương.
“Đây là điều khá đáng tiếc bởi chính phóng viên tại địa bàn mới là những người có điều kiện bám sát hiện trường, theo đuổi câu chuyện dài hơi và ghi lại những khoảnh khắc chân thực nhất của thiên tai, đời sống người dân sau thiên tai”, ông Nguyễn Quang Hải nhận xét.
Trong khi đó, nhiều bộ ảnh về thiên tai, cứu hộ cứu nạn hay Chiến dịch Quang Trung lại đến từ các cơ quan báo chí ở TP Hồ Chí Minh hoặc Liên Chi hội Nhà báo Báo Quân đội nhân dân, thay vì từ chính các địa phương xảy ra sự kiện.
Ông Nguyễn Quang Hải cũng chỉ ra hạn chế khá rõ của mùa giải năm nay là phần lớn tác phẩm thuộc dạng bộ ảnh, nhóm ảnh nhưng nhiều bộ ảnh được ghép từ các ảnh đơn lẻ, thiếu tính xuyên suốt và tư duy kể chuyện bằng hình ảnh. “Có những bộ ảnh rất nhiều ảnh nhưng lại thiếu bức ảnh quan trọng nhất, thiếu đường dây nội dung và không tạo được câu chuyện xuyên suốt”, ông nhận xét.
Theo Trưởng Tiểu ban, không ít tác phẩm còn sa vào kiểu “đi sự kiện rồi nhặt ảnh để ghép thành bộ”, thiếu tính phát hiện và dấu ấn báo chí. Trong khi đó, số lượng ảnh đơn dự thi lại khá ít, chưa tạo được dấu ấn.
Ngoài ra, ông cũng cho rằng các tác phẩm phản ánh việc triển khai các nghị quyết lớn của Đảng, đặc biệt là nhóm 9 nghị quyết trọng tâm không nhiều. Ở mảng văn hóa, nhiều tác phẩm thiên về ảnh nghệ thuật hơn là phản ánh hơi thở thời sự của đời sống văn hóa.
Từ thực tế chấm giải, ông Nguyễn Quang Hải kiến nghị nên tách riêng hạng mục ảnh đơn và ảnh bộ để phù hợp hơn với đặc thù sáng tạo của từng loại hình tác phẩm.
Kết quả, Tiểu ban đã lựa chọn 11 tác phẩm vào vòng chung khảo Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX – năm 2025.
Báo chí đa phương tiện ghi dấu công nghệ mới, khoảng cách trung ương – địa phương vẫn lớn
Ở nhóm Báo chí đa phương tiện và Báo chí sáng tạo, ông Nguyễn Bá, Tổng Biên tập Báo VietnamNet, Phó Trưởng Tiểu ban, cho biết số lượng tác phẩm dự thi năm nay tăng khoảng 50 tác phẩm so với mùa giải trước. Theo ông, chất lượng các tác phẩm báo chí sáng tạo năm nay được nâng lên khá rõ nét.
Nhiều cơ quan báo chí lớn như Báo Nhân Dân, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, VnExpress… đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ mới để tăng tính tương tác và trải nghiệm cho công chúng.
“Có những tác phẩm tạo được sức hút rất tốt nhờ ứng dụng công nghệ hiện đại như mô phỏng, nhập vai người tham gia diễu binh của VTV hay các sản phẩm đồ họa, tương tác của Báo Nhân Dân”, ông Nguyễn Bá nhận xét.
Đối với khối báo chí địa phương, theo ông, mùa giải năm nay đã phần nào khắc phục tình trạng “gắn video vào để thành đa phương tiện” như trước đây. Tuy nhiên, các sản phẩm vẫn chủ yếu dừng ở kết hợp text, ảnh và một số voice clip cơ bản; việc ứng dụng dữ liệu, đồ họa tương tác hay công nghệ trình bày hiện đại vẫn chưa thật sự nổi bật.
“Khoảng cách giữa báo chí trung ương và địa phương ở mảng đa phương tiện và báo chí sáng tạo hiện vẫn còn khá xa”, ông Nguyễn Bá đánh giá.
Để nâng cao công tác chấm giải, Phó Trưởng Tiểu ban kiến nghị mùa giải tới cần tăng cường hướng dẫn cụ thể hơn về việc ứng dụng công nghệ và yếu tố đa phương tiện trong tác phẩm dự thi, đồng thời bổ sung tiêu chí chấm điểm theo hướng ưu tiên, khuyến khích những tác phẩm có mức độ đầu tư công nghệ cao và cách thể hiện sáng tạo.
Kết quả, Tiểu ban đã lựa chọn 15 tác phẩm báo chí đa phương tiện và 5 tác phẩm báo chí sáng tạo vào vòng chung khảo Giải Báo chí Quốc gia lần thứ XX – năm 2025.
