Bám sát thực tế để chọn mô hình, nhân vật
Theo bà Đào Phạm Hoàng Quyên, Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk, việc lựa chọn mô hình, nhân vật để tuyên truyền xuất phát từ thực tế đời sống, những vấn đề người dân đang gặp phải và nhu cầu phát triển của địa phương.
"Mô hình được lựa chọn không nhất thiết phải có quy mô lớn hay ứng dụng công nghệ hiện đại, mà cần làm rõ công nghệ đã giải quyết vấn đề gì, góp phần cải thiện sản xuất, thu nhập và đời sống ra sao", bà Quyên chia sẻ.
Từ cách tiếp cận này, các đề tài có thể tập trung vào những giải pháp gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân như tưới tiết kiệm nước trong nông nghiệp, sử dụng nền tảng số để quảng bá và tiêu thụ nông sản, truy xuất nguồn gốc sản phẩm hoặc đưa hàng hóa địa phương lên sàn thương mại điện tử.
Bên cạnh thông tin từ cán bộ chuyên môn, nhà khoa học và người hướng dẫn kỹ thuật, tiếng nói của người trực tiếp ứng dụng công nghệ cũng được chú trọng. "Đối với nhân vật, bên cạnh cán bộ chuyên môn, nhà khoa học, người hướng dẫn kỹ thuật, chúng tôi chú trọng tiếng nói của chính những người trực tiếp ứng dụng công nghệ”, bà Quyên chia sẻ.
Việc tiếp cận người trong cuộc giúp phóng viên tìm hiểu cụ thể quá trình đưa công nghệ vào sản xuất, những thay đổi trong cách làm và các vấn đề phát sinh khi triển khai. Trong quá trình tác nghiệp, phóng viên cần khảo sát thực tế tại địa bàn, kiểm tra số liệu và trao đổi với các bên liên quan để xác minh thông tin trước khi phản ánh.
Theo bà Quyên, nội dung tuyên truyền không chỉ tập trung vào những mô hình đạt kết quả tích cực. Các trường hợp còn vướng mắc hoặc chưa đạt hiệu quả như mong muốn cũng cần được quan tâm, nhất là khi những khó khăn liên quan đến vốn, kỹ năng, hạ tầng hoặc thị trường đang ảnh hưởng đến việc ứng dụng công nghệ của người dân.
Phản ánh cả quá trình, không chỉ kết quả
Khi thông tin về một mô hình, việc ghi nhận kết quả mới là một phần của câu chuyện. Theo bà Đào Phạm Hoàng Quyên, cần làm rõ cả quá trình thực hiện, chi phí, khó khăn và những điều kiện cần thiết để duy trì hiệu quả. Đây cũng là cơ sở để xem xét khả năng áp dụng mô hình trong những hoàn cảnh khác nhau.
Một mô hình có thể phù hợp với điều kiện sản xuất, nguồn vốn, tập quán canh tác và thị trường tại nơi triển khai, nhưng những yếu tố đó không phải lúc nào cũng giống nhau ở địa bàn khác. Vì vậy, khi phản ánh mô hình, tòa soạn quan tâm đến những điều kiện cụ thể đã giúp mô hình vận hành, đồng thời ghi nhận những trở ngại người thực hiện phải đối mặt.
Bà Quyên cho biết, việc nhân rộng mô hình còn phụ thuộc vào các yếu tố như vốn, hạ tầng, kỹ năng kỹ thuật, thị trường và nguồn nhân lực. Trong khi đó, một số nội dung tuyên truyền có thể mới tập trung vào kết quả mà chưa thể hiện đầy đủ quá trình thực hiện, chi phí, khó khăn và điều kiện cần có để áp dụng.
Từ thực tế đó, những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai cũng là nội dung cần được phản ánh. Nếu người dân gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, thiếu kỹ năng vận hành thiết bị hoặc chưa tìm được đầu ra ổn định cho sản phẩm, thông tin về những trở ngại này giúp làm rõ các vấn đề đang đặt ra đối với quá trình ứng dụng khoa học - công nghệ tại cơ sở.
"Báo chí không thể tự giải quyết toàn bộ những hạn chế về nguồn lực và điều kiện triển khai", bà Quyên nhận định. Theo bà, vai trò của báo chí là phát hiện, phản ánh và lan tỏa thông tin; đồng thời ghi nhận nhu cầu từ cơ sở, kết nối người dân với các cơ quan, tổ chức có liên quan. Việc hướng dẫn kỹ thuật thuộc trách nhiệm của cơ quan chuyên môn, trong khi chính quyền địa phương nắm bắt nhu cầu và điều kiện thực tế của người dân.
Tổ chức thông tin theo khả năng tiếp cận của người dân
Cùng với nội dung, cách chuyển tải thông tin được Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk tính đến trên cơ sở đặc điểm của từng loại hình báo chí và điều kiện tiếp cận của công chúng. Bà Đào Phạm Hoàng Quyên cho biết, báo in có thể đi sâu phân tích quá trình thực hiện, hiệu quả kinh tế, những điều kiện cần thiết và kinh nghiệm từ mô hình. Báo điện tử có thể kết hợp bài viết với hình ảnh, video, đồ họa và các nội dung hướng dẫn ngắn.
Với phát thanh, thông tin được thể hiện bằng ngôn ngữ dễ hiểu, kết hợp tiếng nói của người trực tiếp thực hiện mô hình với phần giải thích của chuyên gia. Truyền hình có thể sử dụng hình ảnh để thể hiện các công đoạn sản xuất, thao tác kỹ thuật và những thay đổi trong quá trình ứng dụng công nghệ.
Ảnh: Báo Đắk Lắk
Việc triển khai nội dung trên nhiều loại hình cũng cần có sự phối hợp về đề tài, tổ chức tác nghiệp và phân phối thông tin. Theo bà Quyên, điều này đặc biệt cần được tính đến tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi điều kiện tiếp cận internet, thiết bị và kỹ năng sử dụng công nghệ còn khác nhau. Vì vậy, phát triển nội dung trên nền tảng số cần đi cùng việc duy trì những hình thức truyền tải phù hợp với từng nhóm công chúng.
Trong quá trình triển khai, Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk cũng chú trọng mối liên hệ với cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương, nhà khoa học, doanh nghiệp và người trực tiếp thực hiện mô hình. Sự phối hợp giữa các bên gắn với những khâu khác nhau: báo chí phát hiện và phản ánh thông tin; cơ quan chuyên môn cung cấp hướng dẫn kỹ thuật; chính quyền cơ sở nắm bắt nhu cầu và điều kiện của người dân.
Sau khi thông tin được đăng tải, phản hồi của công chúng tiếp tục là nguồn để tòa soạn tìm hiểu những nội dung người dân quan tâm, những vấn đề cần được giải thích thêm và các khó khăn phát sinh trong thực tế. "Việc theo dõi phản hồi giúp cơ quan báo chí nắm bắt nhu cầu thông tin, từ đó tiếp tục lựa chọn nội dung phù hợp với tình hình tại cơ sở", bà Quyên nói.
Với cách triển khai này, hoạt động tuyên truyền về khoa học - công nghệ và kinh tế số tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Đắk Lắk gắn với việc phát hiện mô hình từ thực tế, phản ánh quá trình thực hiện, ghi nhận những điều kiện cần thiết để áp dụng và tổ chức thông tin theo khả năng tiếp cận của người dân.
