Theo dấu những cách làm hay ở vùng cao
Để những mô hình và cách làm hay không bị bỏ lỡ giữa nhịp sống thường ngày, việc phát hiện đề tài từ cơ sở luôn là khâu quan trọng trong hoạt động tuyên truyền của báo chí địa phương.
Theo bà Hoàng Thị Hồng Ánh, Trưởng phòng Dân tộc - Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng, việc phát hiện mô hình và nhân vật để tuyên truyền phải xuất phát từ thực tiễn cơ sở. Tòa soạn chú trọng những cách làm sáng tạo, hiệu quả, phù hợp với điều kiện vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi; chủ động tìm kiếm thông tin thông qua mạng lưới phóng viên, cộng tác viên và các ngành chức năng.
Những mô hình ứng dụng công nghệ trong sản xuất, quảng bá sản phẩm, phát triển kinh tế hộ gia đình được lựa chọn không chỉ bởi kết quả đạt được, mà còn ở khả năng áp dụng và sức lan tỏa trong cộng đồng. Cùng với đó là những cá nhân mạnh dạn thay đổi tư duy, cách làm, tạo chuyển biến trong đời sống tại địa phương.
Tuy nhiên, để phát hiện được những nhân vật và vấn đề thực sự có ý nghĩa, phóng viên không thể chỉ tiếp nhận thông tin từ báo cáo hay những nguồn tin có sẵn. Theo bà Ánh, người làm báo phải thường xuyên bám địa bàn, đồng hành với người dân, thậm chí có những chuyến đi phải cùng ăn, cùng ở với đồng bào. Khả năng giao tiếp bằng tiếng dân tộc cũng là một lợi thế quan trọng để tiếp cận đời sống cơ sở.
"Tại phòng Dân tộc, những phóng viên là người dân tộc có điều kiện gần gũi hơn với cộng đồng, thuận lợi trong việc tìm hiểu phong tục, đời sống, những khó khăn và nhu cầu của người dân. Qua các cuộc gặp gỡ, trao đổi, phóng viên có thể ghi nhận những vấn đề đồng bào quan tâm, từ phát triển kinh tế, bình đẳng giới, giảm nghèo bền vững đến bảo tồn văn hóa truyền thống", bà Ánh chia sẻ.
Đây cũng là nguồn thông tin để tòa soạn lựa chọn đề tài phù hợp với từng nhóm công chúng. Bên cạnh nội dung về các mô hình sản xuất, phát triển kinh tế, Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng còn thực hiện những chương trình về phụ nữ vùng cao, thanh thiếu niên, văn hóa dân tộc và các vấn đề xã hội tại địa phương.
Kết hợp nhiều loại hình, mở rộng không gian thông tin
Với đặc thù địa bàn miền núi, nơi điều kiện tiếp cận thông tin giữa các nhóm dân cư còn khác nhau, Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng chú trọng kết hợp các loại hình báo chí truyền thống với nền tảng số và chương trình bằng tiếng dân tộc, lựa chọn cách thể hiện gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với đời sống đồng bào.
Bên cạnh phóng sự phát thanh, truyền hình và bài viết báo điện tử, tòa soạn từng bước tăng cường sản xuất video ngắn, podcast, nội dung tương tác, khai thác nền tảng số và mạng xã hội để mở rộng khả năng tiếp cận công chúng. Những kênh như Cao Bằng Radio, CNR TV vùng cao cùng các chương trình bằng tiếng Tày, Nùng, Mông, Dao được sử dụng để chuyển tải thông tin đến những nhóm khán giả khác nhau.
Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng triển khai nhiều chương trình, chuyên mục như “Sắc màu văn hóa”, “Dân tộc phát triển”, “Tiếp sức em đến trường”, “Đại đoàn kết”, đề cập đến các vấn đề văn hóa, giáo dục và đời sống đồng bào dân tộc thiểu số. Các nội dung phát thanh và sản phẩm trên nền tảng số cũng được khai thác để phản ánh những vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa gắn với mối quan tâm của công chúng.
Đáng chú ý, nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở việc giới thiệu một mô hình đã đạt kết quả. Theo bà Ánh, các tác phẩm cần làm rõ cách thực hiện, kinh nghiệm và điều kiện áp dụng để người dân có thêm thông tin tham khảo trong phát triển kinh tế gia đình.
Cách tiếp cận này được thể hiện qua những nội dung như podcast “Khi phụ nữ làm chủ kinh tế”, chương trình “Phụ nữ vùng cao tiếp cận công nghệ số” hay “Phụ nữ bước ra khỏi căn bếp”. Những chủ đề này đặt phụ nữ vùng cao vào vị trí trung tâm của câu chuyện, gắn việc tiếp cận công nghệ và thay đổi nhận thức với nhu cầu, vai trò của họ trong gia đình và cộng đồng.
“Những nội dung này cũng nhận được sự quan tâm, thảo luận của khán giả, lượt thích và chia sẻ trên nền tảng số. Đây cũng là cơ sở để chúng tôi tiếp tục xây dựng những chương trình phản ánh các vấn đề thiết thực, gắn với đời sống và mối quan tâm của đồng bào”, bà Hoàng Thị Hồng Ánh cho biết.
Báo chí lan tỏa tri thức, tiếp sức đồng bào vươn lên
Theo bà Hoàng Thị Hồng Ánh, khó khăn lớn trong tuyên truyền về khoa học - công nghệ và kinh tế số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi là sự chênh lệch về khả năng tiếp cận và ứng dụng công nghệ giữa các địa bàn, nhóm dân cư. Địa hình chia cắt, vùng lõm kết nối, hạ tầng còn hạn chế và kỹ năng số chưa đồng đều ảnh hưởng đến việc tiếp nhận thông tin cũng như khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống.
Bên cạnh đó, không phải mô hình hiệu quả nào cũng có đủ nguồn lực và điều kiện để nhân rộng. Vì vậy, việc giới thiệu một cách làm cần đi cùng thông tin về điều kiện thực hiện, khả năng áp dụng và những vấn đề người dân có thể gặp phải. Tòa soạn cũng chú trọng lựa chọn đối tượng tiếp nhận, cách thể hiện dễ hiểu, sử dụng tiếng dân tộc và kết hợp nhiều nền tảng phát hành.
Từ thực tế đó, bà Ánh cho rằng báo chí có vai trò phát hiện, phản ánh, cung cấp kiến thức và lan tỏa những cách làm hay, góp phần thay đổi nhận thức, khơi dậy tinh thần chủ động học hỏi trong cộng đồng. Tuy nhiên, việc nhân rộng mô hình còn cần sự phối hợp của các cấp, các ngành và chính quyền địa phương để người dân có điều kiện tiếp cận, vận dụng kiến thức phù hợp với hoàn cảnh của mình.
Những câu chuyện về cách làm kinh tế, sự chủ động của phụ nữ hay những thay đổi trong đời sống văn hóa tiếp tục đem đến nguồn đề tài cho báo chí Cao Bằng. Qua các chương trình phát thanh, truyền hình và nội dung trên nền tảng số, những kinh nghiệm từ cơ sở được giới thiệu rộng rãi hơn, góp thêm những góc nhìn về đời sống và hành trình phát triển của đồng bào vùng cao.
