Tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng, việc bám sát cơ sở, sử dụng tiếng dân tộc, phát huy vai trò người có uy tín và mở rộng các kênh truyền tải đang được chú trọng nhằm đưa những mô hình hiệu quả đến gần hơn với đồng bào.
Kể chuyện từ cơ sở bằng ngôn ngữ của đồng bào
Theo ông Vũ Ngọc Tú, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng, muốn phản ánh đúng đời sống và phát hiện được những nhân tố tích cực ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, người làm báo phải bám địa bàn, nắm bắt thực tế và hiểu đặc điểm của cộng đồng.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong cách tuyên truyền về những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế và các điển hình tiên tiến. Một mô hình có thể mang lại hiệu quả rõ rệt, nhưng nếu thông tin được diễn đạt bằng những khái niệm xa lạ, thiếu liên hệ với đời sống thì người dân sẽ khó hình dung cách áp dụng vào thực tế.
“Những vấn đề đơn giản như phản ánh mô hình trồng cây gì cũng cần sử dụng ngôn ngữ dân dã, từ ngữ gần gũi để tạo sự thân thuộc với đồng bào”, ông Tú cho biết.
Từ thực tiễn đó, Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng chú trọng sử dụng ngôn ngữ dân tộc trong các sản phẩm báo chí phục vụ những cộng đồng có đặc điểm ngôn ngữ khác nhau. Địa bàn hoạt động rộng, bao gồm những khu vực thuộc Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận trước đây, đặt ra yêu cầu đa dạng hóa nội dung để phù hợp với từng nhóm công chúng, trong đó có đồng bào Ê Đê và đồng bào Chăm.
"Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt khi báo chí phản ánh các mô hình sản xuất, kinh doanh hoặc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật. Thay vì chỉ giới thiệu kết quả, tác phẩm cần giúp người dân hiểu mô hình được triển khai như thế nào, phù hợp với điều kiện nào và có thể đem lại lợi ích gì cho đời sống của họ", ông Tú cho biết.
Bên cạnh ngôn ngữ, việc lựa chọn nhân vật cũng là yếu tố được chú trọng. Theo ông Tú, cơ quan báo chí cố gắng phát huy vai trò của những người có uy tín trong cộng đồng, bởi tiếng nói của họ có khả năng tạo ảnh hưởng và giúp thông tin được tiếp nhận thuận lợi hơn.
Khi những câu chuyện về cách làm ăn hiệu quả, thay đổi phương thức sản xuất hay ứng dụng công nghệ được truyền tải thông qua những nhân vật gần gũi, có uy tín, thông tin báo chí có thêm điều kiện đi vào đời sống. Đây cũng là cách để nội dung tuyên truyền không dừng ở việc cung cấp thông tin, mà trở thành nguồn tham khảo thiết thực đối với người dân.
Đa dạng hình thức, mở rộng đường đi của thông tin
Cùng với việc điều chỉnh nội dung cho phù hợp với từng cộng đồng, Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng chú trọng lựa chọn hình thức thể hiện đáp ứng thói quen tiếp nhận thông tin của đồng bào.
Ông Vũ Ngọc Tú cho biết, báo in vẫn có giá trị riêng đối với một bộ phận người dân vùng dân tộc thiểu số. Hình ảnh trực quan trên trang báo giúp người đọc dễ quan sát, tiếp nhận thông tin và hình dung vấn đề được phản ánh. Trong khi đó, phát thanh, truyền hình tạo thêm khả năng truyền tải thông tin bằng âm thanh, hình ảnh, giúp câu chuyện trở nên sinh động và gần gũi hơn.
Việc lựa chọn hình thức vì thế không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật, mà gắn trực tiếp với hiệu quả tuyên truyền. Với những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ trong sản xuất, hình ảnh thực tế có thể giúp người dân dễ hình dung cách làm; còn lời dẫn và ngôn ngữ phù hợp giúp giải thích những nội dung kỹ thuật theo cách dễ hiểu hơn.
Thông tin cũng không chỉ được truyền tải qua các sản phẩm báo chí truyền thống. Theo ông Tú, đơn vị còn chú trọng khai thác các trang, nhóm trên mạng xã hội, đồng thời phối hợp với xã, phường và các tổ chức ở cơ sở để đưa thông tin đến người dân.
"Cơ quan báo chí đã có những thỏa thuận phối hợp truyền thông với các xã, phường ở vùng sâu, vùng xa, cũng như triển khai nội dung tuyên truyền gắn với các chương trình nông thôn mới và công tác dân tộc. Việc phối hợp giúp nội dung được lựa chọn sát hơn với nhu cầu thực tế của địa phương, đồng thời mở thêm kênh tiếp cận công chúng", ông nói.
Với những mô hình kinh tế hiệu quả hoặc sáng kiến ứng dụng công nghệ, việc kết hợp nhiều hình thức truyền tải có thể giúp thông tin tiếp cận các nhóm người dân khác nhau. Người thuận lợi trong tiếp cận nền tảng số có thể theo dõi nội dung trực tuyến; trong khi báo in, phát thanh, truyền hình và những kênh thông tin tại cơ sở tiếp tục phát huy vai trò đối với các nhóm công chúng khác.
Tuy nhiên, mở rộng kênh truyền tải mới chỉ là một phần của quá trình. Để thông tin thực sự có sức lan tỏa, nội dung cần được lựa chọn phù hợp, cách thể hiện phải dễ tiếp nhận và việc tổ chức tuyên truyền cần gắn với đặc điểm của từng địa bàn.
Gỡ khó từ cơ sở để nhân rộng những cách làm hiệu quả
Theo ông Vũ Ngọc Tú, một trong những trở ngại lớn đối với công tác tuyên truyền ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số là điều kiện địa lý và hạ tầng thông tin. Nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa cách trở, mạng viễn thông còn hạn chế, khiến việc trao đổi thông tin giữa cơ sở với cơ quan báo chí cũng như quá trình tổ chức sản xuất tác phẩm gặp khó khăn.
Bên cạnh đó, việc xây dựng đội ngũ vừa có chuyên môn báo chí, vừa am hiểu địa bàn và đời sống đồng bào cũng là thách thức. Địa bàn rộng, điều kiện đi lại khó khăn trong khi lực lượng làm báo còn hạn chế khiến việc bám sát cơ sở, phát hiện và theo đuổi những câu chuyện có giá trị chưa phải lúc nào cũng thuận lợi.
Để khắc phục, Báo và Phát thanh, Truyền hình Lâm Đồng chú trọng phát huy mạng lưới cộng tác viên tại địa phương, những người có điều kiện tiếp cận thường xuyên với đời sống người dân và nắm bắt các vấn đề từ cơ sở. "Đây là nguồn hỗ trợ quan trọng để cơ quan báo chí phát hiện thông tin, tìm kiếm nhân vật và phản ánh kịp thời những mô hình, cách làm đáng chú ý", ông nhấn mạnh.
Ông Tú cũng cho biết đơn vị chú trọng xây dựng kế hoạch tuyên truyền, lựa chọn nội dung phù hợp với từng chương trình và địa bàn. Việc tổ chức các tuyến nội dung cần gắn với nhu cầu thực tế, tránh để thông tin về mô hình hay cách làm hiệu quả chỉ xuất hiện rời rạc mà chưa tạo thành dòng thông tin có tính liên tục.
