Bệnh nhân T.M.Đ. (40 tuổi, Hà Nội) vốn khỏe mạnh. Khoảng một tháng trước khi đến viện, anh tình cờ sờ thấy một khối bất thường ở mặt trong đùi trái. Khối không gây đau, đôi lúc ngứa nhẹ. Anh còn xuất hiện những cơn đau bụng không rõ nguyên nhân.
Kết quả siêu âm cho thấy dưới da đùi có khối giảm âm kích thước khoảng 3,2 x 4 cm. Các bác sĩ phẫu thuật lấy bỏ tổn thương và bất ngờ phát hiện một ấu trùng dài khoảng 7 cm. Mẫu bệnh phẩm được phân tích bằng kỹ thuật sinh học phân tử, xác định ký sinh trùng thuộc giống Spirometra – tác nhân gây bệnh ấu trùng sán nhái.
Đáng chú ý, bác sĩ không ghi nhận ở bệnh nhân những yếu tố phơi nhiễm thường gặp như ăn thịt sống, thực phẩm chưa nấu chín hoặc dùng thịt động vật đắp lên vết thương. Tuy nhiên, anh Đ. cho biết hơn một tháng trước từng đi tắm suối cùng bạn bè và trong lúc bơi có thể đã vô tình uống phải nước suối.
Theo PGS.TS Lê Trần Anh, Phòng khám Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, con người có thể nhiễm ấu trùng sán nhái khi uống nước chứa các loài giáp xác nhỏ mang ấu trùng hoặc ăn phải vật chủ chứa ấu trùng chưa được nấu chín. Ngoài ra, việc dùng thịt ếch, nhái đắp lên vùng da tổn thương hoặc mắt theo các tập quán dân gian cũng là một đường lây nhiễm.
Sau khi vào cơ thể, ấu trùng có thể di chuyển qua các mô và gây tổn thương ở nhiều vị trí. Nếu nằm dưới da hoặc trong cơ, chúng có thể tạo thành những khối, nốt bất thường, gây ngứa, sưng hoặc đau. Trường hợp ký sinh trùng đến mắt có thể ảnh hưởng thị lực; hiếm hơn, ấu trùng xâm nhập hệ thần kinh trung ương có thể gây đau đầu, co giật, rối loạn ý thức hoặc yếu liệt.
Điểm đáng lưu ý là bệnh có thể diễn biến âm thầm, thời gian từ khi nhiễm đến khi xuất hiện triệu chứng kéo dài, khiến người bệnh dễ bỏ qua những dấu hiệu ban đầu.
Với trường hợp anh Đ., tổn thương chỉ khu trú tại một vị trí nên các bác sĩ đã phẫu thuật lấy bỏ ấu trùng. Theo bác sĩ, nếu tổn thương ở nhiều vị trí hoặc nằm tại khu vực không thể can thiệp, người bệnh có thể được cân nhắc điều trị bằng thuốc chống ký sinh trùng.
Từ trường hợp này, PGS Trần Anh khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện khối hoặc nốt bất thường dưới da, đặc biệt nếu khối di động, tái xuất hiện hoặc kèm ngứa, đau. Người dân cần sử dụng nguồn nước sạch, uống nước đã đun sôi hoặc xử lý an toàn; không ăn ếch, nhái, rắn và các động vật khác khi còn sống hoặc chưa được nấu chín kỹ.
Đặc biệt, không dùng thịt hoặc bộ phận động vật sống đắp lên vết thương, vùng da tổn thương hay mắt theo các phương pháp dân gian. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người dân nên đến cơ sở y tế để được xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
