Giải trình, làm rõ nội dung ĐBQH quan tâm về phạm vi sửa đổi, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Bộ Tài chính đề xuất nội dung sửa đổi tập trung vào những vấn đề cấp thiết liên quan đến yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong triển khai các nhiệm vụ thống kê.
Theo đó, nội dung đề xuất sửa đổi tập trung vào 4 nhóm vấn đề lớn: (1) Nhóm các quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước và tổ chức thống kê Nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; (2) Nhóm các quy định liên quan đến thanh tra chuyên ngành thống kê, kiểm tra chuyên ngành thống kê; (3) Nhóm các quy định liên quan đến chuyên môn nghiệp vụ thống kê phát sinh trong thực tiễn; (4) Nhóm các quy định liên quan đến ứng dụng phương pháp thống kê, công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động thống kê Nhà nước.
Liên quan đến nhóm các quy định sắp xếp lại tổ chức bộ máy của cơ quan thống kê, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, thực hiện chỉ đạo của của Ban Chỉ đạo Trung ương, Bộ Tài chính đã chuyển mô hình từ Tổng cục Thống kê sang mô hình Cục Thống kê. Để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ở địa phương có cơ quan thống kê cấp tỉnh và cấp cơ sở (cấp xã).
“Tuy nhiên, để đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực ở địa phương, cơ sở thống kê ở cấp xã không phải chỉ phục vụ một xã mà phải quản lý tối thiểu từ 3-6 xã. Cơ quan thống kế cấp cơ sở chính là cấp xã”, Bộ trưởng Tài chính nêu rõ.
Liên quan đến ý kiến của đại biểu Phạm Văn Hòa về sai lệch dữ liệu thống kê giữa cơ quan thống kê và các cơ quan khác (như dữ liệu về dân cư), Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho rằng, thực tế sắp tới đây sẽ không có chuyện này, hoặc vấn đề này sẽ được giảm bớt, có thể không tuyệt đối nhưng sẽ được giảm tối đa.
“Vì hiện nay chúng ta chưa hoàn chỉnh việc số hóa toàn bộ dữ liệu dân cư, nên sẽ có một phần sai lệch. Số liệu sai lệch chủ yếu liên quan đến các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Do đó, chúng ta phải thực hiện điều tra dân số vì có rất nhiều trường hợp khi sinh con nhưng chưa kịp thời đi đăng ký. Vấn đề này thường diễn ra ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng chia sẻ.
Bộ trưởng Bộ Tài chính khẳng định, thời gian tới khi quản lý tốt hơn và số hóa đầy đủ dữ liệu dân cư thì lúc đó chúng ta sẽ chỉ có một đáp án.
Về tính thống nhất trong hoạt động thống kê, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, hoạt động thống kê là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi cần có sự chỉ đạo tập trung, thống nhất và xuyên suốt từ Trung ương đến cơ sở cũng như giữa các bộ ngành nhằm đảm bảo số liệu thống kê được thu thập và tổng hợp đúng theo phương pháp và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.
Luật Thống kê hiện hành đã có các quy định để đảm bảo thống nhất trong hoạt động thống kê như: nguyên tắc của hoạt động thống kê nhà nước, các chuẩn mực thống kê áp dụng thống nhất trong phạm vi toàn quốc, thống nhất về phương pháp.
“Ví dụ mỗi chỉ tiêu thống kê sẽ được chuẩn hóa theo: khái niệm, phương pháp tính, phân tổ chủ yếu, kỳ công bố, nguồn số liệu và cơ quan chịu trách nhiệm thu thập, tổng hợp; thống nhất về quy trình sản xuất dữ liệu thống kê, thống nhất về số liệu thống kê, thống nhất trong việc ban hành và sử dụng các phân loại thống kê”, Bộ trưởng Tài chính nói.
Liên quan đến các quy định về vai trò của cơ quan thống kê Trung ương trong thẩm định hệ thống chỉ tiêu thống kê của bộ ngành, chế độ báo cáo thống kê của bộ ngành, phân loại thống kê ngành lĩnh vực, phương án điều tra do Bộ ngành và Ủy ban nhân dân ban hành, số liệu của các chỉ tiêu thống kê quốc gia do Bộ ngành thực hiện; Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho biết, trong quá trình thực hiện thống kê, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành để đảm bảo thống kê khách quan, chính xác, đầy đủ, kịp thời và thống nhất.
Về hệ thống thông tin, hệ thống chỉ tiêu thống kê, dự thảo Luật đã quy định việc hình thành hệ thống thông tin thống kê Nhà nước xuyên suốt, đồng bộ từ Trung ương đến cấp xã, từ bộ ngành đến sở ngành thống kê của tỉnh, thành phố.
Trong đó, hệ thống thông tin thống kê Nhà nước bao gồm: hệ thống thông tin thống kê quốc gia, hệ thống thông tin thống kê bộ ngành, hệ thống thông tin thống kê cấp tỉnh, hệ thống thông tin thống kê cấp xã.
Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, các hệ thống chỉ tiêu thống kê sẽ được hình thành tương ứng với các hệ thống thông tin thống kê. Chẳng hạn như hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp xã là những thông tin chính, cơ bản cốt lõi của hệ thống thông tin thống kê cấp xã. Dự thảo Luật đã thay thế hệ thống thông tin thống kê cấp huyện bằng hệ thống thông tin cấp xã và giao cho cơ quan thống kê chịu trách nhiệm quản lý, cập nhật hệ thống.
“Các quy định này nhằm đảm bảo có đầy đủ thông tin thống kê về kinh tế - xã hội, phục vụ cho công tác quản lý điều hành kinh tế - xã hội ngay tại địa bàn các xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hình thành hệ thống thông tin thống kê nhà nước đầy đủ, thông suốt từ Trung ương đến cấp xã để phục vụ cho quản lý điều hành các cấp”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.
