Lấy mô hình thực tế làm trung tâm
Trong quá trình phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế số đang mở ra những hướng đi mới. Để những cơ hội này đến gần hơn với người dân, báo chí địa phương không chỉ thông tin về chủ trương, chính sách mà còn cần phát hiện, phản ánh những mô hình hiệu quả, cách làm sáng tạo và những điển hình tiên tiến từ thực tiễn.
Theo bà Lê Thị Thu Hiền, Trưởng phòng Chuyên đề, Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa, thông qua các tác phẩm báo chí, đơn vị đã góp phần giới thiệu những mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế số, giúp người dân có thêm thông tin và kinh nghiệm để vận dụng vào sản xuất, kinh doanh và đời sống. Trong 9 tháng đầu năm, đơn vị thực hiện khoảng 50 bài viết, chuyên mục truyền hình về các nội dung này tại khu vực miền núi.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa là chú trọng đưa những khái niệm như chuyển đổi số, kinh tế số, ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo vào các câu chuyện cụ thể từ cơ sở. Thay vì chỉ phản ánh chủ trương, chính sách, các tác phẩm tập trung vào mô hình, nhân vật và hiệu quả thực tế, giúp người dân dễ tiếp cận, hình dung khả năng ứng dụng trong điều kiện của mình.
Tiêu biểu là các bài viết về ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong hoạt động hợp tác xã, trong đó có Hợp tác xã Điều hữu cơ Truecoop. Việc ứng dụng mã QR, GPS, phần mềm quản lý, kết hợp chế biến sâu góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và gia tăng giá trị sản phẩm.
"Những mô hình như vậy không chỉ cung cấp thông tin về cách ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mà còn gợi mở hướng phát triển sản xuất, kinh doanh. Khi được phản ánh từ thực tiễn, hiệu quả của công nghệ trở nên dễ hình dung hơn, giúp người dân có thêm cơ sở tham khảo để đổi mới phương thức sản xuất", bà Hiền cho biết.
Ở lĩnh vực kinh tế số, bài viết “Kể chuyện quê hương trên không gian số” giới thiệu chị Katơr Thị Giang ở xã Bác Ái Tây sử dụng mạng xã hội, livestream để quảng bá, tiêu thụ đặc sản địa phương. Câu chuyện cho thấy các nền tảng số có thể mở thêm cơ hội tiếp cận khách hàng, đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với thị trường.
Cùng với đó, báo phản ánh các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tưới tiết kiệm, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, xây dựng sản phẩm OCOP và phát triển du lịch cộng đồng. Qua từng mô hình, việc ứng dụng khoa học - công nghệ được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với nhu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển sinh kế và cải thiện hiệu quả kinh tế của người dân.
Lan tỏa sáng kiến từ cơ sở
Không chỉ tập trung vào sản xuất và kinh doanh, Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa còn quan tâm đến những sáng kiến ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, quảng bá văn hóa. Các bài viết về nữ sinh người Chăm xây dựng bảo tàng số bằng công nghệ 3D hay người trẻ đưa văn hóa Ninh Phước lên không gian số đã phản ánh sức sáng tạo của thế hệ trẻ trong gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
"Những câu chuyện này cho thấy công nghệ không chỉ tạo ra cơ hội phát triển kinh tế mà còn mở rộng phương thức quảng bá văn hóa, đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với công chúng. Qua đó, người trẻ được khắc họa không chỉ với vai trò gìn giữ các giá trị truyền thống mà còn là những người chủ động tìm kiếm cách thức mới để lan tỏa bản sắc địa phương trên môi trường số", bà Lê Thị Thu Hiền chia sẻ.
Bên cạnh việc giới thiệu các mô hình và nhân vật tiêu biểu, báo cũng tuyên truyền phong trào “Bình dân học vụ số”, hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng. Đây là những nội dung góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng số, khuyến khích người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ động tiếp cận và ứng dụng công nghệ trong đời sống, sản xuất.
Bà Hiền cho rằng mỗi mô hình, nhân vật và cách làm được giới thiệu không chỉ có ý nghĩa cung cấp thông tin mà còn tạo động lực để người dân học hỏi, mạnh dạn ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới cách làm và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Đây cũng là cơ sở để những kinh nghiệm từ một địa bàn có thể trở thành gợi ý cho các cộng đồng khác.
Để thông tin báo chí trở thành động lực thay đổi
Từ thực tiễn tuyên truyền tại địa phương, bà Lê Thị Thu Hiền cho biết, Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa sẽ tiếp tục đổi mới phương thức thể hiện, tăng cường các tuyến bài chuyên sâu, phóng sự đa phương tiện, video và nội dung số. Đơn vị đồng thời chú trọng phát hiện những sáng kiến từ cơ sở, phản ánh tiếng nói của người dân và các cách làm sáng tạo phù hợp với điều kiện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Định hướng này đặt trọng tâm vào việc đưa những câu chuyện thực tiễn đến gần hơn với công chúng, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thông tin thông qua các hình thức truyền tải đa dạng. Với những nội dung về ứng dụng công nghệ, việc kết hợp hình ảnh, video và các nền tảng số có thể giúp mô hình được thể hiện trực quan, sinh động hơn, qua đó hỗ trợ người dân hiểu rõ hơn cách thức triển khai và hiệu quả thực tế.
Tuy nhiên, sức lan tỏa của một tác phẩm không chỉ nằm ở việc mô hình được giới thiệu rộng rãi mà còn ở giá trị thông tin và khả năng gợi mở cách làm phù hợp. Bởi vậy, việc phát hiện đúng mô hình, phản ánh sát thực tế và làm rõ hiệu quả ứng dụng vẫn là những yếu tố quan trọng để báo chí thực hiện tốt vai trò của mình.
Với lợi thế là cơ quan báo chí chủ lực của tỉnh, Báo và Phát thanh, Truyền hình Khánh Hòa tiếp tục hướng đến việc kết nối thông tin, tri thức và công nghệ với nhu cầu phát triển tại cơ sở. Từ những mô hình sản xuất hiệu quả đến sáng kiến quảng bá văn hóa trên không gian số, các tác phẩm báo chí góp phần phản ánh sự đổi thay của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời lan tỏa những cách làm có giá trị thực tiễn, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.
