Bộ Công an đang lấy ý kiến về Nghị định thay thế Nghị định số 91/2020/NĐ-CP về Chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác.
Cuộc gọi rác giả danh công an
Theo báo cáo tổng kết, sau 5 năm triển khai Nghị định 91/2020/NĐ-CP, giai đoạn 2020-2025, hệ thống tiếp nhận phản ánh ghi nhận hơn 1,7 triệu thuê bao bị người sử dụng phản ánh có dấu hiệu phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác.
Về phía doanh nghiệp viễn thông cũng phát hiện hơn 30,8 triệu thuê bao nghi ngờ, xử lý khóa hai chiều với hơn 3,1 triệu thuê bao; thu hồi, hủy bỏ 548.064 thuê bao.
Đối với công tác thanh tra, kiểm tra, giai đoạn 2020 - 2025, cơ quan quản lý nhà nước đã làm việc với 40 doanh nghiệp có tên định danh bị phản ánh phát tán tin nhắn rác, phát hiện 32 doanh nghiệp có hành vi vi phạm quy định của Nghị định số 91/2020/NĐ-CP, qua đó thu hồi 6 tên định danh sử dụng để phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác.
Trong giai đoạn này, các lực lượng công an, cơ quan quản lý nhà nước cũng phát hiện, xử lý nhiều vụ việc, đường dây có tổ chức, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn mạng viễn thông và phòng ngừa tội phạm sử dụng công nghệ cao. Điển hình, năm 2024, Cục C03 đã triệt phá 4 đường dây giả mạo Voice Brandname, khởi tố 19 bị can.
Tại Hà Tĩnh, lực lượng công an triệt phát đường dây lừa đảo hơn 100 tỷ đồng sử dụng SIM rác, tài khoản ảo để thực hiện hành vi phạm tội dưới hình thức tuyển cộng tác viên bán hàng online…
Nhiều trường hợp lợi dụng kẽ hở trong đăng ký doanh nghiệp để thành lập các công ty “ma”, đăng ký số lượng lớn SMS Brandname, đầu số cố định, dịch vụ SIP Trunk hoặc sử dụng thông tin thuê bao không chính xác nhằm che giấu danh tính, né tránh sự phát hiện và xử lý của cơ quan chức năng.
Đáng chú ý, nhiều đối tượng lợi dụng số thuê bao thông thường, tổng đài ảo, dịch vụ VoIP, SIP Trunk để thực hiện các cuộc gọi giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông hoặc tổ chức tài chính nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Nhiều trường hợp, thông tin hiển thị trên thiết bị người sử dụng không phản ánh đúng chủ thể thực hiện cuộc gọi, gây khó khăn cho công tác xác minh, truy vết và xử lý vi phạm…
Số liệu cho thấy tính đến tháng 10/2025, cả nước xảy ra hơn 4.200 vụ việc liên quan đến tội phạm sử dụng công nghệ cao, gây thiệt hại gần 5.000 tỷ đồng.
Tăng cường trách nhiệm doanh nghiệp
Bộ Công an xác định, để theo kịp sự phát triển nhanh của công nghệ và phương thức, thủ đoạn vi phạm mới cần thiết phải sửa đổi Nghị định số 91/2020/NĐ-CP.
Dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng thay thế toàn bộ Nghị định số 91/2020/NĐ-CP, hoàn thiện cơ chế phòng, chống, phát hiện và xử lý tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo hướng quản lý tập trung, thống nhất và dựa trên dữ liệu.
Dự thảo đề xuất loạt tiêu chí nhận diện tin nhắn, cuộc gọi và thư điện tử rác dựa trên tần suất gửi, gọi, đặc điểm hành vi nguồn phát và các phản hồi tiêu cực từ người dùng như chặn, từ chối hay phản ánh. Bên cạnh đó, hệ thống còn căn cứ vào mẫu nội dung dùng chung, các chỉ số rủi ro kỹ thuật và hướng dẫn cập nhật từ Bộ Công an để phát hiện vi phạm.
Về phía trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, dịch vụ internet, dự thảo nêu rõ quy định về việc “xây dựng, vận hành hệ thống kỹ thuật để chống, ngăn chặn tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác và quy trình nội bộ để tiếp nhận, phân loại, xử lý phản ánh của người sử dụng”…
Đồng thời phải triển khai và duy trì cơ chế gán nhãn, cảnh báo đối với số điện thoại, brandname phát tán tin nhắn, cuộc gọi có dấu hiệu bất thường… Đồng thời, bổ sung trách nhiệm tiếp nhận, xác minh, xử lý phản ánh, phối hợp giữa các doanh nghiệp và thực hiện chế độ báo cáo.
Điểm mới nữa là doanh nghiệp có trách nhiệm đăng ký và sử dụng tên định danh thực hiện gửi tin nhắn, thư điện tử, cuộc gọi phục vụ hoạt động kinh doanh, quảng cáo; yêu cầu bảo đảm thông tin nhận dạng chính xác, không che giấu nguồn gọi...
Đối với cuộc gọi điện quảng cáo, dự thảo yêu cầu người quảng cáo phải cung cấp đầy đủ thông tin về chủ thể thực hiện quảng cáo, giá cước đối với dịch vụ có thu phí và sử dụng tên định danh được hiển thị đầy đủ, chính xác.
