Chiều 29/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sau khi nghe các đại biểu đóng góp ý kiến, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.
Làm rõ tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo Luật được thiết kế theo hướng tạo lập môi trường thuận lợi, dẫn dắt doanh nghiệp phát triển, thay vì hỗ trợ dàn trải. Các chính sách tập trung vào tiêu chí xác định doanh nghiệp, hỗ trợ thuế, mặt bằng sản xuất, mua sắm công, giảm chi phí tuân thủ và tháo gỡ khó khăn khi doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.
Về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Điều 4, Bộ trưởng cho biết dự thảo quy định số lao động bình quân năm trước liền kề không quá 300 người, đồng thời đáp ứng một trong hai ngưỡng, tổng nguồn vốn không quá 150 tỷ đồng hoặc doanh thu không quá 400 tỷ đồng.
Các ngưỡng này được xây dựng trên cơ sở thực tiễn phát triển của doanh nghiệp Việt Nam. Quy định trước đây xác định mức lao động bình quân không quá 200 người, tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng và doanh thu không quá 300 tỷ đồng.
Trước đây, việc sử dụng số liệu bình quân của năm liền kề vẫn được duy trì và không phát sinh vướng mắc đáng kể trong quá trình triển khai.
Việc điều chỉnh ngưỡng tổng nguồn vốn lên 150 tỷ đồng và doanh thu lên 400 tỷ đồng được tính toán trên cơ sở tốc độ tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát và sự thay đổi về quy mô doanh nghiệp.
Theo số liệu thống kê, trong gần 10 năm từ năm 2017 đến nay, các chỉ số này tăng khoảng 30%, do đó việc điều chỉnh được đánh giá là phù hợp hơn với thực tiễn.
Bên cạnh đó, cơ quan soạn thảo đã tham khảo kinh nghiệm quốc tế thông qua làm việc với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) cùng một số quốc gia như Thái Lan, Nhật Bản và Trung Quốc.
Các ngưỡng quy định trong Luật là mức tối đa. Dự thảo Luật đã giao Chính phủ quy định cụ thể theo từng ngành, lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và dịch vụ, bảo đảm phù hợp với đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp.
Tạo động lực phát triển
Về các nhóm chính sách hỗ trợ, đại diện cơ quan soạn thảo cho biết dự thảo Luật thiết kế 11 chính sách hỗ trợ chung và 4 chính sách hỗ trợ trọng tâm.
Đối với chính sách hỗ trợ thuế trong 3 năm, có đại biểu đề nghị làm rõ thời điểm tính thời hạn hỗ trợ, từ khi doanh nghiệp có thu nhập hay từ khi được cấp giấy phép hoạt động.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết dự thảo quy định thời hạn hỗ trợ tính từ khi doanh nghiệp có giấy phép hoạt động, kế thừa quy định tại Nghị quyết 198 của Quốc hội ban hành năm 2025.
Giai đoạn khởi đầu thường là thời điểm doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, cần có thời gian thích ứng, tồn tại và phát triển. Chính sách hỗ trợ trong 3 năm nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp vượt qua giai đoạn đầu, đồng thời khuyến khích thành lập doanh nghiệp mới và thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Hiện Việt Nam có khoảng 1,8 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Theo mục tiêu tại Nghị quyết 68, đến năm 2030, cả nước phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp và đến năm 2045 có 3 triệu doanh nghiệp.
Mở rộng cơ hội tiếp cận mặt bằng và thị trường
Về chính sách hỗ trợ tiếp cận mặt bằng sản xuất, đại diện cơ quan soạn thảo cho biết dự thảo Luật tiếp tục kế thừa và mở rộng chính sách tại Nghị quyết 198.
Theo quy định trước đây, chính quyền địa phương được hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp và dành tối thiểu 5% diện tích đất hoặc 20ha tại mỗi khu, cụm công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Dự thảo Luật lần này bổ sung cơ chế để UBND cấp tỉnh báo cáo HĐND cùng cấp xem xét đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Theo thống kê được cơ quan soạn thảo nêu, từ khi Nghị quyết 198 có hiệu lực, đã có 110 khu công nghiệp dành đất với hạ tầng đầy đủ để thu hút nhóm doanh nghiệp này.
Đối với chính sách mua sắm công, dự thảo quy định dành tối thiểu 20% kinh phí mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời ưu tiên các gói thầu có giá trị không quá 20 tỷ đồng.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, chính sách này sẽ góp phần tạo thị trường và đầu ra cho doanh nghiệp. Cũng theo Bộ trưởng, trong hơn một năm triển khai, đã có gần 226.000 gói thầu dưới 20 tỷ đồng, với hơn 12.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia, tổng giá trị khoảng 126.000 tỷ đồng.
