Khép lại một ngày làm việc với nhiều phiên tham luận và chia sẻ kinh nghiệm, Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam 2026 đã phác họa rõ những chuyển dịch lớn mà AI đang tạo ra đối với báo chí toàn cầu.
Thông điệp chiến lược phát triển báo chí
Không còn dừng ở vai trò của một công cụ hỗ trợ từng vụ riêng lẻ, AI đang bước sang một giai đoạn phát triển mới với sự xuất hiện của các AI Agents - những tác nhân có khả năng tự thực hiện chuỗi công việc nhiều bước.
Sự chuyển dịch này được các chuyên gia nhận định sẽ tái định hình cách các tòa soạn vận hành, từ sản xuất nội dung, quản trị dữ liệu, phát triển sản phẩm đến phân phối tin tức và kết nối với công chúng.
Một xu hướng khác được nhiều diễn giả nhấn mạnh là sự thay đổi trong hành vi tiếp cận thông tin của công chúng. Nếu trước đây, độc giả chủ yếu tìm kiếm thông tin thông qua các công cụ tìm kiếm hoặc truy cập trực tiếp vào website báo chí, thì AI, các giao diện hội thoại và hệ thống gợi ý thông minh đang dần trở thành "cánh cửa" mới dẫn người dùng đến với tin tức. Điều này đặt ra yêu cầu các cơ quan báo chí phải tái cấu trúc chiến lược phân phối nội dung, phát triển sản phẩm và mô hình kinh doanh để thích ứng với môi trường truyền thông mới.
Bên cạnh cơ hội nâng cao năng suất, các diễn giả cũng chỉ ra hàng loạt thách thức mà báo chí phải đối mặt, từ quản trị AI, bảo vệ bản quyền, phòng chống nội dung giả mạo (deepfake), bảo đảm tính minh bạch trong sử dụng AI đến việc đo lường hiệu quả đầu tư và duy trì niềm tin của công chúng.
Thông điệp xuyên suốt được đưa ra là AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được triển khai trên cơ sở một chiến lược rõ ràng, hệ thống dữ liệu chất lượng và cơ chế kiểm soát chặt chẽ của con người.
Những xu hướng toàn cầu đó được nối tiếp bằng các mô hình thực tiễn đến từ các cơ quan báo chí Việt Nam. Báo Nhân Dân với chiến lược xây dựng hệ thống quản trị tòa soạn tích hợp AI và coi dữ liệu là nền tảng cho quá trình chuyển đổi số.
Đài Truyền hình TP Hồ Chí Minh (HTV) giới thiệu mô hình đưa AI vào toàn bộ quy trình sản xuất chương trình, đồng thời xây dựng nền tảng AI dùng chung kết hợp dữ liệu lớn nhằm chuẩn hóa quy trình vận hành.
Trong khi đó, Báo điện tử VnExpress mang đến cách tiếp cận mới với phương thức "vibe coding", giúp những người làm sản phẩm, thiết kế UX/UI, SEO hay biên tập viên chủ động xây dựng các công cụ AI phục vụ công việc mà không cần kỹ năng lập trình chuyên sâu.
Điểm gặp nhau trong các tham luận của cả diễn giả quốc tế và Việt Nam là AI không thay thế nhà báo. Công nghệ có thể tự động hóa nhiều công việc lặp lại, nhưng những giá trị cốt lõi của báo chí như kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và khả năng kết nối với con người vẫn là yếu tố quyết định chất lượng của mỗi sản phẩm báo chí.
Truyền cảm hứng để các tòa soạn bắt đầu hành động
Phát biểu bế mạc diễn đàn, ông Lee Kah Whye, Giám đốc Khu vực châu Á của WAN-IFRA cho biết mục tiêu của diễn đàn là quy tụ các chuyên gia AI, những nhà tư tưởng và các nhà thực hành hàng đầu thế giới để mang đến cho cộng đồng báo chí Việt Nam cái nhìn toàn diện về những xu hướng đang diễn ra trên thế giới.
Theo ông Lee Kah Whye, điều mà WAN-IFRA kỳ vọng không chỉ là chia sẻ kiến thức, mà còn truyền cảm hứng để các tòa soạn bắt đầu hành động, xây dựng chiến lược AI phù hợp với điều kiện của từng cơ quan báo chí.
"Chúng tôi hy vọng diễn đàn không chỉ khơi gợi những ý tưởng mới mà còn truyền cảm hứng cho hành động. Quan trọng hơn, các đại biểu sẽ ra về với những giải pháp có thể áp dụng vào thực tiễn tại chính tòa soạn của mình", ông Lee Kah Whye chia sẻ.
Đại diện WAN-IFRA cũng cho rằng nhiều nhà lãnh đạo báo chí trên thế giới đều tin AI sẽ tạo ra bước ngoặt đối với ngành truyền thông. Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả khi các cơ quan báo chí xây dựng được kế hoạch và chiến lược rõ ràng, hiểu đúng tiềm năng cũng như nhận diện đầy đủ những thách thức mà AI đặt ra.
Ông cho biết bên cạnh việc tổ chức các diễn đàn chuyên đề, WAN-IFRA sẽ tiếp tục triển khai các chương trình đào tạo, kết nối và chia sẻ kinh nghiệm trong khu vực nhằm hỗ trợ các cơ quan báo chí nâng cao năng lực ứng dụng AI, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
