Tham dự Diễn đàn, về phía Hiệp hội Các nhà xuất bản Tin tức Thế giới (WAN-IFRA) có ông Lee Kah Whye, Giám đốc Khu vực châu Á; bà Jen Teo, Phó Giám đốc phụ trách Đào tạo và Dự án đặc biệt.
Diễn đàn được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi AI của các cơ quan báo chí thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và các xu hướng mới trên thế giới.
Về phía Hội Nhà báo Việt Nam có ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; ông Trần Trọng Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.
Tham dự diễn đàn còn có lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo các cơ quan báo chí, cơ quan quản lý báo chí; các chuyên gia, nhà nghiên cứu, diễn giả trong nước và quốc tế cùng hơn 200 đại biểu đại diện cho các cơ quan báo chí, tổ chức truyền thông và doanh nghiệp công nghệ.
Từ Hà Nội, khơi nguồn ý tưởng mới cho hành trình chuyển đổi AI của báo chí
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lee Kah Whye, Giám đốc Khu vực châu Á của WAN-IFRA, cho biết đây là lần đầu tiên Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA được tổ chức tại Việt Nam. Đây cũng là điểm dừng chân tiếp theo trong chuỗi diễn đàn AI của tổ chức, sau các kỳ tổ chức tại Jakarta (Indonesia) và Colombo (Sri Lanka).
Theo ông Lee Kah Whye, việc luân phiên tổ chức diễn đàn tại nhiều quốc gia không chỉ nhằm đưa những xu hướng mới nhất về AI đến gần hơn với cộng đồng báo chí địa phương, mà còn tạo cơ hội để các tòa soạn học hỏi kinh nghiệm thực tiễn từ những cơ quan báo chí tiên phong trên thế giới.
"Chúng tôi hy vọng Diễn đàn AI tại Hà Nội sẽ khơi nguồn những ý tưởng mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và để lại những giá trị lâu dài cho báo chí Việt Nam", ông nói.
Giới thiệu về WAN-IFRA, ông Lee Kah Whye cho biết tổ chức được hình thành từ sự hợp nhất giữa Liên đoàn Các nhà xuất bản Báo chí quốc tế và Hiệp hội Nghiên cứu và Công nghệ Báo chí Thế giới. Tổ chức này hiện có khoảng 3.000 thành viên trực tiếp, 40 hiệp hội thành viên, đại diện cho khoảng 18.000 ấn phẩm tại 120 quốc gia.
Mỗi năm, WAN-IFRA tổ chức nhiều chương trình đào tạo, hội nghị chuyên ngành với sự tham gia của hơn 11.500 chuyên gia truyền thông trên toàn thế giới, hướng tới mục tiêu hỗ trợ các tổ chức báo chí phát triển bền vững và nâng cao năng lực đổi mới.
Dẫn số liệu được công bố tại diễn đàn, ông Lee Kah Whye cho biết đầu tư toàn cầu vào trí tuệ nhân tạo trong năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD. Theo ông, quy mô đầu tư này cho thấy AI đang trở thành một trong những động lực phát triển quan trọng nhất của nền kinh tế số, đồng thời tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với ngành truyền thông và báo chí trên toàn cầu.
Đề cập đến những thay đổi do AI mang lại, ông Lee Kah Whye nhận định trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi ngành truyền thông với tốc độ chưa từng có, buộc các tòa soạn phải xem xét lại mô hình sản xuất, phân phối và kinh doanh tin tức. Nếu trước đây, việc sử dụng AI tạo sinh để viết bài, dịch thuật hay quản lý nội dung là trọng tâm, thì hiện nay AI đã bước sang giai đoạn phát triển mới với các hệ thống có khả năng thực hiện chuỗi tác vụ phức tạp, hỗ trợ vận hành tòa soạn, tối ưu quy trình làm việc và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Theo Giám đốc Khu vực châu Á của WAN-IFRA, cùng với những cơ hội về năng suất và đổi mới, AI cũng đặt ra hàng loạt vấn đề mới đối với báo chí như quản trị AI, bảo vệ bản quyền, phòng chống nội dung giả mạo (deepfake), bảo đảm lợi ích của cộng đồng và xây dựng các nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm. Đây cũng là những nội dung trọng tâm được thảo luận xuyên suốt tại diễn đàn.
Ông bày tỏ kỳ vọng thông qua các phiên tham luận, thảo luận chuyên sâu cũng như các hoạt động kết nối bên lề, các đại biểu sẽ có thêm góc nhìn về những xu hướng AI đang diễn ra trên thế giới, đồng thời tìm thấy những ý tưởng và giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số.
Hướng tới nền báo chí nơi con người làm chủ AI và tạo nên giá trị
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho biết việc lần đầu tiên Việt Nam đăng cai Diễn đàn AI quốc tế WAN-IFRA không chỉ đánh dấu bước phát triển của báo chí Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số, mà còn mở ra không gian để báo chí Việt Nam kết nối, trao đổi tri thức với cộng đồng báo chí quốc tế, cùng suy nghĩ về tương lai của nghề báo trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Theo ông Lê Quốc Minh, AI đang làm thay đổi căn bản cách con người làm việc, học tập và tiếp cận thông tin. Đối với báo chí, AI đã bước vào các tòa soạn và hiện diện trong công việc hằng ngày của người làm báo. Tuy nhiên, AI càng phát triển thì những câu hỏi về niềm tin, trách nhiệm và vai trò của con người trong hoạt động báo chí càng trở nên quan trọng.
"Báo chí không chỉ là câu chuyện về công nghệ, về năng suất hay tốc độ sản xuất thông tin. Báo chí là câu chuyện về sự thật, về trách nhiệm và trên hết là câu chuyện về niềm tin", ông Lê Quốc Minh nhấn mạnh.
Dẫn báo cáo AI and the Future of News của Reuters Institute for the Study of Journalism, ông Lê Quốc Minh cho biết chỉ 12% công chúng cảm thấy thoải mái với những tin tức được tạo hoàn toàn bằng AI, trong khi tỷ lệ này lên tới 62% đối với những tin tức do con người thực hiện. "12% và 62% - đây chính là khoảng cách của niềm tin", ông nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, công chúng có thể chấp nhận việc ứng dụng AI ở một mức độ nhất định trong hoạt động của tòa soạn, nhưng với những vấn đề hệ trọng của xã hội, điều họ quan tâm vẫn là thông tin đã được kiểm chứng hay chưa, phóng viên có trực tiếp tác nghiệp tại hiện trường hay không và ai sẽ chịu trách nhiệm nếu thông tin sai lệch. "Đó chính là những việc mà AI không thể làm thay các nhà báo", ông nói.
Khẳng định AI mang đến những cơ hội lớn cho báo chí, ông Lê Quốc Minh cho rằng công nghệ có thể hỗ trợ nhà báo phân tích khối lượng dữ liệu lớn, tăng tốc sản xuất nội dung đa nền tảng, dịch thuật, tạo phụ đề, gỡ băng phỏng vấn hay tối ưu nhiều công việc trong quy trình sản xuất báo chí. Tuy nhiên, AI không thể thay thế trải nghiệm, sự đồng cảm và trách nhiệm của người làm báo trước mỗi câu chuyện của cuộc sống.
Ông cũng lưu ý những rủi ro mới khi ứng dụng AI trong hoạt động báo chí, trong đó có xu hướng AI đưa ra câu trả lời làm hài lòng người dùng thay vì phản ánh đầy đủ sự thật, cũng như nguy cơ con người dần phụ thuộc vào các gợi ý của máy móc và suy giảm tư duy phản biện. Đây là những vấn đề đặc biệt đáng quan tâm đối với môi trường tòa soạn, nơi tinh thần phản biện và kiểm chứng luôn là nền tảng của nghề báo.
Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, ý nghĩa lớn nhất của Diễn đàn AI quốc tế WAN-IFRA 2026 không chỉ nằm ở việc giới thiệu các công nghệ mới, mà ở việc cùng trả lời một câu hỏi quan trọng: Trong kỷ nguyên AI, báo chí sẽ trở thành như thế nào?
"Mục tiêu không phải là xây dựng một nền báo chí được vận hành bởi máy móc, mà hướng tới một nền báo chí trong đó con người sử dụng hiệu quả AI để có thêm năng lực, nâng cao chất lượng sản phẩm và tạo ra nhiều giá trị hơn cho công chúng", ông Minh nói.
Ông cho biết một nhà báo có thể sử dụng AI để nghiên cứu sâu hơn, phân tích tốt hơn, kể chuyện sáng tạo hơn và có thêm thời gian để kể những câu chuyện thực sự ý nghĩa với xã hội. Một tòa soạn có thể sử dụng AI để vận hành hiệu quả hơn nhưng vẫn giữ được bản sắc và trách nhiệm xã hội.
Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh đích đến của chuyển đổi AI không phải thay đổi những giá trị cốt lõi của báo chí, mà tạo thêm năng lực để người làm báo và các tòa soạn thực hiện tốt hơn sứ mệnh của mình. Một nền báo chí có thể tận dụng sức mạnh của công nghệ nhưng vẫn giữ vững sự thật, niềm tin và tính nhân văn.
Đề cập bối cảnh tổ chức diễn đàn, ông Lê Quốc Minh cho biết sự kiện diễn ra trong thời điểm Việt Nam đang quyết liệt triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng với Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045.
Đối với lĩnh vực báo chí, quá trình triển khai Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 của Thủ tướng Chính phủ đã tạo động lực để nhiều cơ quan báo chí đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đổi mới quy trình sản xuất và từng bước hình thành các mô hình tòa soạn số.
Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, với vai trò là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp của hơn 26.000 hội viên trên cả nước, Hội Nhà báo Việt Nam thời gian qua đã liên tục triển khai các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số; đồng hành cùng các cơ quan báo chí cập nhật kiến thức về trí tuệ nhân tạo, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ, đồng thời thúc đẩy xây dựng các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy tắc sử dụng AI phù hợp với đặc thù hoạt động báo chí ở Việt Nam.
Chủ tịch Lê Quốc Minh nhấn mạnh chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu phát triển của báo chí hiện đại. Tuy nhiên, chuyển đổi số không dừng ở việc đưa các công cụ công nghệ vào tòa soạn, mà phải hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng báo chí và phục vụ công chúng tốt hơn.
"Trong một thế giới quá nhiều thông tin, báo chí phải là nơi tìm kiếm sự thật, kiểm chứng sự thật và để công chúng đặt niềm tin", ông nói.
Bày tỏ tin tưởng vào ý nghĩa của Diễn đàn AI quốc tế WAN-IFRA 2026, ông Lê Quốc Minh kỳ vọng sự kiện sẽ mở ra những sáng kiến, mô hình hợp tác và giải pháp thiết thực để AI thực sự trở thành công cụ đắc lực cho nhà báo và các tòa soạn, qua đó góp phần củng cố niềm tin của công chúng đối với báo chí.
Ngay sau lễ khai mạc, Diễn đàn bước vào chuỗi phiên thảo luận chuyên đề với sự tham gia của các chuyên gia hàng đầu đến từ Hoa Kỳ, Hà Lan, Thụy Sĩ, Colombia, Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc) và Việt Nam. Các nội dung tập trung vào những vấn đề đang được các cơ quan báo chí trên thế giới quan tâm như tầm nhìn chiến lược về AI, mô hình tòa soạn định hướng AI, quản trị AI, các mô hình ứng dụng thực tiễn và xu hướng AI Tự chủ (Agentic AI), qua đó mang đến những kinh nghiệm và giải pháp cho quá trình chuyển đổi AI trong các cơ quan báo chí.
