Linh hoạt điều hành tài khóa, khơi thông nguồn lực
Theo Bộ Tài chính, tình hình thế giới 6 tháng đầu năm 2026 có nhiều biến động phức tạp, khó lường, đặc biệt là xung đột vũ trang tại Trung Đông gây ra gián đoạn nguồn cung dầu mỏ lớn nhất từ trước đến nay, gia tăng áp lực lạm phát, tác động tiêu cực đến thương mại, đầu tư, thị trường tài chính và triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Trong nước, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số” cho giai đoạn 2026-2030, đặt ra yêu cầu cho ngành Tài chính vừa phải tham mưu bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, vừa phải huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.
Bộ Tài chính đã khẩn trương cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Lãnh đạo Chủ chốt, Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thành các chương trình, kế hoạch hành động để triển khai kịp thời, hiệu quả trong 6 tháng đầu năm 2026.
Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ nhằm đảm bảo tiến độ hoàn nhiều công việc.
Về xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành 2 Nghị quyết, đó là Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết 10 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Đồng thời, Bộ đã xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền 152 văn bản quy phạm pháp luật, gồm luật, nghị quyết, nghị định, quyết định và thông tư.
Hệ thống văn bản được ban hành đồng bộ đã góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; khơi thông nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển. Đồng thời, tạo hành lang pháp lý cho các mô hình kinh tế mới và các cơ chế, chính sách đặc thù của một số địa phương trọng điểm.
Cùng với đó, Bộ Tài chính đã chủ trì xây dựng nhiều chiến lược, kế hoạch lớn của giai đoạn 2026-2030; thường xuyên theo dõi sát diễn biến kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, giải ngân đầu tư công và các chương trình mục tiêu quốc gia để kịp thời tham mưu Chính phủ các giải pháp điều hành phù hợp. Công tác quản lý giá được triển khai linh hoạt, góp phần giữ CPI bình quân 6 tháng đầu năm ở mức 4,38%, trong phạm vi mục tiêu Quốc hội và Chính phủ đề ra.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế và điều hành kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ trọng tâm khác như: Thúc đẩy sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước; phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế tập thể; đẩy mạnh thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; tăng cường hợp tác quốc tế và hội nhập kinh tế - tài chính.
Quản lý thuế, hải quan và các lĩnh vực tài chính chuyên ngành cũng tiếp tục được hiện đại hóa, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Chính sách tài khóa tiếp tục được điều hành theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với các chính sách vĩ mô khác, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.
Trong thu ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính đã triển khai quyết liệt các giải pháp quản lý thu, chống thất thu, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế; đồng thời tham mưu cấp có thẩm quyền ban hành nhiều chính sách về thuế, phí và lệ phí nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân. Đến ngày 30/6/2026, thu ngân sách nhà nước đạt 1.568,2 nghìn tỷ đồng, bằng 62% dự toán, tăng 17,4% so với cùng kỳ năm trước.
Ở chiều chi ngân sách, việc điều hành tiếp tục được thực hiện chặt chẽ, hiệu quả theo hướng triệt để tiết kiệm chi thường xuyên để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển và bảo đảm an sinh xã hội. Đến hết tháng 6/2026, chi ngân sách nhà nước ước đạt 1.149,1 nghìn tỷ đồng, bằng 36,4% dự toán; cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương tiếp tục được bảo đảm, đáp ứng đầy đủ các nhiệm vụ chi theo dự toán được giao.
Không chỉ tập trung điều hành ngân sách, Bộ Tài chính còn quản lý hiệu quả nợ công, tài sản công và đấu thầu theo hướng bảo đảm an toàn tài chính quốc gia, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Cùng với đó là đẩy mạnh thu hút, sử dụng hiệu quả nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài và viện trợ cho đầu tư phát triển. Đặc biệt, Bộ tích cực tham mưu tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng nhằm khơi thông nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, Bộ Tài chính đã chú trọng cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và hỗ trợ phát triển doanh nghiệp.
Trong 6 tháng đầu năm, cả nước có gần 111,7 nghìn doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,5% so với cùng kỳ; 58,1 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 11,2%. Thu hút FDI tiếp tục là điểm sáng với tổng vốn đăng ký đạt trên 34,6 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt khoảng 13,03 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ.
Với các thị trường tài chính, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường quản lý, giám sát nhằm phát triển thị trường chứng khoán, bảo hiểm và các dịch vụ tài chính theo hướng minh bạch, bền vững. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, thực hiện tốt các nhiệm vụ về an sinh xã hội và dự trữ quốc gia, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp.
Tổng rà soát hệ thống pháp luật để kịp thời xử lý các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách
Sau những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm, ngành Tài chính bước vào chặng nước rút của năm 2026 với yêu cầu vừa hoàn thành các mục tiêu tài chính - ngân sách, vừa tiếp tục tạo dư địa để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Trọng tâm điều hành trong thời gian tới sẽ là tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát huy hiệu quả chính sách tài khóa và khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Hoàn thiện thể chế tiếp tục được xác định là nhiệm vụ ưu tiên. Bộ Tài chính sẽ tổng rà soát hệ thống pháp luật để kịp thời xử lý các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách; đồng thời xây dựng Đề án huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, mở rộng khả năng huy động nguồn lực từ khu vực dân cư và các thành phần kinh tế.
Chương trình xây dựng pháp luật sẽ được Bộ Tài chính đẩy nhanh với khối lượng lớn. Từ nay đến cuối năm, Bộ dự kiến trình cấp có thẩm quyền 13 luật, nghị quyết; 75 nghị định, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và ban hành 55 thông tư, tạo nền tảng pháp lý cho các nhiệm vụ phát triển trong giai đoạn mới.
Trong điều hành chính sách tài khóa, trọng tâm là phấn đấu hoàn thành vượt dự toán thu ngân sách và tăng 10% so thực hiện năm 2025. Cùng với việc đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và nghiên cứu các phương thức huy động vốn mới, Bộ sẽ phát huy vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 751, tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực đang bị “đóng băng”, qua đó mở rộng dư địa đầu tư và tạo thêm động lực cho tăng trưởng.
Để tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển các thành phần kinh tế, Bộ Tài chính phấn đấu hoàn thành sớm hơn các phương án cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” và đẩy nhanh triển khai Cổng một cửa đầu tư quốc gia.
Mục tiêu không chỉ là nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, mà còn thu hút hiệu quả hơn các dòng vốn trong và ngoài nước, phấn đấu vốn FDI thực hiện cả năm đạt khoảng 30 tỷ USD. Bộ cũng sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát triển các thị trường mới như thị trường các-bon và thị trường tài sản mã hóa, góp phần mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế…
