Hướng đi tất yếu của Thủ đô
Trong nhiều năm qua, Hà Nội luôn phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn về ùn tắc giao thông và ô nhiễm không khí. Mật độ phương tiện cá nhân liên tục gia tăng, đặc biệt tại khu vực trung tâm, trong khi quỹ đất dành cho giao thông hầu như không còn khả năng mở rộng.
Việc triển khai Vùng phát thải thấp tại khu vực Vành đai 1 vì thế không chỉ là một giải pháp mang tính kỹ thuật mà còn là bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển đô thị của Thủ đô.
Đây là mô hình đã được nhiều thành phố lớn trên thế giới áp dụng nhằm kiểm soát lượng khí thải từ phương tiện giao thông, giảm ùn tắc và cải thiện chất lượng môi trường sống.
Từ 19h ngày 3/7/2026, khu vực 1 Vùng phát thải thấp tại phường Hoàn Kiếm bắt đầu cấm phương tiện theo giờ. Anh Phú Thắng ở phố Ngô Quyền bày tỏ ủng hộ chủ trương này của thành phố để hướng tới xây dựng môi trường sống sạch, văn minh hơn.
“Nếu triển khai ngay các biện pháp mạnh thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt hàng ngày cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc thí điểm trước rồi mới mở rộng sẽ tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp có thời gian thích nghi”, anh Thắng nói.
Theo GS.TS Hoàng Xuân Cơ (Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam), sự ra đời của Vùng phát thải thấp lúc này là rất hợp lý bởi Hà Nội đã có sự chuẩn bị từ lâu cả về cơ sở pháp lý, cơ sở hạ tầng kỹ thuật.
Hệ thống giao thông công cộng từng bước được đầu tư, mạng lưới xe buýt được nâng cao chất lượng, xe đạp công cộng cũng đã được đưa vào khai thác. Tất cả những điều đó cho thấy Thành phố đã có sự chuẩn bị cần thiết.
Đối với Hà Nội, ý nghĩa của vùng phát thải thấp còn lớn hơn ở chỗ đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển xanh, xây dựng thành phố văn minh, hiện đại theo tinh thần Luật Thủ đô (sửa đổi). Đồng thời góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam.
Tuy nhiên bất kỳ chính sách nào tác động trực tiếp đến hoạt động đi lại của người dân cũng sẽ tạo ra những thay đổi không nhỏ trong đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Do vậy điều quan trọng không phải là có triển khai hay không mà là triển khai như thế nào để vừa đạt được mục tiêu bảo vệ môi trường, vừa tạo được sự đồng thuận trong xã hội.
Phát triển giao thông công cộng, hoàn thành các dự án trọng điểm là yêu cầu bắt buộc
Nếu Vùng phát thải thấp là “phần hạn chế” thì giao thông công cộng chính là “phần thay thế”. Hai yếu tố này phải song hành thì chính sách mới có thể phát huy hiệu quả.
Trong giai đoạn đầu thí điểm, Sở Xây dựng Hà Nội đã phối hợp với các phường rà soát, bố trí 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện trong và lân cận khu vực Vành đai 1. Bên cạnh đó, 44 trạm xe đạp công cộng với 456 xe được bố trí tại các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam nhằm tăng khả năng kết nối giao thông xanh.
Thành phố cũng bố trí 10 bãi đỗ xe trung chuyển tại các cửa ngõ như Yên Phụ, Trần Khát Chân, Cầu Giấy, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải và khu vực Công viên Thủ Lệ, khuyến khích người dân gửi xe cá nhân và tiếp tục hành trình bằng phương tiện công cộng.
Đặc biệt Hà Nội miễn vé xe buýt trợ giá đối với các chuyến đi trong phạm vi Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2027. Đây không chỉ là chính sách an sinh nhằm giảm gánh nặng chi phí đi lại mà còn là cách tạo động lực để người dân mạnh dạn từ bỏ phương tiện cá nhân.
Đi cùng với đó, việc đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm phải được xác định là yêu cầu bắt buộc. Các tuyến đường sắt đô thị, hệ thống xe buýt khối lượng lớn, đường vành đai, hạ tầng dành cho người đi bộ,... cần được ưu tiên nguồn lực để hoàn thành đúng tiến độ.
Nếu hạ tầng giao thông công cộng phát triển chậm hơn tốc độ triển khai các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân, người dân sẽ phải gánh chịu những bất tiện trong quá trình đi lại.
Điều đó không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách mà còn làm giảm sự đồng thuận xã hội - yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi.
