Từ ngày 1/8/2026, Nghị định 204/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y đã có hiệu lực, tăng mạnh mức xử phạt nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
Thẩm quyền UBND, Công an cấp xã
Các nghĩa vụ như xích chó, đeo rọ mõm khi đưa ra nơi công cộng, tiêm phòng bệnh dại... đã được quy định từ nhiều năm trước.
Tuy nhiên, do mức phạt cũ từ 600-800 nghìn đồng chưa đủ sức răn đe, tình trạng thả rông chó, không bảo đảm an toàn, không tiêm phòng vẫn diễn ra phổ biến, thậm chí dẫn đến nhiều vụ chó cắn gây thương tích hoặc tử vong.
Nghị định 204 nâng mức phạt đối với nhiều hành vi vi phạm phổ biến lên 1-2 triệu đồng, thể hiện chủ trương tăng cường kỷ cương trong quản lý vật nuôi, phòng chống bệnh dại và bảo đảm an toàn cộng đồng.
Còn trình tự, thủ tục và thẩm quyền xử phạt được thực hiện theo Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Về thẩm quyền xử phạt, TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, cho biết Nghị định số 204/2026/NĐ-CP chỉ quy định các hành vi vi phạm và mức xử phạt trong lĩnh vực thú y.
Theo luật sư Cường, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và các quy định về phân cấp, phân quyền có hiệu lực, thẩm quyền xử lý đối với các hành vi vi phạm trong quản lý vật nuôi chủ yếu thuộc UBND cấp xã.
Bên cạnh đó, cơ quan chuyên môn về thú y, thanh tra chuyên ngành nông nghiệp và Công an cấp xã cũng có trách nhiệm kiểm tra, phát hiện, lập biên bản hoặc xử lý theo thẩm quyền đối với các hành vi vi phạm thuộc phạm vi quản lý.
"Công an cấp xã khi phát hiện hành vi vi phạm về trật tự công cộng liên quan đến việc quản lý chó, mèo có thể lập biên bản, chuyển hồ sơ hoặc xử lý theo thẩm quyền. Đối với các hành vi vi phạm quy định về thú y, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định số 204/2026/NĐ-CP để ban hành quyết định xử phạt" - Luật sư Đặng Văn Cường phân tích.
Việc xử phạt vi phạm hành chính được thực hiện theo đúng trình tự luật định, gồm phát hiện hành vi vi phạm, lập biên bản, xác minh khi cần thiết, ban hành quyết định xử phạt và tổ chức thi hành. Trường hợp cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt thì có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật.
Nghĩa vụ pháp lý của chủ nuôi
Đánh giá về việc thực hiện các quy định quản lý chó, mèo, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp, cho rằng hệ thống pháp luật hiện nay cơ bản đã đầy đủ, vấn đề nằm ở khâu thực thi.
Dù quy định về tiêm phòng dại, xích chó, đeo rọ mõm khi đưa ra nơi công cộng hay bảo đảm vệ sinh môi trường đã có từ nhiều năm, tình trạng chó thả rông, không tiêm phòng, không bảo đảm an toàn vẫn diễn ra phổ biến. Hàng năm vẫn xảy ra nhiều vụ chó cắn người, trong khi số người phải điều trị dự phòng bệnh dại vẫn ở mức cao.
Để các quy định thực sự đi vào cuộc sống cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó quan trọng nhất là nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Người nuôi chó, mèo cần nhận thức rằng việc xích chó, đeo rọ mõm, tiêm phòng dại và thu dọn chất thải vật nuôi không chỉ là trách nhiệm đối với cộng đồng mà còn là nghĩa vụ pháp lý.
Chính quyền cơ sở cần tăng cường tuyên truyền, rà soát, quản lý vật nuôi trên địa bàn; từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về vật nuôi và kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để nâng cao tính răn đe.
"Quy định chỉ phát huy hiệu quả khi được thực thi nghiêm túc và nhận được sự đồng thuận của người dân", Luật sư Cường nhấn mạnh.
Trong bối cảnh xây dựng đô thị văn minh, việc quản lý vật nuôi không chỉ là vấn đề thú y mà còn gắn với bảo vệ sức khỏe cộng đồng, môi trường và trật tự, an toàn xã hội.
