Tuy nhiên, các chuyên gia ung bướu cho rằng, đằng sau những kết quả đầy hứa hẹn từ nghiên cứu mới nhất vẫn còn nhiều điều cần được nhìn nhận một cách tỉnh táo. Amivantamab là một tiến bộ quan trọng của y học hiện đại, nhưng chưa phải là "phép màu" có thể chữa khỏi mọi loại ung thư.
Từ nghiên cứu gây chú ý toàn cầu
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, ThS.BS Nguyễn Duy Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho biết, sự quan tâm dành cho Amivantamab xuất phát từ nghiên cứu OrigAMI-4 vừa được công bố tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) năm 2026.
Kết quả nghiên cứu cho thấy Amivantamab tạo được đáp ứng khách quan ở khoảng 42-47% bệnh nhân ung thư đầu cổ tái phát hoặc di căn đã thất bại sau hóa trị và liệu pháp miễn dịch. Đặc biệt, 15 bệnh nhân đạt đáp ứng hoàn toàn, tức không còn phát hiện tổn thương trên các phương tiện chẩn đoán hiện có.
Đây được xem là tín hiệu rất tích cực đối với một nhóm bệnh nhân vốn có tiên lượng điều trị khó khăn.
Tuy nhiên, theo BS Duy Anh, việc công chúng quá nhanh chóng xem đây là "thuốc chữa khỏi ung thư" là điều đáng lo ngại.
"Đây mới là nghiên cứu trên hơn 100 bệnh nhân. Trong ung thư học, không ít loại thuốc từng cho kết quả rất ấn tượng ở giai đoạn đầu nhưng phải trải qua các nghiên cứu pha III quy mô lớn mới có thể khẳng định hiệu quả thực sự về thời gian sống còn và chất lượng cuộc sống", ông phân tích.
Theo vị chuyên gia, người dân hoàn toàn có quyền lạc quan trước những tiến bộ của y học, nhưng không nên kỳ vọng Amivantamab là một loại "thuốc thần kỳ" có thể chữa khỏi mọi loại ung thư.
Không phải bệnh nhân ung thư nào cũng dùng được
Đồng quan điểm, ThS.BS Trịnh Thế Cường, Khoa Hóa trị liệu, Bệnh viện E cho biết Amivantamab là thành tựu đáng ghi nhận của y học hiện đại nhưng hiệu quả điều trị luôn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
"Một loại thuốc dù tốt đến đâu cũng phải đúng bệnh, đúng giai đoạn, đúng chỉ định, đúng khả năng chi trả và đúng kỳ vọng điều trị", BS Cường nhấn mạnh.
Theo ông, Amivantamab là kháng thể đơn dòng đặc hiệu kép, tác động đồng thời lên hai thụ thể EGFR và MET - những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nhiều loại ung thư.
Tại Việt Nam, thuốc đã được cấp số đăng ký lưu hành dưới dạng truyền tĩnh mạch. Tuy nhiên, trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, thuốc chỉ được chỉ định cho một số nhóm bệnh nhân có đột biến gen EGFR nhất định.
"Nói cách khác, không phải bệnh nhân ung thư phổi nào cũng có thể sử dụng thuốc này", BS Cường lưu ý.
Đáng chú ý, nghiên cứu OrigAMI-4 đang gây chú ý thời gian qua thực chất được thực hiện trên bệnh nhân ung thư đầu cổ tế bào vảy tái phát hoặc di căn, không liên quan đến virus HPV và đã thất bại với các phương pháp điều trị trước đó.
Vì vậy, việc suy diễn rằng thuốc sẽ hiệu quả tương tự đối với ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư vú hay các loại ung thư khác là hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học.
Khối u biến mất chưa đồng nghĩa khỏi ung thư
Một trong những nguyên nhân khiến Amivantamab được ca ngợi như "phép màu" là thông tin về tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn trong nghiên cứu.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc khối u không còn xuất hiện trên phim chụp không đồng nghĩa với việc bệnh nhân đã được chữa khỏi hoàn toàn.
BS Cường cho biết, các tế bào ung thư ở mức độ vi thể vẫn có thể tồn tại trong cơ thể dù chưa được phát hiện bằng các phương tiện chẩn đoán hiện nay.
Ngoài ra, nghiên cứu ghi nhận thời gian sống thêm không tiến triển bệnh (PFS) trung vị là 6,8 tháng. Điều này đồng nghĩa sau khoảng thời gian đó, một nửa số bệnh nhân trong nghiên cứu đã có dấu hiệu bệnh tiến triển trở lại.
"Đây là loại thuốc giúp kéo dài thời gian sống và kiểm soát bệnh tốt hơn, chứ chưa thể coi là thuốc chữa khỏi hoàn toàn ung thư", BS Cường nói.
Bài toán chi phí hơn 1,4 tỷ đồng trong 3 tháng
Bên cạnh hiệu quả điều trị, chi phí đang là rào cản rất lớn đối với người bệnh.
Theo tính toán của các chuyên gia, nếu quy đổi tương đương từ phác đồ trong nghiên cứu OrigAMI-4 sang dạng thuốc đang lưu hành tại Việt Nam, một bệnh nhân nặng khoảng 60kg có thể phải chi khoảng 1,4 tỷ đồng tiền thuốc chỉ trong 3 tháng đầu điều trị.
Con số này chưa bao gồm chi phí xét nghiệm, truyền dịch, điều trị tác dụng phụ, nằm viện và đi lại.
"Đây là khoản kinh phí vượt quá khả năng chi trả của rất nhiều gia đình Việt Nam", BS Cường nhận định.
Theo BS Duy Anh, giá trị lớn nhất mà Amivantamab mang lại không chỉ nằm ở bản thân loại thuốc này, mà còn cho thấy xu hướng điều trị ung thư đang thay đổi mạnh mẽ.
Nếu trước đây phần lớn bệnh nhân được điều trị bằng các phương pháp tương đối giống nhau như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị, thì hiện nay y học đang bước vào kỷ nguyên điều trị cá thể hóa.
Trong đó, việc lựa chọn thuốc dựa trên đặc điểm gen, đột biến phân tử và môi trường miễn dịch của từng khối u đang mở ra những cơ hội mới cho người bệnh.
"Những thuốc nhắm trúng đích như Amivantamab cho thấy ngay cả những bệnh nhân đã thất bại với nhiều phương pháp điều trị trước đó vẫn có thể có thêm cơ hội kiểm soát bệnh. Tuy nhiên, để tận dụng được các tiến bộ này, Việt Nam cần mở rộng hệ thống xét nghiệm sinh học phân tử và lựa chọn đúng bệnh nhân cho đúng liệu pháp", BS Duy Anh nhấn mạnh.
Các chuyên gia đều chung nhận định rằng Amivantamab là tín hiệu đáng mừng của y học ung thư hiện đại. Nhưng giữa làn sóng kỳ vọng đang lan rộng, điều người bệnh cần nhất vẫn là những thông tin chính xác, khoa học và thực tế. Bởi trong cuộc chiến với ung thư, hy vọng là vô giá, nhưng hy vọng ấy cần được đặt trên nền tảng của bằng chứng khoa học chứ không phải những lời đồn về một "thuốc tiên" chưa từng tồn tại.
