Ngày 8/9, tại TP Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bộ tư lệnh Vùng 4 Hải quân, Học viện Hải quân tổ chức Triển lãm “Hoàng Sa, Trường Sa - Biển, đảo thiêng liêng”.
Triển lãm nhằm công bố và giới thiệu các hình ảnh, tư liệu tiêu biểu phản ánh lịch sử xác lập chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và quá trình đấu tranh bảo vệ, giữ vững chủ quyền biển, đảo, tinh thần sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ lãnh thổ, lãnh hải của quân dân Việt Nam.
Đại biểu, cán bộ, chiến sĩ và khách mời tham quan triển lãm. Ảnh: CAND
Tại triển lãm, gần 200 tài liệu, bản đồ, hình ảnh lưu trữ quý tại các Trung tâm Lưu trữ quốc gia Việt Nam, Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, Bảo tàng Hải quân và các tài liệu sưu tầm từ cơ quan Lưu trữ, Thư viện quốc gia Pháp, Mỹ… được lựa chọn kỹ lưỡng và đưa ra giới thiệu một cách hệ thống.
Đặc biệt, triển lãm lần đầu tiên công bố nhiều tài liệu trong Phông lưu trữ Quốc gia Việt Nam từ thế kỷ XIX đến nay, trong đó có các tài liệu Châu bản, Mộc bản triều Nguyễn đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới.
Triển lãm “Hoàng Sa, Trường Sa - Biển, đảo thiêng liêng” bao gồm 3 phần. Phần I chủ đề “Hoàng Sa, Trường Sa - Cương vực tự bao đời” trưng bày nhiều tư liệu khẳng định hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là một phần của lãnh thổ Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.
Trong đó, các chúa Nguyễn, vua Nguyễn đã thực hiện nhiều phương thức quản lý, thực thi chủ quyền trên hai quần đảo này, như: thành lập đội Hoàng Sa, thu lượm sản vật, của cải; khảo sát, đo đạc, ghi nhật ký, vẽ bản đồ, cắm mốc, trồng cây, dựng bia miếu, cứu hộ thuyền buôn nước ngoài.
Tất cả những nội dung này đã được ghi trong các văn bản hành chính của triều đình nhà Nguyễn (tấu, sớ, phụng dụ…) và chép lại trong bản gốc khắc in các bộ chính sử của Vương triều Nguyễn.
Thời kỳ Pháp thuộc, chính quyền thuộc địa Pháp nhiều lần lấy danh nghĩa bảo hộ cho Chính phủ Nam triều ra các văn bản tuyên bố và thực thi chủ quyền tại Hoàng Sa, Trường Sa, sau đó từng bước chuyển giao hai quần đảo này cho Việt Nam quản lý.
Tài liệu lưu trữ quốc gia ghi lại các hoạt động quản lý và thực thi chủ quyền như: xây dựng trạm khí tượng, dựng bia chủ quyền, đảm bảo giao thông, liên lạc, thành lập, sáp nhập các đơn vị hành chính; cho các công ty thăm dò, khai thác khoáng sản, khai thác dịch vụ hàng hải tại Hoàng Sa, Trường Sa; khen thưởng các viên chức, binh lính làm việc tại Hoàng Sa và Trường Sa…
Một số bản đồ do các nước phương Tây vẽ về châu Á, khu vực Biển Đông, xuất bản từ thế kỷ XVII đến thế kỷ XX, thể hiện quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa với tên gọi quốc tế là Pracel hay Paracels thuộc lãnh thổ của Đế chế An Nam (Việt Nam)… cũng là bằng chứng đanh thép khẳng định chủ quyền của Việt Nam tại hai quần đảo này.
Phần 2 chủ đề “Bảo vệ chủ quyền đối với Hoàng Sa, Trường Sa” giới thiệu nhiều tài liệu lưu trữ quốc gia và nhiều tư liệu lịch sử đã ghi lại một cách chân thực các sự kiện như: xây dựng trạm vô tuyến điện; các hoạt động tăng cường tiếp viện hàng tháng cho các đồn trú trên quần đảo Hoàng Sa; việc canh phòng Hoàng Sa; phụ cấp đặc biệt cho các binh sĩ đồn trú trên quần đảo Hoàng Sa; việc chia tách, sáp nhập về mặt hành chính, thành lập các đơn vị hành chính cấp huyện tại hai quần đảo…
Cùng với đó là các văn bản xác nhận và khẳng định chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa; các dự án đồn trú và khai thác hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa; việc phản đối hành động xâm chiếm trái phép quần đảo Hoàng Sa năm 1974 và dư luận quốc tế về việc này; quá trình tiếp quản các đảo trên quần đảo Trường Sa của QĐND Việt Nam; hoạt động tuần tra, huấn luyện và bảo vệ đảo trên quần đảo Trường Sa, các văn bản thể hiện lập trường của Nhà nước Việt Nam về chủ quyền trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Phần 3 chủ đề “Tự hào biển, đảo quê hương” giới thiệu các tư liệu, hình ảnh về sự kế thừa và phát huy truyền thống của ông cha ta trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển, đảo, nhất là quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nhiều tài liệu lần đầu tiên được công bố, giới thiệu tại triển lãm. Ảnh: CAND
Những tài liệu, bằng chứng lịch sử chân thực, cụ thể, khách quan được công bố tại triển lãm này đã góp phần khẳng định vững chắc chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước Đặng Thanh Tùng, triển lãm “Hoàng Sa, Trường Sa - Biển, đảo thiêng liêng” sẽ mở đầu cho chuỗi hoạt động công bố, giới thiệu tài liệu lưu trữ, nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chủ quyền biển, đảo của Việt Nam.
Khánh Ngọc
