Ngày 14/1/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long dự, chủ trì Hội nghị tổng kết công tác dân tộc, tôn giáo năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026.
Tinh gọn bộ máy, phân quyền mạnh mẽ, tạo chuyển biến thực chất
Theo báo cáo tại Hội nghị, Bộ Dân tộc và Tôn giáo chính thức được thành lập từ ngày 1/3/2025 trên cơ sở hợp nhất Ủy ban Dân tộc và chức năng quản lý nhà nước về tôn giáo từ Bộ Nội vụ. Đây không chỉ là bước đi quan trọng trong thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, mà còn tạo ra nền tảng thể chế vững chắc để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.
Chỉ trong hơn 9 tháng kể từ khi thành lập, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã nhanh chóng ổn định tổ chức, chủ động nắm bắt tình hình, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Phương thức điều hành được đổi mới mạnh mẽ, chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo, lấy người dân làm trung tâm, hiệu quả thực chất làm thước đo.
Điểm nhấn trong công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ là việc quán triệt và thực hiện nghiêm tinh thần “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền) và “4 thật” (nói thật, làm thật, hiệu quả thật, người dân thụ hưởng thật). Cách làm này đã góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong triển khai các chương trình, dự án, đặc biệt là phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Năm 2025 được đánh giá là năm có nhiều kết quả tích cực trong công tác dân tộc, tôn giáo. Kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có bước phát triển đáng ghi nhận, với tốc độ tăng trưởng ước đạt khoảng 8%, mức cao nhất trong vòng 10 năm qua. Đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào tiếp tục được cải thiện, các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế có nhiều chuyển biến tiến bộ, quốc phòng – an ninh và trật tự an toàn xã hội được giữ vững.
Tỷ lệ nghèo cả nước giảm sâu, từ 58% năm 1993 xuống còn khoảng 1% vào năm 2025; riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn khoảng 11%. Nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021–2025 đã mang lại những kết quả cụ thể, thiết thực: hơn 10.500 hộ được hỗ trợ đất ở, trên 42.500 hộ được hỗ trợ nhà ở, và hơn 8.600 km đường giao thông nông thôn được nhựa hóa, bê tông hóa, góp phần cải thiện căn bản điều kiện sống và kết nối vùng miền.
Đặc biệt, chính sách miễn toàn bộ học phí cho học sinh từ mầm non đến trung học phổ thông công lập trên phạm vi toàn quốc kể từ năm học 2025–2026 được xem là quyết sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phổ cập giáo dục và giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và đồng bào tôn giáo. Song song với đó, dự án xây dựng 100 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, với tổng vốn đầu tư gần 20.000 tỷ đồng, đang được đẩy nhanh tiến độ, mở ra cơ hội học tập tốt hơn cho con em vùng sâu, vùng xa.
Khẳng định vai trò then chốt của công tác dân tộc, tôn giáo
Phát biểu tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Thành Long nhấn mạnh, công tác dân tộc và tôn giáo có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán quan điểm xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đoàn kết tôn giáo, coi đây là nhân tố có ý nghĩa chiến lược, quyết định sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước.
Với quan điểm xuyên suốt “bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển”, đồng thời khẳng định tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần chính đáng của một bộ phận nhân dân, tồn tại lâu dài cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đảng và Nhà nước đã ban hành và triển khai nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, tạo hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện cho công tác dân tộc, tôn giáo.
Việc thành lập Bộ Dân tộc và Tôn giáo càng thể hiện rõ sự quan tâm, ưu tiên của Đảng, Nhà nước đối với lĩnh vực này, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để triển khai đồng bộ, hiệu quả hơn các chính sách dân tộc, tôn giáo trong giai đoạn mới.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng Lê Thành Long cũng thẳng thắn chỉ rõ một số tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục. Công tác tham mưu xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và triển khai một số chương trình, chính sách dân tộc ở một số nơi còn chậm. Việc nắm bắt tình hình vùng đồng bào dân tộc thiểu số và tình hình tôn giáo ở cơ sở có lúc, có nơi chưa kịp thời, thiếu chiều sâu.
Trong khi đó, các thế lực thù địch trong và ngoài nước vẫn không ngừng gia tăng các hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá Đảng, Nhà nước ta. Đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo ở cơ sở vẫn còn những hạn chế về kỹ năng, nghiệp vụ, cần tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng bài bản, chuyên sâu hơn.
Chuyển mạnh từ “hỗ trợ” sang “đầu tư phát triển”
Định hướng cho thời gian tới, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Dân tộc và Tôn giáo tập trung thực hiện hiệu quả một số nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là quán triệt, triển khai nghiêm túc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của Trung ương, Quốc hội, Chính phủ liên quan đến công tác dân tộc, tôn giáo. Trong đó, đặc biệt chú trọng hoàn thiện Dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), bảo đảm chất lượng, tiến độ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Cùng với đó, cần chủ động nắm bắt tình hình, nâng cao năng lực phân tích, dự báo, không để bị động, bất ngờ; kịp thời tháo gỡ ngay những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo từ cơ sở. Đây được xem là khâu then chốt, quyết định hiệu quả thực thi chính sách.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “hỗ trợ” sang “đầu tư phát triển”, xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhằm khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, phát huy nội lực của đồng bào. Việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2035 cần bảo đảm sử dụng nguồn lực đúng mục đích, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.
Bên cạnh đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo cần được đặc biệt quan tâm, gắn phân cấp, phân quyền với trách nhiệm người đứng đầu, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Công tác thông tin, tuyên truyền cũng cần được đẩy mạnh theo hướng chủ động, minh bạch, tạo sự đồng thuận xã hội trong thực thi chính sách.
Tiếp thu ý kiến chỉ đạo, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Đào Ngọc Dung khẳng định quyết tâm cụ thể hóa ngay các nghị quyết, kết luận của Đảng, hoàn thiện Chiến lược công tác dân tộc đến năm 2030, đồng thời tập trung kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở – nơi trực tiếp triển khai và quyết định hiệu quả của chính sách.
