Sáng 21/10, theo nghị trình, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá. Nêu ý kiến, đại biểu Phạm Trọng Nhân (đoàn TP.HCM) bày tỏ sự chưa đồng tình với bản chất sửa Luật lần này, ông kiên quyết đề nghị cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới ngay trong Luật.
Cần cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới
Đại biểu Phạm Trọng Nhân thẳng thắn chỉ ra sự mâu thuẫn trong các chiến dịch vận động của các tập đoàn thuốc lá hiện nay. Mặc dù các tập đoàn này luôn tuyên truyền rằng sản phẩm của họ "giảm tác hại, hút không sao và không nhắm đến trẻ em", nhưng thực tế quan sát lại cho thấy điều ngược lại.
Khắc họa hình ảnh thực tế của thuốc lá thế hệ mới, đại biểu miêu tả: "Lần nào đứng gần, tôi cũng thấy rất thơm, điếu thuốc nhỏ, dễ giấu, rất là kín đáo. Cách hút của các bạn rất sành điệu, đặc biệt nhắm đến các bạn trẻ, và bây giờ tôi thấy rất nhiều phụ nữ đã hút…".
"Tôi cho rằng đây là một xu hướng, một lối sống chúng ta không nên cổ xúy, thậm chí cần lên án", ông nói, đồng thời nhấn mạnh đến trách nhiệm đạo đức của các đại biểu Quốc hội – những nhà lập pháp – là phải có chế định và giải pháp để ngăn chặn hiểm họa này từ sớm, từ xa.
Để giải quyết “bài toán” thuốc lá, Đại biểu Phạm Trọng Nhân vạch ra hai con đường cốt lõi: một là không để phát sinh người hút thuốc mới; hai là giúp những người đang hút cai nghiện.
Bên cạnh việc đấu tranh bảo vệ người dân trước tác hại của thuốc lá truyền thống. ông đặc biệt nhấn mạnh thái độ xử lý đối với các sản phẩm mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha...).
Đại biểu yêu cầu cấm toàn diện các sản phẩm này, đồng thời đưa ra yêu cầu rất cụ thể đối với kỹ thuật lập pháp: "Tôi kiên quyết đề nghị giữ cái danh mục cấm ngay trong luật này. Chúng ta phải cương quyết như trước đây chúng ta 'cấm đốt pháo' và kiên quyết 'bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm'".
Cảnh báo về "khoảng trống tuổi 18" và dấu vết lợi ích ngành
Đi sâu vào phân tích dự thảo Luật, đại biểu Phạm Trọng Nhân cho rằng mặc dù dự thảo hàm ý lấy Điều 5.3 của Công ước Khung (bảo vệ chính sách khỏi lợi ích của ngành thuốc lá) làm căn cứ, nhưng thực tế, "lợi ích ngành vẫn còn để lại một số dấu vết".
Dấu vết đầu tiên và đáng lo ngại nhất, theo ĐBQH đoàn TP.HCM, là "khoảng trống ở tuổi 18". Dẫn chứng số liệu từ Bộ Y tế, ông phân tích: Tỷ lệ nam giới từ 15 đến 19 tuổi hút thuốc là 5,46%, nhưng khi bước sang độ tuổi 20 đến 24, con số này nhảy vọt lên 32,6% – tức là tăng gần gấp 6 lần.
Từ con số biết nói này, ông đưa ra một nhận định: "Như vậy, cứ mỗi bạn đến sinh nhật tuổi 18 là nhà sản xuất có thêm một khách hàng hợp pháp".
Chính vì nghịch lý này, Đại biểu Phạm Trọng Nhân bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với phương án mang tính bước ngoặt: cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi, nhằm thực sự tạo ra một thế hệ không khói thuốc trong tương lai.
Đại biểu cho hay phương án nói không bán thuốc lá cho người sinh từ 1/1/2010 đã được Bộ Y tế đánh giá tác động và có thể ngăn 6,55 triệu nam giới nghiện thuốc; 20/23 thành viên Chính phủ tán thành nội dung này.
Tuy nhiên, dự thảo hoàn toàn không có nội dung này và tờ trình ghi “không có vấn đề còn ý kiến khác nhau”. Ông Phạm Trọng Nhân đề nghị ban soạn thảo cần phải trả lời thấu đáo lý do vì sao.
“Tôi đề nghị bổ sung vào dự thảo quy định nghiêm cấm bán, cung cấp, mua hộ thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi hoặc người sinh từ 1/1/2010 trở đi. Luật chỉ điều chỉnh bên bán, không phạt người dùng, kèm hỗ trợ cai nghiện. Nếu chưa đủ điều kiện, ít nhất giao cho Chính phủ áp dụng, nhưng không muộn hơn năm 2030 và công khai báo cáo đánh giá tác động trước phiên thảo luận tại hội trường”, ông Phạm Trọng Nhân nói.
