Ngày 4/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận tại Tổ đối với Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.
Đại biểu Phan Văn Mãi (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) bày tỏ quan tâm đến việc tổ chức khu vực phòng thủ trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Đại biểu Phan Văn Mãi cho rằng việc xác định xã, phường, đặc khu là nền tảng của khu vực phòng thủ là cần thiết, nhưng quy mô các đơn vị cấp xã hiện nay tương đối nhỏ, trong khi nhiều công trình hạ tầng, địa bàn đô thị, ven biển hoặc khu vực trọng yếu có tính chất liên xã, liên vùng.
Theo ông Phan Văn Mãi, nếu không có cơ chế điều phối phù hợp, hoạt động tổ chức phòng thủ có thể bị phân mảnh, lúng túng khi xử lý những tình huống vượt quá phạm vi một đơn vị hành chính.
Đại biểu Phan Văn Mãi đề nghị các văn bản hướng dẫn thi hành phải phân định rõ trách nhiệm giữa khu vực phòng thủ cấp tỉnh và khu vực phòng thủ xã, phường, đặc khu; xác lập cơ chế điều phối để không bị động, không xuất hiện khoảng trống trong các tình huống liên vùng. Việc tổ chức khu vực phòng thủ cũng cần gắn với đặc điểm của địa bàn biên giới, ven biển và đô thị trọng điểm.
Cũng quan tâm nội dung này, đại biểu Quốc hội Đoàn Thu Hà (Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn), đề nghị nghiên cứu cơ chế đặc thù đối với Ban Chỉ huy quân sự cấp xã tại khu vực biên giới, cửa khẩu, hải đảo và những địa bàn trọng điểm về quốc phòng.
Theo nữ đại biểu Quốc hội, sau khi không còn cấp huyện, khối lượng nhiệm vụ chuyển về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã rất lớn; nếu áp dụng một mô hình tổ chức thống nhất cho mọi địa bàn sẽ khó đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Vì vậy, cần có quy định phù hợp về tổ chức, biên chế và chính sách đối với các địa bàn đặc thù.
Đại biểu Đoàn Thu Hà cũng đề nghị nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu quốc phòng số về công dân phục vụ đăng ký, quản lý nghĩa vụ quân sự; kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu khác trên nguyên tắc phân quyền, bảo mật, qua đó giảm việc xác minh thủ công tại địa phương.
Từ thực tiễn quản lý nghĩa vụ quân sự, đại biểu Nguyễn Thị Kim Thoa (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị làm rõ dấu hiệu pháp lý để phân biệt hành vi “không chấp hành” với “trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự”. Theo đại biểu, khái niệm này liên quan trực tiếp đến trách nhiệm pháp lý của công dân nên cần quy định chặt chẽ ngay trong luật.
Đại biểu đề xuất xác định trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi cố ý không chấp hành các quyết định đã được giao hoặc thông báo hợp lệ mà không có lý do chính đáng. Đồng thời, cần quy định rõ hình thức, cách thức xác nhận việc giao nhận quyết định và các trường hợp được coi là có lý do chính đáng, bảo đảm xử lý đúng người, đúng hành vi, hạn chế khiếu nại, khiếu kiện trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đối với việc trao thẩm quyền cho Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã đình chỉ bay, chế áp, tạm giữ tàu bay không người lái và phương tiện bay khác, đại biểu Nguyễn Thị Kim Thoa cho rằng đây là thẩm quyền cần thiết để xử lý kịp thời nguy cơ tại chỗ. Tuy nhiên, do biện pháp này tác động trực tiếp đến quyền, tài sản và hoạt động sản xuất, kinh doanh của tổ chức, cá nhân, dự thảo cần quy định rõ căn cứ, phạm vi, trình tự, thủ tục; việc lập biên bản, thời hạn tạm giữ, bảo quản, bàn giao và hoàn trả phương tiện; trách nhiệm của người ra quyết định cũng như cơ chế phối hợp với công an và cơ quan quân sự cấp trên.
Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Vừ A Bằng (Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên) đề nghị các văn bản hướng dẫn phải tính đến điều kiện đặc thù của từng địa phương, nhất là các tỉnh có đường biên giới giáp nhiều quốc gia. Đại biểu cũng kiến nghị nghiên cứu bổ sung chức danh chính trị viên Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, qua đó bảo đảm tính chủ động, chính quy và thống nhất trong công tác lãnh đạo nhiệm vụ quân sự, quốc phòng tại cơ sở, nhất là đối với địa bàn biên giới.
