Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau thành công Đại hội XIV của Đảng, với nhiều kỳ vọng về xây dựng đất nước hùng cường, phát triển nhanh và bền vững. Vì vậy, công tác chuẩn bị cho cuộc bầu cử đã được triển khai sớm, đồng bộ và chặt chẽ.
Trao đổi với phóng viên, bà Tạ Thị Yên cho biết: Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành các chỉ thị, kết luận để lãnh đạo toàn diện công tác bầu cử. Quốc hội cũng đã thành lập Hội đồng Bầu cử quốc gia và ban hành nhiều văn bản hướng dẫn nhằm bảo đảm cuộc bầu cử được tổ chức dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm.
Một trong những nội dung được đặc biệt chú trọng trong kỳ bầu cử lần này là yêu cầu nâng cao chất lượng đại biểu ngay từ khâu chuẩn bị nhân sự.
“Quá trình hiệp thương, lựa chọn và thẩm tra hồ sơ ứng cử được thực hiện nhiều bước, chặt chẽ, khách quan, bảo đảm những người ứng cử thực sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ và năng lực thực tiễn”, đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên nêu rõ.
Danh sách ứng cử viên cho thấy sự đa dạng và chất lượng cao. Trong số 864 người ứng cử tại 182 đơn vị bầu cử, có 217 hồ sơ do Trung ương đề cử, 643 hồ sơ do địa phương giới thiệu và 4 trường hợp tự ứng cử. Đáng chú ý, có 392 nữ (45,37%), 188 người dân tộc thiểu số (21,76%) và 65 người ngoài Đảng (7,52%).
Về trình độ chuyên môn, 593 người có trình độ trên đại học, chiếm 68,63%. Theo bà Tạ Thị Yên, cơ cấu đại biểu khóa mới cũng tăng tỷ lệ đại biểu chuyên trách, bảo đảm ít nhất 40%, đồng thời nâng tỷ lệ đại biểu là nhà khoa học từ 3–5% tổng số đại biểu để tăng tính chuyên môn hóa và chuyên nghiệp trong hoạt động của Quốc hội.
Bên cạnh đó, cơ cấu đại biểu cũng được điều chỉnh phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy. Số đại biểu ở các cơ quan Trung ương tăng từ 207 lên 217, trong khi số đại biểu ở địa phương giảm tương ứng từ 293 xuống 283. Số lãnh đạo chủ chốt tỉnh, thành phố kiêm trưởng đoàn đại biểu Quốc hội giảm từ 63 xuống 34, phù hợp với việc sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Đáng chú ý, cơ cấu dành cho các viện nghiên cứu, trường đại học, học viện và khối doanh nghiệp, hiệp hội sản xuất kinh doanh đều tăng lên 10 đại biểu (so với 6 và 7 đại biểu ở nhiệm kỳ trước).
Bà Tạ Thị Yên nhấn mạnh: “Việc bổ sung tỷ lệ hợp lý đại diện đội ngũ nhà khoa học, trí thức, văn nghệ sĩ, đại biểu trẻ, đại biểu dân tộc thiểu số và chức sắc tôn giáo sẽ góp phần phản ánh đầy đủ, cân bằng hơn các tầng lớp xã hội”.
Đến thời điểm này, công tác chuẩn bị bầu cử trên phạm vi cả nước được triển khai chủ động, bài bản và đúng tiến độ. Các cơ quan Trung ương và địa phương đã hoàn thành ba vòng hiệp thương, bảo đảm cơ cấu, thành phần và số dư theo quy định. Danh sách chính thức những người ứng cử đã được công bố và niêm yết tại các khu vực bỏ phiếu.
Các địa phương đang tổ chức hội nghị tiếp xúc cử tri để người ứng cử thực hiện vận động bầu cử theo đúng quy định của pháp luật. Danh sách cử tri cũng đã được lập và niêm yết; công tác tuyên truyền, bảo đảm an ninh trật tự và chuẩn bị cơ sở vật chất phục vụ bầu cử đang được triển khai đồng bộ.
Theo đề nghị của các địa phương, Hội đồng Bầu cử quốc gia đã cho phép 11 địa phương với 217 khu vực bỏ phiếu tổ chức bầu cử sớm, chủ yếu tại các địa bàn hải đảo, biên giới, miền núi, vùng sâu, vùng xa hoặc các đơn vị lực lượng vũ trang có nhiệm vụ đặc thù. Đến nay, 4 địa phương gồm TP Hồ Chí Minh, Khánh Hòa, Quảng Trị và An Giang với 33 khu vực bỏ phiếu đã tổ chức bầu cử sớm.
Bà Tạ Thị Yên cho biết: “Qua nắm bắt tình hình cho thấy, việc bỏ phiếu diễn ra thuận lợi, đúng quy trình, an ninh trật tự được bảo đảm, chưa phát sinh tình huống phức tạp”. Những kết quả bước đầu này, theo bà, khẳng định công tác chuẩn bị bầu cử đang được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, tạo tiền đề quan trọng để ngày bầu cử 15/3/2026 thực sự trở thành ngày hội của toàn dân.
Từ nay đến ngày bầu cử, các địa phương được yêu cầu tiếp tục rà soát kỹ lưỡng tất cả các khâu chuẩn bị để bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật, an toàn và tiết kiệm. Đặc biệt, tại vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, công tác tuyên truyền cần được triển khai với hình thức phù hợp.
Bà Tạ Thị Yên nhấn mạnh: “Cần phát huy vai trò của hệ thống truyền thanh cơ sở, của già làng, trưởng bản, người có uy tín để vận động cử tri tham gia bầu cử; đồng thời bố trí địa điểm bỏ phiếu thuận lợi cho việc đi lại của cử tri”.
Mục tiêu cao nhất, theo bà, là tạo điều kiện thuận lợi để mọi cử tri đủ điều kiện thực hiện quyền bầu cử của mình, để ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội của dân chủ và của lòng dân trên khắp mọi vùng miền của đất nước.
