Lốp xe là bộ phận quan trọng đảm bảo an toàn khi vận hành, nhưng không thể sử dụng mãi mãi. Khi xuống cấp, chúng trở thành mối nguy hiểm nghiêm trọng, có thể dẫn đến nổ lốp và gây tai nạn. Vì vậy, việc nhận biết thời điểm cần thay lốp là điều mà mọi tài xế nên quan tâm.
Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất là độ sâu gai lốp. Gai lốp giúp xe bám đường, đảm bảo khả năng phanh và kiểm soát, đặc biệt trên mặt đường trơn trượt.
Khi gai mòn, quãng đường phanh sẽ tăng đáng kể, làm giảm độ an toàn. Người lái cần kiểm tra cả phần gai ngoài, giữa và trong lốp. Nếu gai đã mòn đến mức có thể nhìn thấy phần đầu của hình in trên đồng xu khi thử nghiệm, lốp cần được thay ngay.
Tại nhiều quốc gia, việc sử dụng lốp có gai quá thấp thậm chí bị coi là vi phạm pháp luật. Các chuyên gia khuyến nghị nên thay lốp trước khi gai mòn đến mức này để đảm bảo an toàn.
Ngoài độ mòn, tình trạng bề mặt lốp cũng là yếu tố quan trọng. Lốp xe có thể xuất hiện các vết nứt nhỏ do hiện tượng “khô lốp” (dry rot). Đây là dấu hiệu nguy hiểm vì cấu trúc lốp đang bị phá hủy từ bên trong.
Nếu vết nứt đủ lớn để nhét đầu bút hoặc cao su bắt đầu bong tróc, xe không còn an toàn để vận hành. Tương tự, nếu thấy lốp bị phồng hoặc nổi bọt khí, đó là dấu hiệu lớp bố thép bên trong đã tách rời. Tiếp tục sử dụng sẽ dẫn đến nổ lốp.
Ngoài ra, nếu lốp thường xuyên bị xì hơi hoặc không giữ được áp suất, có thể đang có rò rỉ chậm – lúc này cần thay lốp ngay.
Một biểu hiện khác là xe rung mạnh hoặc phát ra tiếng “thump thump” khi chạy tốc độ cao. Nguyên nhân có thể do giảm xóc hỏng hoặc lốp mòn không đều, thậm chí biến dạng.
Trong một số trường hợp, chỉ cần cân bằng lại bánh xe, nhưng nếu lốp đã bị biến dạng hoặc xuất hiện chỗ phồng, cần thay ngay để tránh sự cố.
Tiếng “thump thump” hoặc cảm giác xe nảy mạnh thường là dấu hiệu lớp bố thép bên trong lốp bị tách, tạo thành cục u. Nếu tiếp tục di chuyển, lốp có thể vỡ hoàn toàn khi đang chạy, gây nguy hiểm lớn.
Ngoài các dấu hiệu trực quan, tuổi thọ lốp cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Theo khuyến cáo của hầu hết nhà sản xuất, lốp xe sử dụng trên 6 năm nên được thay mới, và mốc tối đa là 10 năm.
Nguyên nhân là cao su sẽ bị lão hóa theo thời gian do tiếp xúc với không khí, nhiệt và tia UV, khiến lốp trở nên cứng, giòn và dễ nứt. Ngay cả lốp để trong kho nhiều năm cũng không đảm bảo chất lượng.
Để kiểm tra tuổi lốp, người dùng có thể nhìn vào mã DOT trên thành lốp, gần mép vành. Mã này gồm bốn chữ số sau ký tự “DOT”, trong đó hai số đầu chỉ tuần sản xuất, hai số cuối chỉ năm sản xuất. Ví dụ, mã 3420 nghĩa là lốp được sản xuất vào tuần thứ 34 của năm 2020.
Tuy nhiên, tuổi lốp không phải yếu tố duy nhất. Quãng đường vận hành cũng ảnh hưởng lớn đến độ an toàn. Phần lớn lốp xe du lịch loại bốn mùa được thiết kế để chạy khoảng 50.000 - 60.000 km.
Sau quãng đường này, dù gai lốp còn, cấu trúc cao su vẫn bị mỏi do nhiệt tích tụ, dẫn đến biến dạng và tăng nguy cơ nổ lốp. Vì vậy, người dùng nên tuân theo khuyến cáo của nhà sản xuất, hoặc thay lốp sau 6 năm hoặc 60.000 km, tùy điều kiện nào đến trước.
Đừng đánh cược an toàn bằng việc tiếp tục sử dụng lốp đã quá hạn, bởi nguy cơ mất kiểm soát xe là rất lớn.
