Sáng 3/11, Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, thảo luận về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).
Bảo đảm quyền lợi người có tài sản bị trưng mua, trưng dụng
Góp ý về dự án Luật, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) cho rằng việc trưng mua, trưng dụng tài sản tuy không thường xuyên được áp dụng nhưng có ý nghĩa đặc biệt trong những thời điểm cấp bách.
Đại biểu ghi nhận dự thảo đã bổ sung nguyên tắc hạn chế tối đa ảnh hưởng đến việc cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người dân. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ hơn tác động của việc trưng dụng đối với tài sản đang phục vụ giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu; đồng thời có phương án thay thế, duy trì dịch vụ và khôi phục hoạt động kịp thời.
Đối với cơ chế xác định giá, bồi thường thiệt hại và hoàn trả tài sản, đại biểu đề nghị tăng tính độc lập, khách quan trong thẩm định lại giá khi có bất đồng; quy định rõ căn cứ xác định thu nhập bị mất, chi phí khôi phục tài sản và trách nhiệm bồi thường. Việc bàn giao, hoàn trả tài sản cũng cần có xác nhận hiện trạng để bảo đảm quyền lợi của người có tài sản bị trưng dụng.
Trao quyền chủ động cho chính quyền cơ sở
Đại biểu Lò Thị Luyến (Đoàn Điện Biên) đề nghị làm rõ điều kiện để Chủ tịch UBND cấp xã được quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản, tránh gây chậm trễ trong xử lý các tình huống khẩn cấp.
Theo đại biểu Lò Thị Luyến, dự thảo quy định Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn trong trường hợp cấp Trung ương, cấp tỉnh không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn.
Đại biểu thống nhất với việc phân quyền này bởi trong tình huống khẩn cấp, Chủ tịch UBND cấp xã là người trực tiếp quản lý địa bàn, có mặt tại hiện trường và cần được trao thẩm quyền huy động kịp thời phương tiện, tài sản để bảo vệ tính mạng, tài sản của Nhân dân.
Tuy nhiên, cụm từ "không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận được địa bàn" chưa xác định rõ điều kiện phát sinh thẩm quyền. Chẳng hạn, khi xảy ra lũ quét, sạt lở tại một xã miền núi, lực lượng cấp tỉnh chưa thể đến hiện trường nhưng vẫn có thể chỉ đạo từ xa qua điện thoại thì Chủ tịch UBND cấp xã có được quyết định ngay hay phải chờ ý kiến cấp tỉnh?
Đại biểu cho rằng nếu không làm rõ, quy định này có thể dẫn đến chậm trễ trong quyết định khi tình huống cấp bách xảy ra. Do đó, cần xác định rõ Chủ tịch UBND cấp xã được chủ động quyết định ngay khi việc chờ ý kiến cấp trên có nguy cơ gây thiệt hại; đồng thời quy định trách nhiệm thông báo, báo cáo cấp tỉnh sau khi ra quyết định, không đặt thêm thủ tục làm chậm công tác cứu hộ, cứu nạn.
Cùng góp ý về nội dung này, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) cũng đề nghị bỏ điều kiện cấp Trung ương, cấp tỉnh không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận địa bàn đối với thẩm quyền quyết định trưng mua tài sản của Chủ tịch UBND cấp xã.
Theo đại biểu, dự thảo chưa làm rõ thế nào là trực tiếp tiếp cận địa bàn, cơ quan nào xác định và căn cứ vào đâu. Trong khi đó, khi xảy ra thiên tai, giao thông có thể bị chia cắt nhưng thông tin liên lạc vẫn thông suốt, cấp tỉnh vẫn có thể chỉ đạo từ xa. Điều này khiến chính quyền cấp xã khó xác định thời điểm được thực hiện thẩm quyền.
Đại biểu nhấn mạnh, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã là cấp trực tiếp quản lý địa bàn, gần dân, sát dân và thường là lực lượng đầu tiên xử lý các tình huống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn. Vì vậy, việc trao đủ thẩm quyền cho người đứng đầu chính quyền cơ sở cũng là điều kiện để thực hiện hiệu quả phương châm "4 tại chỗ".
