Bộ Tài chính vừa có công văn đề nghị Bộ Tư pháp thẩm định Dự thảo Nghị định quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tập đoàn đường sắt Việt Nam VNR.
Trước đó, Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và giao Chính phủ quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đối với doanh nghiệp có chức năng đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước và doanh nghiệp trong một số lĩnh vực đặc thù.
Nhằm thể chế hóa quy định này, Bộ Tài chính đã triển khai xây dựng Dự thảo Nghị định quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tập đoàn Đường sắt. Những chính sách mới giúp tháo gỡ điểm nghẽn, tạo bệ phóng phát triển công nghiệp và hạ tầng đường sắt.
Theo Bộ Tài chính, cần có chính sách đặc thù cho cơ chế đặt hàng Nhà nước để đảm bảo đầu ra ổn định, giúp Tập đoàn đường sắt duy trì hoạt động, thu hồi vốn, tái đầu tư.
Hiện đối với doanh nghiệp được giao đặt hàng có tiêu chí phải đạt doanh thu bình quân hàng năm của 3 năm gần nhất tối thiểu là 8.000 tỷ đồng với các doanh nghiệp đã thành lập từ 3 năm trở lên. Hoặc có vốn điều lệ tối thiểu là 3.000 tỷ đồng đối với doanh nghiệp thành lập dưới 3 năm.
Tuy nhiên, doanh thu hiện nay của Tập đoàn không đạt tiêu chí này. Doanh thu các năm 2023-2025 từ 5.800 tỷ đồng đến 7.200 tỷ đồng.
Do đó, Bộ Tài chính trình Chính phủ cho Tập đoàn đường sắt được loại trừ tiêu chí bắt buộc về doanh thu bình quân 3 năm gần nhất khi được Nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng cung cấp dịch vụ và hàng hóa công nghiệp đường sắt.
Đồng thời, VNR được phép giao lại các đơn đặt hàng này cho các công ty con do Tập đoàn nắm giữ 100% vốn điều lệ trực tiếp sản xuất, bảo trì. Trong trường hợp này, Tập đoàn vẫn phải chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ, giá, nghiệm thu, thành quyết toán…
Đối với các hoạt động quản lý, bảo trì, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp, bổ sung công năng cho tài sản hạ tầng đường sắt quốc gia, Tập đoàn được quyền giao nhiệm vụ, đặt hàng cho các đơn vị hạch toán phụ thuộc hoặc công ty con thực hiện.
Chính sách này giúp Tập đoàn đẩy nhanh quá trình thực hiện, khoảng 20-45 ngày và tiết kiệm chi phí so với đấu thầu.
Đặc biệt, trong tình huống có sự cố, thiên tai, VNR được ứng trước kinh phí từ nguồn thu khai thác hạ tầng hoặc quỹ doanh nghiệp để khắc phục ngay, bảo đảm an toàn chạy tàu liên tục, sau đó sẽ được hoàn trả qua ngân sách nhà nước theo quy định.
Thực tế hiện nay, việc khôi phục kéo dài từ 1-3 năm, ảnh hưởng đến việc khai thác chạy tàu. Điển hình, đối với trường hợp phải chạy chậm 15 km/h qua cầu Ghềnh tại Biên Hòa – Dĩ An, trong thời gian 1 tháng có hơn 1.000 đoàn tàu bị ảnh hưởng, thời gian chậm tàu hơn 4.200 phút, ảnh hưởng đến tàu khách và tàu hàng.
Về phân phối nguồn lợi nhuận sau thuế, Dự thảo cho phép Tập đoàn đường sắt được xử lý các chi phí đầu tư thất bại hoặc rủi ro do thay đổi quy hoạch, chính sách từ nguồn lợi nhuận sau thuế với thời gian phân bổ tối đa 5 năm.
Ngoài ra, các dự án sản xuất, mua sắm đầu máy, toa xe và thiết bị bảo trì của VNR được chính thức đưa vào Danh mục vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước, giúp giảm chi phí lãi vay và tiết kiệm hàng ngàn tỷ đồng.
