Ngày 14/8, tại Hà Nội, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Các nhà xuất bản Tin tức thế giới (WAN-IFRA) tổ chức Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA năm 2026.
Hơn 200 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan quản lý, lãnh đạo các cơ quan báo chí, các nhà nghiên cứu, chuyên gia công nghệ cùng những diễn giả hàng đầu về AI trong lĩnh vực truyền thông đến từ Hoa Kỳ, châu Âu, ASEAN và Việt Nam cùng hội tụ trong một không gian đối thoại về tương lai của báo chí.
Điểm hẹn của những người đang viết tương lai các tòa soạn
Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA năm 2026 diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Với báo chí, yêu cầu chuyển đổi không chỉ đến từ sự phát triển của công nghệ, mà còn từ đòi hỏi đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh trong môi trường truyền thông số.
Sáu phiên thảo luận là sáu góc tiếp cận, cùng phác họa bức tranh chuyển đổi của các tòa soạn trong kỷ nguyên AI.
Từ tầm nhìn chiến lược, mô hình tòa soạn định hướng AI, quy trình vận hành, quản trị ở quy mô lớn đến những mô hình ứng dụng thực tiễn đến việc áp dụng AI Tự chủ (Agentic AI), chương trình của diễn đàn được kết nối thành một lộ trình phản ánh hành trình chuyển đổi mà nhiều cơ quan báo chí trên thế giới đang trải qua khi AI trở thành một phần trong hoạt động tòa soạn.
Cuộc đối thoại mở đầu bằng những góc nhìn chiến lược về tác động của AI đối với báo chí toàn cầu và Việt Nam. Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ những đánh giá về xu hướng phát triển của AI, những cơ hội, thách thức cũng như các mô hình đang được triển khai tại các tổ chức báo chí.
Từ nền tảng ấy, chương trình mở rộng sang câu chuyện về AI-first newsroom - mô hình tòa soạn được thiết kế để AI tham gia vào toàn bộ chuỗi hoạt động báo chí. Từ phát hiện đề tài, xác minh nguồn tin, sản xuất, phân phối nội dung đến tương tác với độc giả, AI được đặt trong mối liên hệ với toàn bộ quy trình vận hành của tòa soạn, thay vì xuất hiện như một công cụ hỗ trợ ở từng công đoạn riêng lẻ.
Kinh nghiệm ấy được ông Jun Zhang, Giám đốc Công nghệ của South China Morning Post, chia sẻ từ chính quá trình chuyển đổi số của một trong những cơ quan báo chí hàng đầu châu Á. Từ tái thiết kế quy trình làm việc, ứng dụng AI tạo sinh đến xây dựng chiến lược AI phục vụ phát triển sản phẩm và tăng trưởng doanh thu, mỗi giải pháp đều xuất phát từ yêu cầu đổi mới của một tòa soạn trong môi trường truyền thông số.
Những kinh nghiệm từ The Straits Times (Singapore), Fathm (Colombia) tiếp tục mở rộng cuộc trao đổi về cách AI tham gia vào hoạt động báo chí, từ quy trình sản xuất, phối hợp giữa các bộ phận đến xây dựng văn hóa đổi mới trong tòa soạn.
Trong khi đó, các chuyên gia đến từ Hearst Newspapers (Hoa Kỳ) và OK Lab (Thụy Sĩ) tập trung vào một chủ đề đang được nhiều tổ chức báo chí quan tâm: quản trị AI ở quy mô lớn, nơi hiệu quả công nghệ luôn đi cùng những yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm và niềm tin của công chúng.
Từ những mô hình thực tiễn đến cuộc đối thoại của tương lai
Những chuyển động ấy cũng đang hiện diện trong các tòa soạn Việt Nam. AI dần đi từ những thử nghiệm ban đầu vào giải quyết các bài toán cụ thể của hoạt động báo chí, từ tối ưu quy trình sản xuất đến phát triển các công cụ phục vụ tòa soạn.
Tại VnExpress, phương thức "vibe coding" được giới thiệu như một cách tiếp cận mới trong ứng dụng AI. Những người làm sản phẩm, thiết kế UX/UI, SEO hay biên tập viên có thể chủ động xây dựng các công cụ phục vụ công việc mà không cần kỹ năng lập trình chuyên sâu, mở rộng khả năng ứng dụng AI tới nhiều vị trí trong tòa soạn.
Ở một hướng tiếp cận khác, Cơ quan Báo, Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV) mang đến bài toán về AI Platform và Big Data, nơi AI hỗ trợ tăng tốc quy trình sản xuất tin bài, tự động hóa phân tích dữ liệu công chúng, đồng thời tạo nền tảng để các dữ liệu đã hình thành tiếp tục được khai thác và tái sử dụng trong quá trình phát triển sản phẩm báo chí. Cùng với hiệu quả vận hành, mô hình này cũng đặt ra những bài toán về nguồn lực đầu tư, chi phí duy trì hệ thống và cách tổ chức kho dữ liệu phục vụ các ứng dụng AI cá nhân hóa.
Hai mô hình, hai cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng phản ánh một xu hướng đang diễn ra tại nhiều cơ quan báo chí: AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được tích hợp vào quy trình vận hành, thay vì tồn tại như những ứng dụng riêng lẻ.
Các mô hình được giới thiệu tại Việt Nam cũng nằm trong nhóm những kinh nghiệm thực tiễn được WAN-IFRA thúc đẩy thông qua chương trình AI Catalyst, tạo thêm một kênh để các cơ quan báo chí thử nghiệm, đánh giá và mở rộng những cách thức ứng dụng AI phù hợp với nhu cầu thực tế.
Ảnh: Media.licdn
Khép lại chuỗi chuyên đề về ứng dụng AI là câu chuyện về Agentic AI - những hệ thống có khả năng thực hiện nhiều nhiệm vụ liên tiếp thay vì chỉ phản hồi một yêu cầu đơn lẻ. Từ việc theo dõi các nguồn tin, phát hiện tín hiệu đáng chú ý, giám sát các cuộc họp công cộng đến tổng hợp thông tin và hỗ trợ sản xuất nội dung, các tác thể AI đang được thử nghiệm để đảm nhận ngày càng nhiều công đoạn trong quy trình báo chí.
Tại diễn đàn, ông Derrick Ho, chuyên gia AI và Chiến lược Biên tập của Hearst Newspapers, chia sẻ kinh nghiệm triển khai những hệ thống này tại một trong những tập đoàn xuất bản lớn của Hoa Kỳ. Từ những công cụ quen thuộc như ChatGPT và Claude, các tòa soạn có thể từng bước xây dựng những quy trình trong đó AI không chỉ tạo ra câu trả lời mà còn thực hiện một chuỗi tác vụ theo mục tiêu được giao.
Từ đây, câu chuyện về AI tiếp tục được mở rộng ở phiên tổng kết với chủ đề “Thực trạng AI trong truyền thông: Hiện tại và tương lai”. Những thay đổi từ công cụ hỗ trợ năng suất đến các tác thể AI có khả năng tự động hóa quy trình nhiều bước được đặt trong bức tranh rộng hơn về cách các tổ chức tin tức vận hành, cách độc giả tiếp cận thông tin và những thách thức mới đối với các mô hình kinh doanh báo chí.
Có thể những công nghệ được nhắc đến hôm nay sẽ tiếp tục thay đổi trong những năm tới. Nhưng những vấn đề được đặt ra tại diễn đàn - từ chiến lược phát triển, mô hình tòa soạn, quản trị AI đến vai trò của con người trong một môi trường báo chí ngày càng thông minh hơn - sẽ còn là câu chuyện dài của các cơ quan báo chí trên hành trình chuyển đổi số. Và từ Hà Nội, cuộc đối thoại ấy đang được nối dài, không chỉ cho báo chí Việt Nam, mà trong dòng chảy đổi mới của báo chí thế giới.
