Bộ Tư pháp vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 với chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số".
Việc Việt Nam đăng cai diễn đàn không chỉ thể hiện vai trò chủ động trong hợp tác pháp luật và tư pháp khu vực, mà còn mở ra diễn đàn trao đổi về một lĩnh vực đang trở thành xu thế tất yếu trong cải cách thể chế và quản trị quốc gia.
Theo kế hoạch, Diễn đàn sẽ diễn ra từ ngày 17-19/8/2026 tại Hà Nội, với sự tham dự của khoảng 100 đại biểu trong nước và quốc tế, gồm lãnh đạo Chính phủ, Bộ Tư pháp, đại diện các cơ quan của Đảng, Quốc hội, bộ, ngành, cùng Trưởng đoàn Quan chức Pháp luật cao cấp (ASLOM) của 10 nước ASEAN, Ban Thư ký ASEAN, nhiều tổ chức quốc tế như ERIA, UNDP, UNCITRAL, OECD, Liên minh châu Âu…
Theo Bộ Tư pháp, sự phát triển mạnh mẽ của dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong quản trị nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh việc nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, quá trình này cũng đặt ra nhiều vấn đề pháp lý mới, phức tạp và mang tính xuyên biên giới, đòi hỏi hệ thống pháp luật phải tiếp tục được hoàn thiện theo hướng linh hoạt, đồng bộ và thích ứng nhanh với bối cảnh mới.
AI được đánh giá có tiềm năng hỗ trợ toàn bộ quy trình xây dựng và thi hành pháp luật, từ phân tích chính sách, hỗ trợ soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, rà soát các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, đến theo dõi thi hành pháp luật, thanh tra, kiểm tra dựa trên dữ liệu.
Đối với ASEAN, AI cũng được xác định là một động lực quan trọng của chuyển đổi số và tăng trưởng kinh tế theo Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Tuy nhiên, khu vực ASEAN vẫn đối mặt với nhiều thách thức như sự khác biệt về hệ thống pháp luật, ngôn ngữ, trình độ phát triển, khung pháp lý về AI chưa đồng bộ và năng lực số chưa đồng đều giữa các quốc gia thành viên.
Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để ASEAN tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, thực tiễn tốt và thúc đẩy hợp tác trong xây dựng khuôn khổ pháp lý phù hợp với kỷ nguyên số.
Đối với Việt Nam, việc tổ chức Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh nhiều chủ trương lớn về hoàn thiện thể chế và chuyển đổi số đang được triển khai. Đặc biệt, Luật Trí tuệ nhân tạo được ban hành cuối năm 2025 đã tạo nền tảng pháp lý cho nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI theo hướng an toàn, có trách nhiệm.
Đồng thời, ngành Tư pháp cũng đang đẩy mạnh xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật và triển khai chương trình chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.
Bộ Tư pháp đã duy trì Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 trong gần 2 thập kỷ như một cơ chế trao đổi chuyên sâu về pháp luật và tư pháp.
Diễn đàn năm nay sẽ tập trung thảo luận nhiều nội dung như thực trạng và triển vọng ứng dụng AI trong xây dựng pháp luật tại Việt Nam; phát triển Cổng thông tin pháp luật quốc gia; khung chính sách AI của các nước ASEAN; các mô hình, thực tiễn tốt trong ứng dụng AI phục vụ cơ quan pháp luật và tư pháp; định hướng hợp tác khu vực về AI có trách nhiệm và quản trị AI lấy con người làm trung tâm.
