Vào cuối tháng 10 âm lịch, sau khi thu hoạch lúa rẫy, người Cor ở tỉnh Quảng Ngãi lại họp lại và định ngày tổ chức Tết Ngã rạ.
Đây là dịp để người Cor tạ ơn ông, bà tổ tiên, thần linh và gặp gỡ, vui chơi sau những ngày tháng lao động vất vả, nặng nhọc.
Trai gái người Cor trong trang phục truyền thống rộn ràng vui Tết Ngã rạ. Ảnh: SGGP
Cũng như đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi Quảng Ngãi, người Cor sống lâu đời trên vùng cao nên kinh tế truyền thống chủ yếu là trồng lúa rẫy. Hạt lúa, hạt nếp trồng trên đất rẫy lắm gian nan, do vậy, mỗi mùa lúa rẫy bội thu, người Cor luôn biết ơn Thần lúa đã cho cái rẫy mình nhiều hạt.
Tết Ngã rạ của người Cor còn gọi là giã rạ, tiếng Cor là xa a nít, tức ăn Tết hay lễ lúa lên chòi, với nhiều nét đặc trưng. Đối với đồng bào Cor thì Tết Ngã rạ là Tết chính, nằm trong hệ thống lễ hội mang đậm nét truyền thống mà người Cor còn lưu giữ được.
Năm nay, người Cor tại thôn Thọ An, xã Bình An, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Tết Ngã rạ vào ngày 19/11.
Thôn Thọ An ở cách trung tâm xã Bình An khoảng 6 km nhưng lại nằm trên núi cao, có khoảng 80% là đồng bào dân tộc Cor, với nghề chính là làm nông nghiệp, đời sống bà con còn nhiều khó khăn.
Nhằm giúp các thế hệ con, cháu của người Cor giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mình, vào ngày 26/10 âm lịch hàng năm, xã Bình An đều tổ chức Tết Ngã rạ trang trọng và đầm ấm.
Để chuẩn bị Tết Ngã rạ, dân làng tổ chức đi lấy lúa thiêng trên rẫy về làm lễ cúng thần. Đầu tiên, công việc này do già làng đảm nhiệm. Mất độ hai, ba giờ, khi già làng về tới nhà sẽ đặt nắm lúa thiêng vừa lấy về lên bàn thờ, rồi ra ngoài hiên báo hiệu cho các gia đình khác trong bản tiếp tục lên rẫy lấy lúa.
Các lễ vật dâng lên cúng Thần lúa ngoài các vật nuôi có sẵn trong nhà như lợn, gà, vịt... trước đó cả tháng người dân đã tranh thủ làm bẫy bắt chim, thú, đặc biệt là những loài chuyên phá hoại cây lúa, phá hoại mùa màng như chuột, sóc để dành dâng cúng.
Trong Tết Ngã rạ, nghi thức cúng thần linh, ông bà tổ tiên là phần quan trọng nhất, được các già làng, người có uy tín am hiểu phong tục tập quán thực hiện.
Già làng có mặt từ sớm để sửa soạn mâm lễ vật gồm trầu cau, rượu nước, heo, gà, bánh lá đót… với tất cả lòng thành kính.
Đồng bào Cor ở tỉnh Quảng Ngãi gói bánh lá đót chuẩn bị cho Tết Ngã rạ. Ảnh: dbnd.quangngai.gov.vn
Nguyên liệu chính của bánh là lúa, nếp sau vụ thu hoạch. Ảnh: SGGP
Bánh được nấu xuyên đêm
Bánh lá đót được buộc thành từng cặp, một nếp, một tẻ
Già làng chuẩn bị các nghi lễ cúng Tết Ngã rạ
Kết thúc phần lễ, già trẻ, trai gái người Cor trong trang phục truyền thống đắm chìm trong không gian rộn ràng của ngày hội Tết Ngã rạ. Tất cả quây quần bên cây nêu cao vút giữa sân làng, cùng nhau nhảy múa, hòa nhịp cùng tiếng trống, tiếng chiêng rộn vang khắp núi rừng.
Ngày cuối cùng của Tết Ngã rạ, đồng bào cùng nhau đi lao động trên nương, rẫy, ươm, tỉa những hạt giống đầu tiên trên đất mới, khởi đầu một năm với kỳ vọng về một vụ mùa no đủ.
T.Toàn
