Ngáy như sấm, ngừng thở giữa đêm là dấu hiệu nguy hiểm ở người mắc Alzheimer

(CLO) Nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận 78,6% người mắc Alzheimer có ít nhất một dạng rối loạn giấc ngủ. Thời gian ngủ thực tế trung bình chỉ 4,1 giờ mỗi đêm, trong khi gần một nửa phải dùng thuốc ngủ.

Alzheimer không chỉ khiến người bệnh suy giảm trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ và khả năng tự chăm sóc mà còn làm xáo trộn nghiêm trọng giấc ngủ. Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, hành vi của người bệnh và sinh hoạt của cả gia đình.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hơn 55 triệu người trên thế giới đang sống chung với sa sút trí tuệ, trong đó Alzheimer chiếm khoảng 60-70% số trường hợp.

Nghiên cứu của BSCKII Bùi Văn Lợi và cộng sự tại Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, trên 103 người mắc Alzheimer, sử dụng bộ câu hỏi đánh giá giấc ngủ Sleep-50, cho thấy 78,6% người bệnh có ít nhất một dạng rối loạn giấc ngủ. Trong số này, 45,7% mắc từ hai dạng rối loạn trở lên.

Thời gian ngủ thực tế trung bình của người bệnh chỉ đạt 4,1 giờ mỗi đêm, dù thời gian nằm trên giường lên tới 6,7 giờ. Có tới 96,3% người bệnh có hiệu quả giấc ngủ kém hoặc rất kém; 82,7% bị ảnh hưởng đến sinh hoạt và trạng thái tâm thần ban ngày. Gần một nửa, tương đương 49,4%, đã phải sử dụng thuốc ngủ.

Mất ngủ chiếm ưu thế, nhiều người ngưng thở khi ngủ

Trong các dạng rối loạn được ghi nhận, mất ngủ phổ biến nhất, chiếm 86,4% trong nhóm có rối loạn giấc ngủ, tương đương 68% tổng số người tham gia nghiên cứu.

Các biểu hiện thường gặp là trằn trọc, khó duy trì giấc ngủ liên tục (85,7%); khó đi vào giấc ngủ (81,4%) và thức dậy quá sớm, không thể ngủ lại (42,9%). Việc tỉnh giấc nhiều lần khiến người bệnh mệt mỏi, lo âu, hoang mang, thậm chí đi lại không định hướng vào ban đêm, làm tăng áp lực cho người chăm sóc.

Đáng chú ý, 17,5% tổng số người bệnh có biểu hiện ngưng thở khi ngủ. Trong nhóm này, tất cả đều ngáy to và có những cơn ngừng thở từng lúc; 94,4% giật mình, thở hổn hển để lấy không khí và 72,2% thức dậy trong tình trạng mệt mỏi. Đây là dạng rối loạn dễ bị bỏ sót do người bệnh thường không tự nhận biết được những bất thường xảy ra khi ngủ.

c66e940c-8917-4f2f-80f3-75d25a243eae-bai-rlgn.png
Một vấn đề khác là rối loạn nhịp thức - ngủ, gặp ở 14,6% tổng số người bệnh. Biểu hiện có thể là ngủ muộn đến rạng sáng, ngủ từ chiều rồi tỉnh giữa đêm hoặc giờ giấc ngủ thay đổi thất thường. Trong nhóm này, 53,3% có biểu hiện trễ pha giấc ngủ, 26,7% sớm pha và 20% có nhịp ngủ không đều. Hình ảnh có sử dụng AI

Hội chứng chân không yên và buồn ngủ ban ngày cũng được ghi nhận ở 9,7% tổng số người bệnh. Người mắc thường cảm thấy bứt rứt, râm ran ở chân khi nằm nghỉ, phải cử động liên tục mới dễ chịu. Nghiên cứu ghi nhận 80% có cảm giác khó chịu ở chân, 90% phải cử động chân; 80% gặp khó khăn trong việc duy trì tỉnh táo ban ngày và 70% thường xuyên ngủ gật.

Giấc ngủ kém có thể làm nặng thêm triệu chứng Alzheimer

Theo bác sĩ Lợi, Alzheimer và rối loạn giấc ngủ có mối liên hệ tác động qua lại, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý.

Trong giấc ngủ sâu, hệ thống glymphatic của não hoạt động tích cực, hỗ trợ loại bỏ các chất chuyển hóa và protein bất thường, trong đó có beta-amyloid và tau. Khi giấc ngủ sâu thiếu hụt hoặc bị gián đoạn, quá trình này có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ tích tụ các protein liên quan đến Alzheimer.

Ở chiều ngược lại, sự tích tụ beta-amyloid và tau có thể gây tổn thương những vùng não tham gia điều hòa nhịp sinh học, đặc biệt là nhân trên giao thoa thị giác và vùng dưới đồi. Hoạt động điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh và hormone liên quan đến giấc ngủ cũng bị ảnh hưởng.

Hệ quả là người bệnh khó duy trì giấc ngủ sâu, thường xuyên thức giấc, ngủ nhiều vào ban ngày và có thể đảo lộn nhịp sinh hoạt. Tình trạng này còn khiến các biểu hiện lú lẫn, lo âu, kích động và suy giảm nhận thức trở nên rõ rệt hơn.

Rối loạn giấc ngủ có thể thay đổi theo tiến triển bệnh. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường giảm chất lượng giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ sâu. Khi bệnh ở mức độ trung bình, tình trạng thức giấc nhiều lần, ngủ gật ban ngày và rối loạn hành vi vào buổi tối có thể xuất hiện. Giai đoạn nặng, nhịp ngày - đêm có nguy cơ bị đảo lộn nghiêm trọng.

Nghiên cứu cũng ghi nhận người khởi phát Alzheimer muộn có khả năng xuất hiện rối loạn giấc ngủ cao gấp 6,12 lần so với nhóm khởi phát sớm. Người bệnh sa sút trí tuệ mức độ vừa và nặng có khả năng gặp tình trạng này cao gấp 4,8 lần so với nhóm mức độ nhẹ. Đây là những yếu tố liên quan ghi nhận trong nghiên cứu, không có nghĩa mọi người thuộc nhóm nguy cơ đều mắc rối loạn giấc ngủ.

Không tự ý cho người bệnh uống thuốc ngủ

Các bác sĩ khuyến cáo gia đình không nên mặc định mất ngủ, thức đêm, ngủ ngày hoặc đi lại không yên là biểu hiện tất yếu của tuổi già hay Alzheimer. Việc quan sát và ghi chép thói quen ngủ giúp nhận diện sớm những bất thường, đồng thời cung cấp thông tin hữu ích cho bác sĩ khi thăm khám.

Gia đình nên theo dõi giờ đi ngủ, thời điểm thức giấc, số lần tỉnh giấc trong đêm và các dấu hiệu như ngáy to, ngừng thở, bứt rứt chân hoặc ngủ gật ban ngày. Khi có biểu hiện kéo dài, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để xác định đúng dạng rối loạn.

Không phải mọi trường hợp khó ngủ đều là mất ngủ đơn thuần; ngưng thở khi ngủ, hội chứng chân không yên và rối loạn nhịp thức - ngủ có nguyên nhân, hướng xử trí khác nhau.

clo_br_img-6117.jpg
Để hỗ trợ giấc ngủ, người chăm sóc nên tạo điều kiện cho người bệnh tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng, duy trì vận động nhẹ nhàng ban ngày và hạn chế ngủ quá nhiều vào ban ngày. Phòng ngủ cần yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng dịu; hạn chế trà, cà phê vào buổi tối và tránh uống quá nhiều nước sát giờ đi ngủ.

Đặc biệt, không tự ý mua thuốc ngủ hoặc thuốc an thần cho người bệnh. Sử dụng thuốc không phù hợp có thể làm tăng nguy cơ lú lẫn, té ngã, mê sảng và một số biến chứng hô hấp ở người cao tuổi. Mọi quyết định dùng thuốc cần được bác sĩ đánh giá, chỉ định theo tình trạng cụ thể.

Xem thêm

Lào Cai tìm kiếm, quy tập được 110 hài cốt liệt sĩ

Lào Cai tìm kiếm, quy tập được 110 hài cốt liệt sĩ

(CLO) Thời gian qua, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh Lào Cai được triển khai tích cực, với sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và nhân dân.

Ngày đi làm, tối học thạc sĩ, đêm làm YouTube - nhịp sống năng động của người trẻ

Ngày đi làm, tối học thạc sĩ, đêm làm YouTube - nhịp sống năng động của người trẻ

(CLO) 18h, khi nhiều người đã kết thúc ngày làm việc, Minh lại vội vã đến lớp, bắt đầu buổi học thạc sĩ tại Đại học Kinh tế TP HCM (UEH). Khoảng 21h trở về nhà, anh tiếp tục mở máy tính xử lý công việc và dành thêm hai tiếng viết luận văn. Nhịp sinh hoạt ấy lặp lại gần như mỗi ngày trong suốt hai năm, cho đến khi Minh hoàn thành chương trình thạc sĩ vào năm nay.

Ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam

Doanh nhân Nguyễn Văn Đệ: Đừng để nỗi lo về tội phạm làm lỡ cơ hội cứu người

(CLO) Cho rằng hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người là nghĩa cử nhân văn, có ý nghĩa đặc biệt đối với những bệnh nhân đang chờ ghép tạng, ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, ủng hộ việc sửa đổi toàn diện Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Theo ông, cần mở rộng cơ hội hiến tặng tự nguyện đi đôi với tăng cường các hàng rào pháp lý, kiên quyết ngăn chặn mọi hành vi mua bán, cưỡng ép và trục lợi.

Người trẻ kể câu chuyện nông sản Việt bằng tư duy truyền thông hiện đại

Người trẻ kể câu chuyện nông sản Việt bằng tư duy truyền thông hiện đại

(CLO) Tối 14/11, Vòng Chung kết Cuộc thi Nhà Truyền thông Tài Ba - IC Master 2026 diễn ra tại Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao phường Đống Đa (Hà Nội), với sự tranh tài của 4 đội thi xuất sắc. Thông qua những dự án truyền thông sáng tạo, các sinh viên mang đến cách tiếp cận mới trong quảng bá nông sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng.

Ngày hội đặc biệt ở ngôi làng từng bị lũ quét xóa sổ

Ngày hội đặc biệt ở ngôi làng từng bị lũ quét xóa sổ

(CLO) Hơn hai năm sau trận lũ quét cuốn phăng nhà cửa, tài sản và cướp đi sinh mạng 67 người, Làng Nủ hôm nay lại rộn ràng trong ngày hội đoàn kết. Trên khu tái định cư ở đồi Sim, người dân cùng gặp gỡ, chia sẻ niềm vui và vun đắp cuộc sống mới sau những mất mát không thể nào quên.

Dự báo thời tiết ngày 15/11: Trung Bộ giảm mưa, ban ngày hửng nắng

Dự báo thời tiết ngày 15/11: Trung Bộ giảm mưa, ban ngày hửng nắng

(CLO) Ngày 15/11, thời tiết khu vực Trung Bộ duy trì ngày nắng, mưa chỉ xuất hiện vài nơi. Khu vực Bắc Trung Bộ (Thanh Hóa – TP. Huế) sáng sớm xuất hiện sương mù rải rác, đêm và sáng trời lạnh; khu vực Nam Trung Bộ có nền nhiệt cao hơn, chạm ngưỡng 30–33 độ C; cao nguyên Trung Bộ nhiệt độ dao động từ 19–32 độ, có mưa dông cục bộ về chiều tối và đêm.

Bóc gỡ nguồn cung ma túy từ những mắt xích nhỏ lẻ tại Phú Xuyên

Bóc gỡ nguồn cung ma túy từ những mắt xích nhỏ lẻ tại Phú Xuyên

(CLO) Trong cuộc chiến cam go với tội phạm ma túy, tư duy "bắt xong là hết" đã lùi vào dĩ vãng. Tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô, Công an xã Phú Xuyên đang chứng minh một cách làm sắc bén: Lần theo từng li-gam ma túy thu giữ từ đối tượng nghiện vặt để bóc gỡ tận gốc nguồn cung, siết chặt thế trận an ninh ngay từ từng thôn xóm, khu dân cư.

Lễ công bố Quyết định thành lập Phân hiệu Trường Đại học Intracom tại Hà Nội và ký kết hợp tác với Công ty Siemens Healthineers tại Việt Nam

Lễ công bố Quyết định thành lập Phân hiệu Trường Đại học Intracom tại Hà Nội và ký kết hợp tác với Công ty Siemens Healthineers tại Việt Nam

Ngày 14/11/2026, tại Tổ hợp Y tế Phương Đông, Trường Đại học Intracom tổ chức Lễ công bố Quyết định thành lập Phân hiệu tại Hà Nội và ký kết hợp tác với Công ty Siemens Healthineers tại Việt Nam. Sự kiện đánh dấu bước phát triển mới trong việc mở rộng hệ thống đào tạo, đồng thời thể hiện định hướng tăng cường kết nối giữa Nhà trường với doanh nghiệp, tổ chức quốc tế.

Gia Lai: Kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm người đứng đầu nếu để lọt xe chở mía quá tải

Gia Lai: Kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm người đứng đầu nếu để lọt xe chở mía quá tải

(CLO) Trước nguy cơ mất an toàn giao thông trong cao điểm thu hoạch mía, Công an tỉnh Gia Lai yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát phương tiện vận chuyển mía, kiên quyết xử lý xe quá tải, quá khổ, cơi nới thành thùng. Giám đốc Công an tỉnh sẽ xử lý trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, bỏ lọt vi phạm.

Cỡ chữ bài viết: