Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035, với tổng nguồn lực dự kiến lên tới 580.100 tỷ đồng trong 10 năm.
Đây là nền tảng quan trọng để ngành giáo dục triển khai các mục tiêu mới, trong đó có nội dung đáng chú ý là từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Giai đoạn 2026-2030, chương trình dự kiến bố trí 174.600 tỷ đồng, tập trung kiên cố hóa toàn bộ phòng học; mở rộng cơ hội học tập và đến năm 2030 bảo đảm 30% trường mầm non, phổ thông có thiết bị dạy học để tổ chức giảng dạy một số môn bằng tiếng Anh.
Tuy nhiên, các đại biểu Quốc hội cho rằng để chủ trương này thực sự khả thi, cần chuẩn bị lộ trình bài bản, đồng bộ giữa cơ sở vật chất, chương trình, đội ngũ và chính sách ở từng vùng.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan Anh (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) đồng tình với mục tiêu nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh, nhưng lưu ý việc áp dụng chỉ tiêu 30% đồng đều trên toàn quốc là thiếu thực tế. Nhiều tỉnh miền núi hiện thiếu trầm trọng giáo viên tiếng Anh, thậm chí có trường không thể tuyển được giáo viên.
Theo đại biểu, cần chia nhóm chỉ tiêu theo điều kiện địa phương: 20% đối với vùng đặc biệt khó khăn; 25% với vùng khó khăn; 30% trở lên đối với các địa phương còn lại.
Nữ đại biểu đề nghị Nhà nước ưu tiên hỗ trợ thiết bị và kinh phí bồi dưỡng giáo viên cho vùng khó khăn, tránh để mục tiêu trở thành áp lực vượt khả năng thực tế của các địa phương.
Đại biểu Huỳnh Thị Ánh Sương (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ngãi) đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu biên soạn sách giáo khoa song ngữ Việt – Anh và sách tiếng Anh ở một số môn, giúp các trường có thêm lựa chọn phù hợp điều kiện dạy học.
Đại biểu Trần Khánh Thu (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên) nhấn mạnh vấn đề thiếu hụt khoảng 4.000 giáo viên tiếng Anh ở các cấp học phổ thông.
Độ tuổi trung bình của giáo viên hiện nay khá cao (44,2 tuổi), gây khó khăn cho việc thích ứng yêu cầu mới. Vì vậy, cần lộ trình tăng cường đào tạo, đồng thời ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất cho các tỉnh miền núi, hỗ trợ xây dựng phòng học ngoại ngữ chuẩn cho 100% trường huyện miền núi trước năm 2030.
Đại biểu này cũng đề nghị có chính sách thu hút đủ mạnh như phụ cấp 70–100% lương cơ bản cho giáo viên tiếng Anh về vùng khó khăn; hỗ trợ nhà ở; tạo cam kết hợp đồng dài hạn.
Đại biểu Hà Ánh Phượng (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ) lưu ý sự khác biệt giữa dạy tiếng Anh như ngoại ngữ và như ngôn ngữ thứ hai.
Việc chuyển đổi mục tiêu đòi hỏi chuẩn trình độ cao hơn và phương pháp dạy học tích hợp hơn. Đại biểu cảnh báo nguy cơ lãng phí nếu chỉ đầu tư trang thiết bị mà không nâng cao năng lực giáo viên hoặc không tạo môi trường thực hành trong nhà trường.
Ở góc độ chuyên gia, nữ đại biểu đề nghị quy định rõ phạm vi, lộ trình và đối tượng triển khai phù hợp với điều kiện từng địa phương, bảo đảm công bằng, tránh khoảng cách giữa các vùng.
Cần nhìn nhận rõ rằng việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai không chỉ là vấn đề giáo dục, mà là vấn đề điều kiện kinh tế – xã hội của từng địa phương.
Ở nhiều tỉnh miền núi, học sinh thậm chí còn chưa thành thạo tiếng mẹ đẻ hoặc tiếng phổ thông. Vì vậy, việc yêu cầu các em sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai là không phù hợp nếu thiếu biện pháp hỗ trợ đi kèm.
Do đó, các đại biểu khuyến nghị cần có chính sách linh hoạt theo vùng miền, không áp dụng máy móc. Địa phương có điều kiện triển khai sớm; vùng khó khăn cần lộ trình riêng, được hỗ trợ nguồn lực và ưu tiên đầu tư.
Chủ trương đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai chỉ có thể thành công khi được triển khai trên nền tảng đầu tư đủ lớn, đồng bộ và bền vững – đúng tinh thần của Nghị quyết về chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2035.
Với nguồn lực đầu tư mạnh mẽ và sự chỉ đạo sát sao, chương trình kỳ vọng tạo bước chuyển căn bản về chất lượng giáo dục, mở rộng cơ hội học tập cho người dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Một mục tiêu khác Quốc hội đề ra trong nghị quyết là phấn đấu 50% cơ sở giáo dục đại học đạt chuẩn, ít nhất 30 cơ sở giáo dục đại học được đầu tư hiện đại tương đương các nước phát triển ở châu Á; 8 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á và 1 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới trong một số ngành, lĩnh vực, 18 trường cao đẳng trọng điểm được đầu tư đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao trong các ngành, nghề kỹ thuật, công nghệ phục vụ các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia...
Đến năm 2035, Quốc hội nêu mục tiêu 100% cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông đạt chuẩn về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học tối thiểu; 100% cơ sở giáo dục đại học đạt chuẩn, ít nhất có 12 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á và 2 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới; phấn đấu có 60 trường cao đẳng tiếp cận trình độ các nước ASEAN-4; 6 trường tiếp cận trình độ các nước phát triển thuộc Nhóm 20 nền kinh tế hàng đầu...
