Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục trong triển khai Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045”, áp dụng với các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, từ mầm non, phổ thông đến giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên.
Theo dự thảo, đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai được hiểu là quá trình phát triển đồng bộ chương trình, đội ngũ, môi trường giáo dục, học liệu, cơ sở vật chất, chuyển đổi số và các nguồn lực để tiếng Anh được sử dụng rộng rãi, thường xuyên, phù hợp và hiệu quả trong dạy học, giao tiếp, quản lý và các hoạt động giáo dục.
Điều này đồng nghĩa nhà trường không phải lập tức chuyển toàn bộ hoạt động sang tiếng Anh. Thay vào đó, các cơ sở giáo dục từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh, tùy điều kiện thực tế và lộ trình phát triển.
Cách tiếp cận này nhằm tránh việc biến chủ trương đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai thành một cuộc chạy đua hình thức giữa các trường. Mỗi cơ sở giáo dục có thể bắt đầu từ những điều kiện khác nhau, vì vậy yêu cầu đặt ra là có lộ trình phù hợp, thay vì cùng phải đạt một chuẩn trong cùng thời điểm.
Dự thảo xây dựng bộ tiêu chuẩn, tiêu chí riêng cho 5 nhóm cơ sở giáo dục gồm mầm non, phổ thông, đại học, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên. Cách thiết kế này vừa tạo khung thống nhất, vừa tính đến đặc điểm, chức năng và điều kiện hoạt động của từng loại hình.
Thay vì chỉ xác định một trường đạt hoặc không đạt yêu cầu, dự thảo chia quá trình triển khai thành 3 mức độ phát triển.
Mức độ 1 - Khởi đầu: Nhà trường đã hình thành những điều kiện cần thiết và tổ chức được các hoạt động cơ bản để bắt đầu đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai.
Mức độ 2 - Phát triển: Các điều kiện được củng cố, mở rộng; việc sử dụng tiếng Anh trong dạy học, giao tiếp và hoạt động giáo dục được duy trì thường xuyên.
Mức độ 3 - Phát triển cao: Nhà trường triển khai đồng bộ, hiệu quả các điều kiện và hoạt động, từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh toàn diện và bền vững.
Ba mức độ được thiết kế theo nguyên tắc kế thừa. Cơ sở giáo dục muốn đạt Mức độ 2 phải đáp ứng Mức độ 1; để đạt Mức độ 3 phải hoàn thành yêu cầu của Mức độ 2 và các tiêu chí tương ứng ở mức cao hơn.
Theo Bộ GD&ĐT, cách đánh giá này cho phép mỗi trường chủ động xây dựng kế hoạch, từng bước nâng mức độ phát triển, thay vì chịu áp lực phải đạt ngay một chuẩn chung.
Một điểm đáng chú ý khác là kết quả đánh giá không được sử dụng để xếp hạng, so sánh hoặc tạo áp lực giữa các cơ sở giáo dục.
Thay vào đó, kết quả được sử dụng trước hết để nhà trường nhận diện thực trạng, xác định những điểm còn hạn chế và xây dựng kế hoạch cải tiến chất lượng.
Cơ quan quản lý sử dụng dữ liệu này để theo dõi, tổng hợp, xây dựng cơ sở dữ liệu, hướng dẫn và hỗ trợ các trường; đồng thời phục vụ hoạch định chính sách, dự báo và phân bổ nguồn lực theo lộ trình của Đề án.
Dự thảo cũng không đặt ra một quy trình đánh giá độc lập làm phát sinh thêm thủ tục hành chính. Việc tự đánh giá được tích hợp vào kế hoạch nhiệm vụ năm học của nhà trường, gắn với hoạt động quản trị và kế hoạch phát triển thay vì tạo thêm một bộ hồ sơ phục vụ kiểm tra.
Sau mỗi chu kỳ, nhà trường phải xây dựng và thực hiện kế hoạch cải tiến, chủ động bố trí nguồn lực, định kỳ rà soát và điều chỉnh giải pháp. Kết quả cải tiến sẽ trở thành căn cứ cho lần tự đánh giá tiếp theo, hình thành một chu trình liên tục.
Theo dự thảo, dữ liệu đánh giá cũng là căn cứ để cơ quan quản lý xác định nhu cầu hỗ trợ, kiểm tra, giám sát, hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực phù hợp với từng giai đoạn.
UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo triển khai, bảo đảm các điều kiện về đội ngũ, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và ngân sách; đồng thời xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ, huy động các nguồn lực hợp pháp và nhân rộng những mô hình hiệu quả.
