Với họ, giữ trọn lời thề nghề y không chỉ là trách nhiệm, mà là sự lựa chọn đánh đổi cả những mùa xuân bên gia đình để bảo vệ sự sống cho người bệnh.
29 Tết, khi phố xá đã thưa dần, phóng viên Báo Nhà báo và Công luận có mặt tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Bên trong, không khí làm việc vẫn khẩn trương như ngày thường: Ánh đèn sáng suốt ngày đêm, kíp trực sẵn sàng, tiếng máy theo dõi nhịp sinh tồn đều đặn vang lên giữa thời khắc xuân đang cận kề.
Phần của mẹ chúng con để riêng....
Gần hai thập kỷ qua, khi nhiều gia đình tất bật sắm sửa, sum họp đón giao thừa, điều dưỡng Đỗ Thị Hồng An lại quen với việc khoác áo blouse trắng, bước vào ca trực Tết tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Với chị, mùa xuân không bắt đầu bằng tiếng pháo hoa, mà bằng tiếng máy monitor đều đặn giữa phòng bệnh.
Chị Hồng An vào viện công tác cách đây 20 năm. Và cũng từ năm đầu tiên ấy, chị đã nhận ca trực Tết.
“Tính ra đến giờ là tròn 20 năm trực Tết", chị An nói giọng trầm xuống.
Công việc của chị là chăm sóc, theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, những người nhiều khi đang ở ranh giới mong manh giữa sự sống và nguy kịch.
Hầu như năm nào ca trực của chị cũng rơi vào ngày 30 Tết. Có năm “may mắn” hơn thì trực từ ngày 29. Những năm đầu, nỗi buồn đến rất thật.
Khoảnh khắc giao thừa, khi thành phố rực sáng, chị từng ngước nhìn bầu trời qua ô cửa sổ bệnh viện, chạnh lòng nghĩ về mái nhà nhỏ nơi gia đình đang chờ đợi.
“Lúc đó chỉ ước mình đang ở nhà cùng chồng con", chị nhớ lại.
Giờ đây, chị đã là mẹ của hai con. Mỗi dịp Tết, các con gọi điện từ nhà: “Mẹ ơi, chúng con đã cùng bà chuẩn bị mâm cơm cúng Giao thừa rồi. Phần của mẹ, chúng con để riêng nhé…”.
Ở đầu dây bên kia là không khí đoàn viên ấm áp, còn ở đầu dây bên này là những bệnh nhân nặng vẫn cần theo dõi từng phút.
"Buồn lắm chứ! Nhưng quay sang thấy bệnh nhân còn cần mình, mình lại tự nhủ cố gắng. Trực sắp xong rồi, mai sẽ được về", chị An thừa nhận.
Theo chị An, những ngày Tết, số lượng bệnh nhân nhập viện thường không quá đông, nhưng phần lớn đều trong tình trạng nặng.
Nhiều người cố gắng chịu đựng để kịp ăn Tết với gia đình, đến khi không thể cầm cự mới vào viện, nên bệnh diễn biến phức tạp hơn. Bên cạnh đó, không ít ca bệnh nặng từ tuyến dưới chuyển lên.
Trong bối cảnh ấy, kíp trực gồm bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên gần chục người vẫn phải căng mình làm việc.
“Chúng tôi bảo nhau, khó mấy cũng cùng nhau vượt qua. Ở đây không ai đơn độc", chị An nói. Sự phối hợp nhịp nhàng và tinh thần trách nhiệm giúp họ giữ vững guồng quay cấp cứu, điều trị suốt những ngày nghỉ lễ.
Với người điều dưỡng đã gắn bó 20 năm với bệnh viện, phần thưởng lớn nhất không phải là một cái Tết trọn vẹn bên gia đình, mà là khoảnh khắc bệnh nhân đủ sức rời viện.
“Có người lúc vào rất nặng, thậm chí không nói được. Đến khi ra viện, họ mỉm cười, nói ‘Chào các cô nhé’. Nghe vậy thôi là thấy bao nhiêu vất vả đều xứng đáng", chị An bộc bạch.
Những ca trực xuyên Tết nơi tuyến đầu cấp cứu
Tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bác sĩ Trương Tư Thế Bảo đã quen với nhịp làm việc không có khái niệm “nghỉ lễ”.
Với bác sĩ Bảo, Tết không đồng nghĩa với nghỉ ngơi, mà là những ca trực căng thẳng hơn thường ngày. Áp lực lớn nhất trong dịp Tết đến từ sự thiếu hụt nhân lực.
"Ngày lễ, ai cũng mong được trở về sum họp cùng gia đình, vì thế số lượng nhân viên trực thường mỏng hơn so với ngày thường", bác sĩ Bảo chia sẻ. Tuy nhiên, nghịch lý là trong khi lực lượng trực giảm, tính chất bệnh nhân lại nặng hơn.
Những trường hợp bệnh nhẹ thường đã được tạo điều kiện xuất viện sớm hoặc chủ động hạn chế nhập viện để kịp đón Tết. Ngược lại, các ca vào viện trong dịp này đa phần là bệnh nặng, diễn biến phức tạp, thậm chí nguy kịch.
Không ít bệnh nhân cố gắng chịu đựng ở nhà để được quây quần bên gia đình, đến khi không thể cầm cự mới nhập viện, khiến quá trình điều trị gặp nhiều thách thức.
"Nhân lực ít hơn, nhưng chúng tôi lại phải tập trung xử lý những ca bệnh khó hơn", bác sĩ Bảo nói. Mỗi ca trực vì thế đòi hỏi sự tập trung cao độ và phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên trong kíp.
Điều khiến bác sĩ trăn trở không chỉ là áp lực chuyên môn, mà còn là sự đối lập về hoàn cảnh. Trong khi ngoài kia, người người nhà nhà quây quần bên mâm cơm tất niên, chuẩn bị đón giao thừa, thì anh và đồng nghiệp vẫn tất bật giữa phòng cấp cứu.
"Cũng có lúc mình mong được ở nhà, cùng gia đình dọn dẹp, chuẩn bị đón năm mới. Nhưng trách nhiệm với bệnh nhân luôn là ưu tiên hàng đầu. Những ca bệnh nặng ở đây không thể chờ đợi", bác sĩ Bảo thẳng thắn.
Gắn bó với bệnh viện suốt 7 năm, tính cả thời gian học tập và thực hành, bác sĩ Bảo chưa từng vắng mặt trong một kỳ trực Tết nào. Có năm anh đảm nhiệm cả hai ca, có năm trực một buổi theo phân công của bệnh viện, nhưng năm nào cũng có mặt trong danh sách trực chiến. Với anh, đó không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là sự cam kết với nghề.
Ở Trung tâm Hồi sức tích cực, nhịp trực Tết cũng không hề lơi lỏng. Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết, để đảm bảo công tác chuyên môn, bệnh viện luôn xây dựng kế hoạch phân công lực lượng trực xuyên suốt kỳ nghỉ.
"Chúng tôi bố trí một số lượng bác sĩ và điều dưỡng viên túc trực 24/24 giờ bên cạnh bệnh nhân", bác sĩ Phúc cho biết. Điều đó đồng nghĩa với việc trong những thời khắc thiêng liêng như đêm giao thừa hay những ngày đầu năm, khi nhiều gia đình đoàn viên, đội ngũ y tế vẫn miệt mài làm việc.
Đã có khoảng 10 năm công tác tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bác sĩ Phúc coi việc trực Tết là điều tất yếu của nghề y: "Hầu như năm nào tôi cũng tham gia trực. Với chúng tôi, đó là trách nhiệm".
Giữa những ngày xuân rộn ràng, ở nơi tuyến đầu cấp cứu và hồi sức, không khí vẫn khẩn trương như mọi ngày. Những người thầy thuốc lặng lẽ gác lại niềm riêng để giữ vững nhịp sống cho người bệnh để mùa xuân của nhiều gia đình được trọn vẹn hơn.
Tập trung cấp cứu, khi ngẩng lên đã qua giao thừa
PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, thừa nhận việc đón giao thừa tại bệnh viện đã trở thành điều quen thuộc trong cuộc đời làm nghề của ông.
Từ những ngày còn là bác sĩ điều trị trực tiếp đứng bàn mổ, cho đến khi đảm nhận cương vị người đứng đầu bệnh viện, suốt nhiều năm qua, ông gần như chưa từng có một đêm giao thừa trọn vẹn bên gia đình.
Nhưng điều khiến ông trăn trở không phải là sự thiệt thòi riêng mình. Mỗi năm vẫn có hơn một nghìn người bệnh phải ở lại viện trong những ngày Tết. Đó mới là nỗi bận lòng lớn nhất.
Chính vì thế, cùng với việc chuẩn bị chuyên môn ở mức cao nhất, Bệnh viện Bạch Mai luôn nỗ lực mang không khí xuân vào trong khuôn viên bệnh viện.
Những “phiên chợ Tết yêu thương”, gian hàng 0 đồng, suất ăn Tết miễn phí, góc không gian xuân rực sắc đào mai, những lời chúc và phong bao lì xì trao tay trong đêm giao thừa… tất cả nhằm giúp người bệnh, người nhà và cả cán bộ y tế cảm thấy mình không đơn độc giữa những ngày đáng lẽ phải sum họp.
Mỗi dịp Tết đến, mong ước lớn nhất của vị giám đốc bệnh viện không phải là một kỳ nghỉ trọn vẹn, mà là ít người phải nhập viện nhất, ít ca cấp cứu nhất, người dân bình an và khỏe mạnh để đón xuân.
"Tết này, bệnh viện vẫn sáng đèn, y bác sĩ vẫn trực, máy móc luôn sẵn sàng. Nhưng chúng tôi mong nhất là người dân không phải vào viện", ông Cơ nói.
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Minh Hiếu, Trung tâm Cấp cứu A9, đã không ít lần đón giao thừa trong bệnh viện: "Ngày này, bạn bè đều ở bên gia đình, còn mình thì ra vào phòng cấp cứu".
Có năm, đêm 30 Tết, cả ê-kíp tập trung cấp cứu một ca bệnh nặng. Không ai để ý đến thời gian. Khi ngẩng lên, đồng hồ đã điểm qua Giao thừa. Mọi người nhìn nhau, vừa thở phào vừa đùa: “Ca cấp cứu kéo dài hai năm".
Đó là cách những người làm nghề tự động viên nhau giữa áp lực.
Nhưng cũng có những ký ức không thể nói bằng nụ cười. Một đêm Giao thừa, khi thời khắc chuyển giao năm cũ - năm mới cận kề, một bệnh nhân trẻ bị tai nạn nghiêm trọng được đưa vào A9. Chuông Giao thừa có thể chờ, nhưng sự sống thì không.
Không có pháo hoa. Không có đếm ngược. Chỉ có ánh đèn trắng trong phòng cấp cứu, nhịp tim chập chờn trên màn hình và sự tập trung tuyệt đối của cả kíp trực.
Nửa giờ sau khoảnh khắc Giao thừa, bệnh nhân qua cơn nguy kịch, được chuyển ra khỏi khu cấp cứu. Khi năm mới chính thức bắt đầu, thêm một con người được trao cơ hội sống, thêm một gia đình giữ lại được mùa xuân của mình.
Ở Bạch Mai, giao thừa nhiều khi không được tính bằng tiếng pháo hoa, mà bằng nhịp tim ổn định trở lại trên màn hình monitor. Và với những người thầy thuốc nơi đây, đó chính là thời khắc thiêng liêng nhất của năm.
Một số hình ảnh được phóng viên Báo Nhà báo và Công luận ghi lại trong ngày 29 Tết tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương:
Theo chỉ đạo của Bộ Y tế, tất cả bệnh viện trực thuộc Bộ, Sở Y tế các tỉnh, thành và y tế ngành phải tổ chức thường trực 4 cấp 24/24 giờ trong dịp Tết, gồm: Trực lãnh đạo, trực chuyên môn, trực hành chính, hậu cần và trực bảo vệ - tự vệ.
Danh sách cán bộ trực phải niêm yết công khai, duy trì đường dây nóng, bảo đảm công tác khám chữa bệnh thông suốt theo yêu cầu của Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Y tế.
Các cơ sở y tế phải chuẩn bị đầy đủ nhân lực, thuốc, máu, vật tư, oxy, trang thiết bị; sẵn sàng giường bệnh, phương tiện cấp cứu, đặc biệt đối với tai nạn giao thông, cháy nổ, chấn thương, ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền nhiễm mùa đông - xuân. Đồng thời xây dựng phương án ứng phó tai nạn, ngộ độc hàng loạt tại các điểm du lịch, lễ hội đông người.
Bộ Y tế cũng yêu cầu chăm lo Tết cho người bệnh nội trú, nhất là người nghèo, đối tượng chính sách.
Về báo cáo, các bệnh viện có giường bệnh phải cập nhật số liệu trực tuyến hằng ngày trong kỳ nghỉ Tết (từ 27 tháng Chạp đến mùng 7 Tết), kể cả khi không phát sinh ca bệnh. Các trường hợp tử vong, bệnh nặng xin về, tai nạn giao thông, tai nạn do pháo nổ… phải báo cáo riêng, chính xác và chịu trách nhiệm pháp lý về số liệu.
