Giá dầu mở cửa tuần này với xu hướng hạ nhiệt sau thông tin Mỹ và Iran đang tiến gần tới một thỏa thuận mới. Dầu Brent thậm chí có thời điểm rơi xuống dưới mốc 100 USD/thùng lần đầu tiên sau nhiều ngày căng thẳng.
Tuy nhiên, sự lạc quan nhanh chóng bị phủ bóng khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington “không cần vội vàng” đạt thỏa thuận với Tehran và chiến dịch phong tỏa eo biển Hormuz vẫn sẽ tiếp tục.
Trong bối cảnh giới giao dịch liên tục đặt cược vào khả năng khủng hoảng sớm hạ nhiệt, nhiều nhà phân tích cảnh báo thị trường dầu mỏ có thể đang đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của cú sốc nguồn cung hiện nay - yếu tố có thể đẩy giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong nhiều năm.
Ba tháng sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới vẫn gần như tê liệt. Khoảng 14–15 triệu thùng dầu/ngày bị gián đoạn, tạo ra cú sốc nguồn cung lớn hơn bất kỳ cuộc khủng hoảng dầu mỏ nào từng được ghi nhận.
Dù vậy, thị trường tài chính vẫn tỏ ra khá bình thản. Theo nhà phân tích John Kemp, các vị thế bán khống dầu Brent đã tăng mạnh từ khoảng 40 triệu thùng cuối tháng 3 lên gần 100 triệu thùng vào giữa tháng 5, phản ánh kỳ vọng rằng khủng hoảng rồi sẽ sớm kết thúc.
Trong khi đó, cảnh báo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày càng trở nên đáng chú ý hơn. Tổng giám đốc Fatih Birol cho rằng lượng tồn kho dầu toàn cầu đang suy giảm nhanh chóng, xuất khẩu từ Trung Đông lao dốc đúng lúc nhu cầu mùa hè bước vào giai đoạn cao điểm.
“Thị trường có thể bước vào vùng đỏ từ tháng 7 hoặc tháng 8 nếu không có cải thiện về nguồn cung”, ông Birol cảnh báo.
Theo các nhà đầu tư tài nguyên Leigh Goehring và Adam Rozencwajg, cuộc khủng hoảng hiện tại không chỉ đến từ Hormuz mà còn phản ánh vấn đề mang tính cấu trúc của ngành năng lượng toàn cầu.
Sau gần một thập kỷ đầu tư yếu vào khai thác dầu khí mới, tăng trưởng sản lượng toàn cầu gần như đình trệ ở hầu hết khu vực ngoài dầu đá phiến Mỹ - nơi đà mở rộng cũng đang chậm lại đáng kể. Điều này khiến thị trường bước vào giai đoạn thiếu hụt nguồn cung đúng lúc thế giới phải đối mặt với cú sốc vận tải lớn nhất lịch sử.
“Thị trường chưa từng phải vận hành trong thời gian dài với mức gián đoạn nguồn cung lớn như hiện nay,” hai chuyên gia nhận định. Theo họ, ngành dầu khí toàn cầu đang bước vào một chu kỳ “thắt chặt cấu trúc” mới sau nhiều năm chi tiêu vốn không đủ.
Các chuyên gia cho rằng nếu tình trạng phong tỏa Hormuz kéo dài, giá dầu Brent trong vùng 120–150 USD/thùng có thể trở thành mặt bằng mới trong nhiều năm tới. Điều đáng chú ý là quy mô gián đoạn hiện nay đã vượt xa các cuộc khủng hoảng dầu mỏ trước đây, nhưng phản ứng của thị trường vẫn tương đối dè dặt.
Theo Goehring và Rozencwajg, thị trường hiện hành xử như thể đây chỉ là “một sự bất tiện tạm thời”, thay vì một cú sốc năng lượng có tính lịch sử.
Ngay cả khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận, việc khôi phục hoàn toàn khoảng 15 triệu thùng dầu/ngày cho thị trường toàn cầu cũng sẽ cần thời gian đáng kể. Trong trường hợp tiến trình đàm phán tiếp tục kéo dài, giới giao dịch có thể buộc phải điều chỉnh lại kỳ vọng khi áp lực thiếu hụt trên thị trường vật chất ngày càng hiện rõ.
“Dầu mỏ lưu chuyển chậm trong hệ thống toàn cầu. Thông tin cũng vậy,” hai chuyên gia viết. “Sự mất cân bằng thực sự của thị trường thường chỉ lộ diện khi tình hình đã nghiêm trọng hơn nhiều so với dự đoán ban đầu."