Giá dầu thế giới tăng vọt trong phiên mở cửa tối Chủ nhật theo giờ New York, sau khi vòng đối thoại hòa bình thứ hai giữa Mỹ và Iran có dấu hiệu thất bại ngay trước thời điểm bắt đầu. Hợp đồng dầu Brent tăng 7%, mở cửa ở mức 97 USD mỗi thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng 6% lên khoảng 88 USD mỗi thùng.
Thị trường năng lượng đã biến động mạnh kể từ cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Đáp trả, Tehran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Động thái này lập tức đẩy chi phí năng lượng tăng cao trên phạm vi quốc tế.
Trước diễn biến cuối tuần, giá dầu từng hạ nhiệt trong những tuần gần đây khi thị trường kỳ vọng một thỏa thuận hòa bình có thể đạt được, kéo giá dầu giảm hơn 20% so với các đỉnh gần đây.
Tuy nhiên, việc eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn đã nhanh chóng đảo ngược tâm lý này, buộc nhiều quốc gia phải áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng trong bối cảnh chi phí nhiên liệu vẫn ở mức cao.
Tại Philippines, chính phủ đã triển khai tuần làm việc 4 ngày đối với khối cơ quan nhà nước nhằm giảm tiêu thụ năng lượng. Ở Mỹ, giá xăng trung bình toàn quốc vượt mốc 4 USD mỗi gallon trong tháng 3, lần đầu tiên kể từ tháng 8/2022.
Giá nhiên liệu bay tăng cao cũng khiến một số hãng hàng không phải cắt giảm đường bay và điều chỉnh phụ phí đối với hành khách. Trong bối cảnh đó, thị trường tiếp tục giao dịch với biên độ lớn do tác động từ căng thẳng địa chính trị và lệnh ngừng bắn mong manh giữa các bên.
Mới đây, Tổng thống Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran sẽ được nối lại sau một cuối tuần căng thẳng.
Tuyên bố được đưa ra chỉ một ngày sau khi Iran nổ súng vào các tàu thuyền, bất chấp việc nhà lãnh đạo Mỹ trước đó khẳng định eo biển Hormuz đã được mở trở lại.
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump cho biết các đại diện của Mỹ sẽ tới Islamabad, Pakistan để tiến hành đàm phán, đồng thời nhấn mạnh Washington đưa ra một đề xuất mà ông mô tả là công bằng và hợp lý. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo Mỹ sẵn sàng gia tăng áp lực nếu Tehran không chấp nhận thỏa thuận.
Chỉ vài giờ sau, Iran tuyên bố sẽ không tham gia vòng đàm phán thứ hai với Mỹ. Theo hãng thông tấn nhà nước IRNA, Tehran cho rằng Washington đưa ra các yêu cầu quá mức, kỳ vọng thiếu thực tế, thường xuyên thay đổi lập trường, mâu thuẫn trong phát ngôn và vẫn duy trì phong tỏa hải quân, điều mà Iran coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Cũng trong ngày Chủ nhật, Tổng thống Donald Trump cho biết một tàu khu trục của Hải quân Mỹ đã nổ súng vào một tàu chở hàng treo cờ Iran khi con tàu này tìm cách vượt qua khu vực phong tỏa.
Theo ông, thủy thủ đoàn Iran không chấp hành cảnh báo, buộc lực lượng Mỹ phải can thiệp và hiện tàu này đang nằm dưới sự kiểm soát của Thủy quân lục chiến Mỹ do liên quan đến các hoạt động bị trừng phạt trước đó.
Cuộc gặp dự kiến vào ngày thứ Hai sẽ là lần thứ hai Mỹ và Iran đối thoại tại Islamabad kể từ khi xung đột bùng phát. Trước đó, Phó Tổng thống JD Vance từng tham gia các cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ trong tháng này, song không đạt được kết quả. Những căng thẳng leo thang diễn ra trong bối cảnh hai bên mới đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần.
Sau khi các cuộc đàm phán trước đó thất bại, Tổng thống Donald Trump ngày 12/4 tuyên bố Hải quân Mỹ áp đặt phong tỏa eo biển Hormuz có hiệu lực ngay lập tức.
Dù Iran từng cam kết không tấn công tàu thuyền qua eo biển này như một phần của thỏa thuận ngừng bắn mở rộng sang Lebanon, nước này đã đảo ngược lập trường chỉ một ngày sau đó, viện dẫn việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran là nguyên nhân chính.
